Αρχεία Ιστολογίου

Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου

Σήμερα, 10 Μαΐου 2013, οπότε και πάλι τα ΜΜΕ επιχειρούν να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη, θυμήθηκα τον Μιχαλάκη Καραολή και τον Ανδρέα Δημητρίου. Που εκτελέστηκαν δι’ απαγχονισμού από τις βρετανικές αποικιακές αρχές στην Κύπρο στις 10 Μαΐου 1956. Θυμήθηκα τον πρεσβευτή Σεφεριάδη με την Ελένη του (για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη – για μια ελευθερία απατηλή, για μια τιμή ψεύτικη). Κι αναλογίστηκαότι στο σχολικό εγχειρίδιο της Ιστορίας για την Γ’ Λυκείου (γενικής παιδείας, αυτό το μάθημα που πολλοί θεωρούν περιττό…), τα ονόματά τους αναφέρονται σε 3 1/2 σειρές, χωρίς καν μια φωτογραφία, τα δυο λόγια που είπαν μπροστά από την αγχόνη…

Και είπα να βρω μια-δυο φωτογραφίες…

«Παίρνουν τους!», ακούστηκε μια γυναικεία φωνή.

Ήταν 3 τα ξημερώματα της 10ης Μαΐου 1956.

Ύστερα ακούστηκαν οι πρώτες στροφές από τον Εθνικό Ύμνο: «Απ’τα κόκκαλα βγαλμένη / των Ελλήνων τα ιερά…» από δύο ανδρικές φωνές.

 karaolis-dimitriouΤην προηγουμένη, 9 Μαΐου 1956, με ένα μαζικό και μαχητικό συλλαλητήριο οι Αθηναίοι, ιδίως οι νέοι, ζητούσαν την ματαίωση της  εκτέλεσης των δύο Κυπρίων αγωνιστών από τις βρετανικές αποικιακές αρχές του νησιού, και την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Βλ. ταινία επικαίρων του 1956, που φυλάσσεται στο Οπτικοακουστικό Αρχείο της ΕΡΤ. Ο διοικητής της Κύπρου, Στρατάρχης Τζον Χάρντινγκ (John Harding, 1st Baron Harding of Petherton) αρνήθηκε να δώσει χάρη στους δύο νεαρούς Κύπριους. Ο ίδιος, παρολίγον θύμα βομβιστικής επίθεσης, είχε επιλέξει να ανακοινώσει την θανατική καταδίκη των Καραολή και Δημητρίου αρκετούς μήνες πριν, 28η Οκτωβρίου 1955, όταν οι Έλληνες γιόρταζαν την 15η επέτειο του ΟΧΙ στην φασιστική Ιταλία. Έτσι, δεν χρειαζόταν ιδιαίτερη ερμηνεία για τους αναγνώστες ποιοι ήταν οι δολοφόνοι του συνθήματος Θάνατος στους δολοφόνους που παρατίθεται στο πρωτοσέλιδο των Νέων.
 Μιχαλάης ΚαραολήςΑνδρέας Δημητρίου

Αναρωτιέμαι πώς θα σχολιάζατε  εσείς την αναφορά του σχολικού εγχειριδίου για την Γ’ Λυκείου των Ι. Κολλιόπουλου, Κ. Σβολόπουλου κ.ά., ΟΕΔΒ Αθήνα, ιδίως τον διαζευκτικό σύνδεσμο –ή– που προηγείται του ονόματος του Μιχάλη Καραολή:

«Το 1955-1959 έχασαν τη ζωή τους, πολεμώντας για την ελευθερία, πολλοί νέοι Έλληνες Κύπριοι, όπως ο Γρηγόρης Αυξεντίου και ο Κυριάκος Μάτσης (το 1957 και 1958 αντίστοιχα) ή ο Μιχάλης Καραολής και ο Ανδρέας Δημητρίου (οι πρώτοι που απαγχονίστηκαν από τους Βρετανούς το 1956)».

…’σχωρνάτε με, πολλά τα είπα κι απόψε…

28 Οκωβρίου 1941

Η πρώτη εκδήλωση τιμής στο ΟΧΙ του ελληνικού λαού έγινε την νύχτα της 27ης Οκτωβρίου 1941 η δυτική πλαγιά του Υμηττού, αυτή που βλέπει προς την Αθήνα, φωτίστηκε:

28 Οκτωβρίου 1940

ΕΑΜ

Η δεύτερη εκδήλωση ήταν για την επομένη, ανήμερα της πρώτης επετείου, και αυστηρότατα προγραμματισμένη:

  • στις 10:15 με 10:30, προσυγκεντρώσεις στις γειτονιές. Ένας ομιλητής εκφωνεί συντομότατο πανηγυρικό
  • στις 11:00, οι προσυγκεντρώσεις συγκλίνουν στην πλατεία Συντάγματος

Οι προσυγκεντρώσεις θα έπρεπε να κινηθούν είτε γρήγορα, σχεδόν τρέχοντας, είτε να χωριστούν σε δήθεν παρέες, για να αποφύγουν να δώσουν χρόνο στους Ιταλούς καραμπινιέρους που εκελούν αστυνομικά καθήκοντα, να τους απαγορεύσουν την συγκέντρωση.

Όσοι βρέθηκαν στο Σύνταγμα εκτιμούσαν ότι οι συγκεντρωμένοι εμπρός από το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, όπου κατέθεσαν λουλούδια και μικρά στεφάνια, έφτασαν στην καλύτερη στιγμή τις 5.000. «Στην καλύτερη στιγμή», επειδή οι έφιπποι Ιταλοί καραμπινιέροι επιτέθηκαν στο πλήθος. Κατά μια ελληνική συνήθεια οι συγκεντρωμένοι, και άλλο που έφταναν ακόμη από τις γειτονιές της Αθήνας, άρχιζαν να τρέχουν φωνάζοντας ¨Αέρα» και κοροϊδεύοντας τους Ιταλούς, αλλά δεν διαλύονταν: κρύβονταν σε παράπλευρες οδούς και ξανάβγαιναν στην πλατεία μόλις οι Ιταλοί έστρεφαν σε άλλο σημείο την προσοχή τους. Αυτός ο ιδιότυπος κλεφτοπόλεμος που κράτησε πολλές ώρες, έδειξε στους μεν κατακτητές ότι η Κατοχή δεν θα ήταν εύκολη, και σε πολλούς Αθηναίους και άλλους Έλληνες εμφύσσε πνεύμα αντίστασης.

Η τρίτη εκδήλωση, σχεδόν σύγχρονη με την συγκέντρωση του Συντάγματος, έγινε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αντί του προγραμματισμένου μαθήματός τους στην Φιλοσοφία του Δικαίου, εκφώνησε έναν σύντοο πανηγυρικό και κάλεσε τους φοιτητές να τιμούν κάθε 28η Οκτωβρίου το ΟΧΙ των Ελλήνων του 1940. Η πράξη του του κόστισε την απόλυσή του, περίπου ως το 1943.

Αλλά και η αυτοεξόριστη ελληνική κυβέρνηση υπό τον Εμμανουήλ Τσουδερό, έστειλε από την Αίγυπτο μήνυμα εμψύχωσης προς τον ελληνικό λαό.

Είθε να μη ξεθωριάζουν τέτοιες στιγμές στην μνήμη μας.

Μπορεί να χρειαστεί και σε κάποιον άλλον

Τακτοποιώ τα χαρτιά μου του περασμένου έτους, και βρίσκω ένα μονόφυλλο για την Δημοκρατία στην αρχαία Αθήνα.

Σκέφτομαι: «Δεν είναι κι άσχημο, αλλά τι κοινότοπο θέμα!».

Θυμάμαι ότι το συνέταξα κάπως αγανακτισμένος: «Τόσα χρόνια μαθαίνουν Αρχαία Ελληνικά και Αρχαία Ιστορία τα παιδιά, πώς γίνεται να έχουν τέτοιον πολτό στον νου τους για την Δημοκρατία στην αρχαία Αθήνα; Αλλά, μήπως κι οι μεγάλοι δεν λέμε πρόχειρες ανοησίες για την αρχαία Δημοκρατία; Εδώ δεν μπορούμε να κάνουμε την διάκριση μεταξύ Πολιτείας και Δημοκρατίας οι μεγάλοι, όταν έρθει η κουβέντα σε τέτοια θέματα!».

Κάθισα στον υπολογιστή και το έγραψα. «Δυστυχώς, δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο…»…

Ας μη το πετάξω, λοιπόν, αυτό το χαρτί, προτού το ανεβάσω στο διαδίκτυο. Μπορεί να χρειαστεί και σε κάποιον άλλον.

Fred Boissoinas: Ακρόπολη (1903)

Fred Boissoinas: Ακρόπολη (1903)
(διά του Roadartist…in Athens…)

Αλλαγή εκ των έσω; τίνι τρόπω;

Η προσπάθεια του Günter Wallraf και ένα φαινομενικά άσχετο μελοποιημένο ποίημα του Leonard Cohen.

Στο βιβλίο γίνεται εκτενής αναφορά σε όσα είδε, έζησε και έμαθε στην Ελλάδα του 1974 ο Βάλραφ, μόλις μερικούς μήνες πριν από το πραξικόπημα και την εισβολή στην Κύπρο, κατά την λεγόμενη Μεταπολίτευση.

Τον Μάιο του 1974 ο Günter Wallraf ταξίδεψε στην Ελλάδα ως μέλος επιτροπής συμπαράστασης στους πολιτικούς πρόσφυγες.

Ακόμη και τότε, η Ελλάδα, με τους ιστορικούς τόπους της καθώς και με την μακραίωνη ιστορία της, τα όμορφα τοπία και όλα τα νησιά της, ήταν ένας από τους πιο αγαπητούς τουριστικούς προορισμούς. Αλλά πίσω από την πρόσοψη της ελληνικής φιλοξενίας υπήρχε ένα στρατιωτικό καθεστώς που καταπίεζε τον ελληνικό λαό με δικτατορικές μεθόδους. Οποιαδήποτε αντίσταση αυτόματα τιμωρούνταν με φυλάκιση.

Αυτός ο φασισμός στο μέσον της Ευρώπης οδήγησε τον Γκίντερ Βάλραφ να συλλάβει το θεαματικότερο ως σήμερα εγχείρημά του. Στις 10 Μαΐου του 1974 αλυσοδέθηκε σε έναν φανοστάτη στην πλατεία Συντάγματος και μοίραζε φυλλάδια κατά της παραβίασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου από το ελληνικό στρατιωτικό καθεστώς και την πρακτική του των τυχαίων συλλήψεων καθώς και του βασανισμού των πολιτικών αντιπάλων του.

Φυσικά κάτι τέτοιο είχε οδυνηρότατες συνέπειες. Ένστολοι έκοψαν τις αλυσίδες του και τον συνέλαβαν μπροστά στα μάτια των περαστικών. Κατόπιν, τον έκαναν να αισθανθεί τι ήταν αυτοί τους οποίους κατήγγελλε.

Τον συνέλαβαν στις 3 μμ. και τον βασάνισαν στο αστυνομικό τμήμα και σε δύο άλλα μέρη ως τις 3 πμ. Τον χτύπησαν στο κεφάλι και έσπασαν ένα δάκτυλο του ποδιού του με σιδερένιο λοστό. Οι ένστολοι άνδρες τον χτύπησαν στο συκώτι και στην σπλήνα. Αυτή η απίστευτη, απίθανα επώδυνη αγριότητα υπήρξε σοκ για τον Βάλραφ, που φοβήθηκε για τη ζωή του. Χρόνια μετά υπέφερε ακόμη από τα αποτελέσματα αυτής της μεταχείρισης.

Στις 26 Μαΐου 1974, ο Βάλραφ καταδικάστηκε σε 14 μηνες φυλάκισης από το ειδικό στρατοδικείο στην Αθήνα. Θα εξέτιε την φυλάκισή του στον Κορυδαλλό.

Οι αντιδράσεις στην εκστρατεία του Βάλραφ στην Ελλάδα και στην Γερμανία υπήρξαν πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. Στην Ελλάδα, η πράξη αλληλεγγύης προς τους πολιτικούς κρατούμενους εξελήφθη ως σημάδι ελπίδας. Σε συνέντευξη προς τον διεθνή τύπο, ο Κανελλόπουλος, ο τελευταίος νόμιμα εκλεγμένος πρωθυπουργός, αποκάλεσε την πράξη αλληλεγγύης του Βάλραφ «φως στον μαύρο ουρανό της δικτατορίας».

Στην αστική Γερμανία, από την άλλη πλευρά, άρχισε κριτική κατά του Βάλραφ. Του απέδιδαν ότι το μόνο που επιχείρησε να κάνει ήταν να αποκτήσει δημοσιότητα —μεταθέτοντας έτσι την όλη συζήτηση από το τι γινόταν στην Ελλάδα των συνταγματαρχών στην ηθική υπόσταση του συμπατριώτη τους. Παραταύτα, η ευαισθητοποίηση των γερμανών πολιτών για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα αυξανόταν σταθερά.

Ο Βάλραφ την ημέρα της αποφυλάκισής του από τον Κορυδαλλό.

Ύστερα από 77 ημέρες στην φυλακή και το τέλος της στρατιωτικής χούντας, ο Βάλραφ αφέθηκε ελεύθερος. Έξω από το τείχος της φυλακής τον περίμενε ένα ενθουσιώδες πλήθος. Είχαν έρθει χιλιάδες Έλληνες και συμπαθούντες από άλλες χώρες. Άντρες τον σήκωσαν στους ώμους και τον περιέφεραν στο συγκεντρωμένο πλήθος. Μόλις που είχε προλάβει να τον αγκαλιάσει λίγο πριν η γυναίκα του, ανακουφισμένη από την ανησυχία τόσων μηνών!

Επιστρέφοντας στην Γερμανία ο Βάλραφ έδωσε δεκάδες συνεντεύξεις, όπου είχε την ευκαιρία να απαντήσει στην κριτική που είχε δεχτεί στην ίδια την χώρα του και στην υπόλοιπη Δύση: «Τουλάχιστον δεν περίμεναν να αποφυλακιστώ;». Και στην κατηγορία ότι δεν έδωσε την παράστασή του σε κάποια δικτατορία του Ανατολικού Μπλοκ απαντούσε: «Δεν θα υπήρχε κανένας κίνδυνος. Θα είχα την υποστήριξη του Δυτικού τύπου. Επιπλέον, γρήγορα σε απελαύνουν από τέτοιες χώρες. Δεν έχω την ικανότητα να πηδάω από βαγόνια σε κίνηση, και εκτός από αυτό θέλησα να κάνω κάτι για την ηθική διάσταση της πολιτικής».

Πάντως, αυτό που προκύπτει χρόνια μετά από τα γεγονότα είναι ότι ο Βάλραφ δεν ενέπλεξε κανέναν στην πράξη διαμαρτυρίας του, προφυλάσσοντας έτσι οποιονδήποτε άλλον από τις δυσάρεστες συνέπειες που μόνον εκείνος υπέστη. Στην περίπτωσή του μάλιστα είναι ολοφάνερο τι θα πει να αγωνίζεσαι κατά του συστήματος εκ των ένδον.

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

Αρέσει σε %d bloggers: