Category Archives: δεδομένα αριθμητικά

Ποιος και γιατί χρηματοδοτεί τον φασισμό;

Είναι ολωσδιόλου απίθανο το τι μπορεί να διαβάσει κάποιος στο διαδίκτυο: σκουπίδια, αποκυήματα και διαμαντάκια. Πριν από μερικές ημέρες βρήκα το βιβλίο του Antony C. Sutton: Wall Street and the Rise of Hitler, 2000, στον ιστότοπο του περιοδικού Studies in Reformed Theology. Άρχισα να το φυλλομετρώ και κατέληξα να το διαβάσω απνευστί (διακοπών του Πάσχα βοηθουσών!)..

Το έβδομο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην εξέταση των σχέσεων όχι μόνον των γερμανών, αλλά και των αμερκανών βιομηχάνων και χρηματιστών με την άμοδο του Χίτλερ στην εξουσία, και με κατάλληλη παράθεση πειστικών τεκμηρίων. Υποθέτω, ότι στον βαθμό που η γερμανική βιομηχανία ανασυγκροτήθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου με αμερικανικά κεφάλαια μετά την συντριβή της Γερμανίας στο τέλος του Α’ Παγκόσμιου πολέμου. Το κείμενο μου γέννησε πολλές σκέψεις για την σύγχρονη άνοδο του φασισμού στην Ευρώπη και την Ελλάδα, και θαρρώ ότι, αν θέλουμε να ανατάμουμε στα σοβαρά το φαινόμενο αυτό, θα πρέπει να εξετάσουμε το δίκτυο των χρηματοδοτικών πόρων των φασιστικών ομάδων. Και, επειδή στην εποχή μας, πολλά και μεγάλα συμβαίνουν ανοιχτά και σε πρώτο πλάνο, τόσο πολλά, τόσο μεγάλα και τόσο σε πρώτο πλάνο που να μη προλαβαίνουμε να ανασυγκροτήσουμε την πλήρη εικόνα, υποθέτω ότι θα πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να αποτιμήσουμε σε χρήμα τον τηλεοπτικό και ραδιοφωνικό χρόνο που αφιερώνεται στις ποικιλώνυμες φασιστικές ομάδες καθημερινά, τουλάχιστον από το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης το 2008. Τέτοια έχοντας στον νου, αποφάσισα να επιχειρήσω την απόδοση στα ελληνικά του έβδομου κεφαλαίου του βιβλίου του Antony C. Sutton: Wall Street and the Rise of Hitler..

Άλλωστε, σε τι χρησιμεύει η Ιστορία, αν όχι την προσεκτική απόπειρα να γνωρίσει το σήμερα εξ αναλόγου προς το παρελθόν και mutatis mutandis; Αλλά, επ’ αυτού θα πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλίες ο καθένας μας

 

 

Α’ Παγκόσμιος πόλεμος

«Όταν μπορούσαμε να διαχειριστούμε την κατάσταση δείξαμε αμέλεια, και τώρα που είναι εντελώς εκτός ελέγχου χρησιμοποιούμε με υπερβολική καθυστέρηση φάρμακα που τότε θα μπορούσαν να είχαν θεραπεύσει. Δεν υπάρχει τίποτε νέο στην ιστορία αυτή. Είναι τόσο παλιά όσο τα βιβλία των σιβυλλικών χρησμών. Είναι του μεγάλου, ζοφερού καταλόγου της άκαρπης εμπειρίας και της περιορισμένης ικανότητας της ανθρωπότητας να διδαχθεί. Έλλειψη οξυδέρκειας, απροθυμία για δράση όταν η δράση θα ήταν απλή και αποτελεσματική, έλλειψη καθαρής σκέψης, συγκεχυμένες συμβουλές μέχρι να προκύψει η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, μέχρι η αυτοσυντήρηση να χτυπήσει το ενοχλητικό της γκονγκ – αυτά είναι τα γνωρίσματα που γεννούν την αέναη επανάληψη της Ιστορίας».

Βουλή των Κοινοτήτων, 3 Μαΐου 1935, μετά την Σύσκεψη στην Στρέζα, όπου η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία συμφώνησαν – ματαίως – να διατηρήσουν την ανεξαρτησία της Αυστρίας.

Σωκράτης: Η άγνοια λοιπόν των φοβερών και των μη φοβερών, αυτό   δεν είναι που κάνει την δειλία;
Κι εκείνος έκανε νεύμα ότι το παραδέχεται.

Πλάτων: Πρωταγόρας

Πλησιάζει επικίνδυνα η εκατονταετηρίδα από την κήρυξη του Α’ Παγκόσμιου πολέμου, και θυμήθηκα ένα παλιό ντοκιμαντέρ που είδα πριν από πολλά χρόνια. Το αναζήτησα στο διαδίκτυο και, ω! του θαύματος, το βρήκα: 16 επεισόδια των 40 λεπτών περίπου. Είδα το πρώτο μέρος εκείνο που στριφογύριζε στον νου μου, λόγω των αναλογιών που έχει με κάποια από τα σημαντικά τεκταινόμενα των τελευταίων ετών. Λιτή και σαφής η αναφορά στα βαθύτερα αίτια της σύγκρουσης: ο ανταγωνισμός των ιμπεριαλιστικών βιομηχανικών κρατών της εποχής, παλαιών που επιζητούσαν την διατήρηση της καθεστηκυΐας τάξης πραγμάτων, και των ανερχόμενων που επιζητούσαν την ραγδαία μεταβολή της. Την διατήρηση ή την ανακατανομή ρόλων στην διεθνή σκηνή.

Διέκοψα λίγο την θέαση και σκέφτηκα γνωστό μου, που, ξεκινώντας από μια απόφανση μεταξύ σοβαρού και αστείου, καταδικάζει με πάσα σοβαρότητα πλέον οτιδήποτε εδράζεται στον αναλογικό στοχασμό: σύγκριση, εικασία, προβολή, και ούτω καθεξής. Αποδέχεται πια μόνον τον πιθανολογικό επαγωγικό συλλογισμό, και επαινεί τον επιστημονικό τρόπο σκέψης όπου και αν τον ανιχνεύσει. Στην ουσία, ανησυχώ μήπως μυστικά έχει αφοσιωθεί στην λατρεία ενός και μόνου τρόπου σκέψης, εκείνου που βασίζεται στον παραγωγικό συλλογισμό. Ανησυχώ ότι ανασύρει από το βάθος κάποιας μεσαιωνικής κοινοβιακής μονής τις συζητήσεις αδελφών που  εργάζονται στο Αντιγραφείο της Βιβλιοθήκης: μόνον ο παραγωγικός συλλογισμός είναι αποδεκτός, επειδή αυτός είναι ο τρόπος που προσιδιάζει στον Θεό. Γλίστρησα και στην επόμενη σκέψη: μήπως παραγωγικό συλλογισμό δεν έχει στον άρρητο πυρήνα της η σκέψη πολλών διαμορφωτών της πολιτικής και οικονομικής ζωής; Το ίδιο δεν μας διδάσκουν οι εγχώριοι διαμορφωταί κοινής γνώμης; Το τάδε ισχύει πάντα και παντού, τα δείνα απορρέουν από το τάδε, άρα τα δείνα θα εφαρμοσοτούν! Επικίνδυνα μονοπάτια σκέφτηκα, ας αναδιοργανωθώ προτού αποδιοργανωθώ, και συνέχισα την θέαση του ντοκιμαντέρ του BBC.

Κιότεψα, όμως: στο τρίτο επεισόδιο, άρχισα να θέλω να ανοίξω τον φυλλομετρητή, για να διαβάσω τις τελευταίες ειδήσεις, άρχισα να θέλω να δω τι τελευταίο γράφεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Θυμήθηκα ότι χρειαζόμουν κάποια εικόνα για μια διαφάνεια παρουσίασης…. ότι έπρεπε να απαντήσω σε κάποιο εισερχόμενο μήνυμα. Με διακοπές ολοκλήρωσα και το τέταρτο επεισόδιο. Σκέφτηκα ότι μπορεί, όταν ήμουν φοιτητής να είδα και τα 26 επεισόδια σε 2 ημέρες. αλλά τώρα δεν έχω την ίδια άνεση χρόνου.

Είπα να πιω έναν καφέ.

Συνειρμικά συλλογίστηκα ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρώ, με διάφορες αφορμές, ότι άνθρωποι κάθε ηλικίας «σερφάρουν» είτε διαβάζουν είτε παρακολουθούν ταινίες. Διαφημίσεις και διαδίκτυο μας έχουν μάθει να πιέζουμε κάποιο πλήκτρο, και να αλλάζουμε πληροφορία, θέμα, θέση, οπτική γωνία, χρόνο, είδος, ύφος, κλπ. μέχρις εξαντλήσεως. Άρα, είμαι μέρος του προβλήματος; Ε, καλά, δεν χρειαζόταν και τόση σκέψη!..

Εντάξει, θα προσπαθήσω: θα δω τα επεισόδια σε 8 ημέρες, είμαι σε διακοπές, έχω χρόνο. Η διορία που έδωσα στον εαυτό μου λήγει σε 5 ημέρες — με λίγη άσκηση έχω ήδη ξαναδεί 13 επεισόδια, δηλαδή έχω κάνει πρόοδο στην συγκέντρωση της προσοχής μου. Μου επιτρέπω μόνον σύντομα διαλείμματα για σκέψη και περισυλλογή, όχι μεγαλύτερα απ’ ότι θα έκανα, αν διάβαζα ένα βιβλίο, από το οποίο κάτι θέλω να μου απομείνει. Και είναι τόσο ευχάριστη η αίσθηση να ορίζεις τον χρόνο σου!

Είναι πολλές οι αναλογίες που βρίσκω ανάμεσα σε μια εποχή που οσονούπω θα απέχει 99 χρόνια από την δική μας — στις 28 Ιουλίου 1914 άρχισαν οι μάχες . Τις δε αναλογίες θα επιμείνω (σε πείσμα του γνωστού μου, γνωστών ανθρώπων της οικονομίας και της πολιτικής, γνωστών διαμορφωτών κοινής γνώμης επίσης) να τις θεωρώ, όπως μου είχαν δείξει παλιά οι δάσκαλοί μου: για να ανιχνεύω δρόμους, να διατυπώνω υποθέσεις εργασίας, να επιλύω προβλήματα με «πληροφορημένο τρόπο», να μαθαίνω, δηλαδή.Αν από την μάθηση της Ιστορίας αφαιρέσουμε την πιθανότητα αξιοποίησής της για να κατανοήσουμε την πραγματικότητα, ενδεχομένως για να την μεταβάλλουμε, τι θα απέμενε από αυτήν;

Αν θέλετε να κάνετε κι εσείς μια παρόμοια άσκηση, όποτε και όσο επιθυμείτε εσείς, ιδού το πολύ καλό ντοκιμαντέρ της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης του BBC, παραγωγής 1964, παρακαλώ πολύ: The Great War. 

Γερμανικό «οικονομικό θαύμα»

English: 5 Rentenmark from 1923-11-1 equivalen...

Χαρτονόμισμα της 1-11-1923 με αξία 5 τρισεκατομμυρίων χάρτινων μάρκων (Φωτ. από: Wikipedia)

 

Στην αρχή της δεκαετίας του 1950 η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αντιμετώπιζε ένα πρόβλημα που έμοιαζε με το σημερινό οικονομικό πρόβλημα της Ελλάδας: είχε ένα πολύ μεγάλο δημόσιο χρέος.

 

Λίγη …προϊστορία

 

Αν επιστρέψουμε τρεις δεκαετίες πριν, όπως ίσως θυμάστε από την σχολική Ιστορία, με το άρθρο 231 της Συνθήκης των Βερσαλλιών (1919) οι νικητές (Γαλλία, Αγγλία, ΗΠΑ) διακήρυσσαν ότι η Γερμανία και οι σύμμαχοί της έφεραν την ευθύνη για όλες «τις απώλειες και ζημίες» που έπαθαν οι Σύμμαχοι κατά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Ως αποτέλεσμα της εφαρμογής αυτού του άρθρου της Συνθήκης των Βερσαλλιών τον Ιανουάριο του 1921,οι αποζημιώσεις που όφειλε να καταβάλει το γερμανικό κράτος ανέρχονταν σε 269.000.000.000 χρυσά μάρκα (το ισοδύναμο περίπου 100.000 τόνων χρυσού, δηλαδή λίγο περισσότερο από τον μισό χρυσό που βγήκε από ορυχεία στον πλανήτη). Η γερμανική κυβέρνηση αδυνατούσε να καταβάλει τα ποσά αυτά, και ό,τι ακολούθησε (συρρίκνωση οικονομίας, πληθωρισμός, ανεργία, οδήγησε στην πιθανότητα επιτυχίας μιας επανάστασης μπολσεβίκικου τύπου στην χώρα. Το 1929, με κατάλληλα πολιτικά και οικονομικά επιχειρήματα ο υπουργός Στρέσεμαν κατάφερε να πείσει τους Συμμάχους ότι οι οφειλές που είχαν συσσωρευτεί από την αδυναμία της γερμανικής κυβέρνησης να καταβάλει τις ετήσιες αποζημιώσεις, θα μειωνόταν στο μισό. Το 1933, χρονιά κατά την οποία πλειοψήφησε το κόμμα του Αδόλφου Χίτλερ NSDA, μόνον το ένα όγδοο αυτού του χρέους είχε αποπληρωθεί. Έτσι η Γερμανία, δήλωσε αδυναμία εξυπηρέτησης των διεθνών οφειλών της, και έτσι έπαψε η καταβολή οποιουδήποτε ποσού. Μετά από την ήττα της χιτλερικής Γερμανίας, το 1945, συμφωνήθηκε από τους νικητές (Γαλλία, Αγγλία, ΗΠΑ, ΕΣΣΔ) ότι η πληρωμή αυτών των οφειλών θα έπαυε οριστικά.

 

NSDAP election poster in Vienna in 1930. Trans...

Προεκλογική αφίσα του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος στην Βιένη του 1930. Μτφρ.: «Ζητούμε ελευθερία και ψωμί». (Φωτ. από: Wikipedia)

 

Ωστόσο, η κυβέρνηση της γερμανικής Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, μεταξύ του 1924 και του 1930, είχε εκδώσει κρατικά ομόλογα, για να χρηματοδοτήσει την ανοικοδόμηση της χώρας, και κυρίως των υποδομών της. Έτσι, μέχρι το 1952, η μεταχιτλερική Γερμανία είχε ένα δημόσιο χρέος ύψους 32.000.000.000 μάρκα (το αντίστοιχο 7,6 δις δολαρίων τότε, ή 65 δις δολαρίων σήμερα). Αυτό το χρέος κρίθηκε μη βιώσιμο: οι βιομηχανικές υποδομές της μεταχιτλερικής Γερμανίας είχαν καταστραφεί κατά τους μαζικούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς από τους Συμμάχους, και το κόστος εξυπηρέτησης δημοσίου χρέους της χώρας υπονόμευε την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.

 

Έτσι, στις 27 Φεβρουαρίου 1953, εκπρόσωποι είκοσι κρατών έβαλαν την υπογραφή τους κάτω από το κείμενο της Συμφωνίας του Λονδίνου για το Γερμανικό Εξωτερικό Χρέος: Βέλγιο, Γαλλία, Γιουγκοσλαβία, Δανία, Ελβετία, Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, Ιράν, Ιρλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Καναδάς, Κεϋλάνη, Λιχτενστάιν, Λουξεμβούργο, Νορβηγία, Νότιος Αφρική, Πακιστάν, Σουηδία, «επειδή επιθυμούν να απομακρύνουν τα εμπόδια για ομαλές οικονομικές σχέσεις με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και άλλες χώρες (δηλ. την Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας), και έτσι να συμβάλουν στην οικοδόμηση μιας ευημερούσας κοινότητας κρατών» (όπως διατυπωνόταν στην Συνθήκη). Συμφώνησαν, επίσης, να απεμπολήσουν τις διεκδικήσεις για πλήρη αποπληρωμή των οφειλών της Γερμανίας προς τα ίδια, και, τέλος, συμφώνησαν να αναβάλουν τις αξιώσεις τους για αποζημιώσεις που υπέστησαν από γερμανική κατοχή κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου.

 

Οι όροι της Συμφωνίας Χρέους του Λονδίνου κατέτειναν στην μείωση του γερμανικού εξωτερικού χρέους από 30.000.000.000 σε 15.000.000.000, και ότι η ωρίμανση του χρέους θα επεκτεινόταν σε περισσότερα από 30 χρόνια, και ότι θα υπήρχε ένα μορατόριουμ για την πληρωμή των τόκων κατά πέντε χρόνια. Έτσι, η αύξηση της ωρίμανσης του χρέους, η συμφωνία για μορατόριουμ σχετικά με την καταβολή τόκων, και ένα κούρεμα κατά 50% του αρχικού ποσού, απομείωσαν το γερμανικό χρέος κατά τι περισσότερο από 70%.

 

Ο γερμανός καγκελάριος Κόνραντ Ανενάουερ (αριστερά) συναντάει τον Ύπατο Αρμοστή των Συμμάχων. Η παραίτηση των νικητών από την διεκδίκηση πολεμικών αποζημιώσεων ήταν ένα φιλί της ζωής για την οικονομία της μεταχιτλερικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Πηγή: Spiegel Online International

Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα της Συμφωνίας Χρέους του Λονδίνου και της διαγραφής του τεράστιου 70% του γερμανικού χρέους; Συντρίφτηκε η γερμανική ή διεθνής οικονομία; Κατέρρευσαν οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές; Άνοιξε η γη, να καταπιεί τον κόσμο; Ξεπήδησαν φλόγες από την γέενα του πυρός;

 

Όσον αφορά την ίδια την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, όχι! Μάλιστα, όπως εκτιμούσε το Χέρμαν Γιόζεφ Αμπς, ο επικεφαλής της γερμανικής αντιπροσωπείας στην Σύνοδο Χρέους του Λονδίνου, η Συμφωνία που υπογράφηκε υπήρξε ο θεμέλιος λίθος της δυτικογερμανικής μεταπολεμικής οικονομικής αναγέννησης: δεν θα υπήρχε κανενός είδους «γερμανικό οικονομικό θαύμα» χωρίς μια τέτοια ακριβώς συμφωνία.

Πολεμικές οφειλές της Γερμανίας στην Ελλάδα 1

Σχολιάζοντας την επιστολή του Μανώλη Γλέζου στην Die Welt της 29ης Μαΐου 2013 πολλοί καλοί αναγνώστες της έγκριτης γερμανικής εφημερίδας αναρωτήθηκαν:

  1. Γιατί πρέπει να φέρουμε αιωνίως την ευθύνη για εγκλήματα που διέπραξαν οι παππούδες μας;

  2. Δεν ντρέπονται οι Έλληνες να προσπαθούν να αποσπάσουν κι άλλα (!) χρήματα από τον γερμανικό λαό, τώρα που αναγκάζονται να πληρώσουν όσα σπατάλησαν τα προηγούμενα 20 χρόνια;

  3. Οι Γερμανοί έχουμε ήδη αποζημιώσει και με το παραπάνω τους Έλληνες για τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.

Σε 300.000 εκτιμάται ο αριθμός των νεκρών Ελλήνων λόγω πείνας και των συν αυτή δεινών, τον χειμώνα του 1941/1942. Οι Γερμανοί είχαν κατάσχει την ελληνική γεωργική παραγωγή για τις ανάγκες του μετώπου κατά της Σοβιετικής Ένωσης

Σήμερα, 9 Μαΐου 2013, οπότε σε άλλες χώρες γιορτάζεται η νίκη των λαών κατά του Άξονα στις 9 Μαΐου 1945, ενώ στην Ελλάδα σφυροκοπούνται οι εκπαιδευτικοί από τα ΜΜΕ, επειδή απεργούν εν μέσω πανελλαδικών εξετάσεων επειδή πρόκειται σωρηδόν να απολυθούν από δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση, αξίζει να επιχειρήσω απάντηση στα τρία ατελή και λανθάνοντα επιχειρήματα των καλών αναγνωστών της συντηρητικής πλην έγκριτης Die Welt.

  1. Τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν παραγράφονται κατά την ιδρυτική πράξη του ΟΗΕ — και αυτή είναι μια καλή κληρονομιά των νικητών στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Εξ αυτού προκύπτει ότι το γερμανικό κράτος σήμερα και στο μέλλον θα πρέπει να φέρει την ευθύνη για τα εγκλήματα που διέπραξε το Γ’ Ράιχ ανά τον κόσμο. Η λογική μιας τέτοιας διάταξης είναι, βεβαίως, ότι έτσι εξασφαλίζεται αποτροπή των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας στο διηνεκές.

  2. Κάποιοι Έλληνες με επιμονή, ήδη από το 1946, και αρκετές ελληνικές κυβερνήσεις από το 1961 και εξής θέτουν ξανά και ξανά την αποπληρωμής των γερμανικών οφειλών προς την Ελλάδα:Το γερμανικό κράτος, με διάφορους τρόπους, απέφυγε να πληρώσει τις πολεμικές αποζημιώσεις που αποφασίστηκαν στην 19μελή Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων (1946-1947). Η Γερμανία και η Αλβανία είναι οι μόνες από τις τέσσερις χώρες που συμμετείχαν στην κατοχή της Ελλάδας από το 1941 ως το 1945 (Γερμανία, Ιταλία, Βουλγαρία, Αλβανία), μολονότι, τουλάχιστον για την περίπτωση της Γερμανίας, υπάρχει σχετική «κοστολογημένη» απόφαση της Διάσκεψης Ειρήνης. Επίσης, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που δεν εισέπραξε από την Γερμανία τις ορισμένες από την Διάσκεψη αποζημιώσεις ούτε συναίνεσε στην διαγραφή τους, παρά τα όσα αναπόδεικτα οι γερμανοί ιθύνοντες και κάποιοι έλληνες εκφραστές τους αοριστολογικώς δηλώνουν. Αντιθέτως, με ισχνή φωνή είναι αλήθεια, αρκετές ελληνικές κυβερνήσεις από την δεκαετία του 1960 και εξής θέτουν σε διπλωματικό επίπεδο το ζήτημα.

    1. Για το «αναγκαστικό δάνειο» που επιβλήθηκε από τις ιταλικές και γερμανικές αρχές κατοχής το 1941, και ανέλαβε εξ ολοκλήρου η γερμανική κυβέρνηση από το 1943.
    2. Για την κατάσχεση από τις γερμανικές αρχές κατοχής κάθε είδους προϊόντος, από δημητριακά ως τερεβινθέλαιο το 1941.
    3. Για την ολική καταστροφή των υποδομών της χώρας κατά την διάρκεια της Κατοχής και κατά την οπισθοχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων το φθινόπωρο του 1944.
    4. Για τις καταστροφές σε αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της Ελλάδας και για την κλοπή έργων τέχνης και αρχαιολογικών ευρημάτων.
  3. Και, ασφαλώς, το αναγκαστικό δάνειο που απέσπασαν οι γερμανικές αρχές κατοχής από την Τράπεζα της Ελλάδος, και την αποπληρωμή του οποίου άρχισε το Ράιχ είναι συμβατική υποχρέωση και όχι πολεμική αποζημίωση. Γι’ αυτό από ελληνικής πλευρά γίνεται λόγος για οφειλές και όχι μόνον για αποζημιώσεις.

Για μια κάποια εκτίμηση του ύψους των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα παρέχει το γερμανικό περιοδικό Spiegel.

Εκτός από όσα πρόσφατα έχω διαβάσει (και μετά πλείστης δυσκολίας τα ξεχώρισα κάτω από ποταμούς άχρηστης έντυπης και ηλεκτρονικής πληροφορίας ), αντλώ και από όσα για πρώτη φορά αναδείχτηκαν προς χάριν ενός ευρύτερου κοινού από γνώστες του θέματος στην πολύ καλή διαδικτυακή τηλεοπτική εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου της 8ης Μαΐου 2013: Το 1ο μέρος από την διαδικτυακή τηλεοπτική εκπομπή του enikos.gr στις 8 Μαΐου 2013.

Θαρρώ ότι όλοι θα πρέπει να κατανοήσουμε εις βάθος το θέμα, να αποσαφηνίσουμε στον νου μας ότι γερμανικές πολεμικές οφειλές προς την Ελλάδα και οικονομική κρίση-δανειακή σύμβαση-μνημόνια συγκυριακώς και μόνον σχετίζονται, να πιέσουμε όπως μπορούμε την ελληνική κυβέρνηση να μη παροπλιστεί, να στηρίξουμε το Εθνικό Συμβούλιο να μιλήσουμε με τους γνωστούς μας, Έλληνες και ξένους, για το δίκαιο των ελληνικών διεκδικήσεων. Το ζήτημα είναι ηθικό, πολιτικό και οικονομικό. Με αυτήν την σειρά.

Φως στο μυστήριο του εβραϊκού χρυσού

Το ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων για τις λεηλασίες κατά την ναζιστική κατοχή της Ελλάδος: Η περίπτωση του νομισματικού χρυσού των ΕβραίωνΣτον αναπληρωτή καθηγητή Ιστορίας Κωνστανίνο Μαγκλιβέρα ανέθεσε, όχι κάποια αρχή της ελληνικής πολιτείας δυστυχώς, αλλά το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδας, την διερεύνηση της πληροφορίας ότι η ισραηλιτκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης πλήρωσε ως λύτρα στον τότε Γερμανό διοικητή της πόλης, τον περιβόητο Μαξ Μέρτεν χιλιάδες χρυσές λίρες. Η έρευνα του Κωνσταντίνου Μαγκλιβέρα άρχισε το 1997, τυπώθηκε κατ’αρχάς στα ελληνικά και αργότερα (25 Ιανουαρίου 2010) και στα ελληνικά. Μια σύντομη αναφορά γίνεται στα ΝΕΑ της 20ής Ιανουαρίου 2010: «Φως στο μυστήριο του εβραϊκού χρυσού» (βλ. και ανακοίνωση ΑΠΕ).

Η αξία των λύτρων, όπως εκτιμάται από τις δηλώσεις των επιζησάντων (μόνον 1.100 επέστρεψαν μετά από τον πόλεμο) και των συγγενών τους, ανέρχεται σε 1.700.000 χρυσές αγγλικές λίρες.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει, θαρρώ, ο τρόπος που ο Μαξ Μέρτεν και οι υπόλοιποι των αρχών Κατοχής  όχι απλώς πλούτιζαν τον εαυτό τους και την Ράιχσμπανκ, αλλά και διέφθειραν την κοινωνία στην κατακτημένη χώρα. Παραθέτω:

«Οι Γερμανοί έβγαζαν διαταγή και υποχρέωναν τα κατακτημένα κράτη να ψηφίζουν αντίστοιχο νόμο. Την ακίνητη περιουσία των Εβραίων την εκχωρούσαν στα κράτη, καθιστώντας τα κατά κάποιο τρόπο συνενόχους. Βόλευε τους πάντες», λέει ο Κώστας Μαγκλιβέρας. «Το ίδιο έγινε και εδώ. Διορίστηκαν μεσεγγυούχοι που διαχειρίζονταν τα ακίνητα, που μετά τον πόλεμο ζητήθηκε να λογοδοτήσουν επί ποινή φυλάκισης. Η λογοδοσία, όμως, απέτυχε. Δεν μεταβιβάστηκαν μόνο σπίτια, αλλά και επιχειρήσεις, κινηματογράφοι, βιομηχανίες. Έγινε όργιο με την περιουσία των Εβραίων. Κάποια στιγμή πρέπει να γίνει εργασία για τον τρόπο που έδρασε το Γ΄ Ράιχ στην Ελλάδα, πώς κατέστρεψε ένα κράτος και οικονομικά και ηθικά. Την ηθική διάβρωση μέσω του χαφιεδισμού και της χρυσοφιλίας τη ζούμε μέχρι σήμερα. Αλλά ακόμη και η πείνα ήρθε βάσει σχεδίου».

Κωνσταντίνος Μαγκλιβέρας: Το ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων για τις λεηλασίες κατά τη Ναζιστική Κατοχή της Ελλάδος. Η περίπτωση του νομισματικού χρυσού των Εβραίων, Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος, 2009.

Η ελληνική πολιτεία όφειλε και οφείλει να διεκδικήσει ό,τι είναι νόμιμο και έχει διεκδικηθεί από θύματα της γερμανικής ναζιστικής θηριωδίας είτε τα θύματα είναι Έλληνες χριστιανοί (π.χ. Χορτιάτης, Κάνδανος, Καλάβρυτα, Δίστομο) είτε είναι Έλληνες εβραίοι (της Θεσσαλονίκης, των Ιωαννίνων, της Αθήνας, κλπ.)

Τέτοιο είναι το καθήκον όχι απλώς για την υλική αποκατάσταση των θυμάτων και των συγγενών τους ούτε μόνον για την ικανοποίηση του αισθήματος δικαίου, αλλά πρωτίστως και κυρίως για την επαναφορά στην μνήμη των πολιτών της Ελλάδας, της Γερμανίας και του κόσμου όλου, προς παραδειγματισμό διά της αποτροπής.

Βέβαια, η ογκώδης έρευνα των Γερμανών ιστορικών (βλ. προηγούμενο σημείωμα) κατά παραγγελία του τότε ΥΠ.ΕΞ. της Γερμανίας Γιόσκα Φίσερ και μόνον για τους χιτλερικούς διπλωματικούς υπαλλήλους στην τότε Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ενδέχεται να ξεπερνά σε μεθοδολογική ποιότητα την έρευνα του Έλληνα ομολόγου τους, αλλά τίποτε δεν μειώνει τον έπαινο προς τον Κώστα Μαγκλιβέρα: εργάστηκε με μικρότερους πόρους (οικονομικούς, ανθρώπινους και αρχειακούς) σε ένα περιβάλλον που αν δεν ήταν περισσότερο τουλάχιστον ήταν εξίσου εχθρικό με αυτό της Γερμανίας. Και δεν εννοώ μόνον την παρέμβαση του Υπουργού Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Σημίτη για το πάγωμα της εφαρμογής ελληνικού δικαστηρίου για την συντηρητική κατάσχεση της ακίνητης γερμανικής περιουσίας στην Ελλάδα ως το ύψος των οφειλόμενων αποζημιώσεων στους κατοίκους του Διστόμου. Εννοώ και την μακρά πολιτική παράδοση που δημιούργησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, όταν απήλλαξε τον Μαξιμίλιαν Μέρτεν, αρχηγό των κατοχικών δυνάμεων στην Θεσσαλονίκη (1941-1944) και τους Έλληνες συνεργάτες του, προτού καλά-καλά αρχίσει η εκδίκαση στο αρμόδιο ελληνικό δικαστήριο («Περί αναστολής διώξεων εγκληματιών πολέμου», 1959). Τότε ειπώθηκε ότι η απόφαση του Κ. Καραμανλή ελήφθη κατόπιν συνεννοήσεως με τον Γερμανό καγκελάριο, με δύο ανταλλάγματα, το ένα πιο οδυνηρό από το άλλο: πολιτική στήριξη της ελληνικής από την δυτικογερμανική κυβέρνηση (σε τι ακριβώς είναι μια μεγάλη ιστορία), και την απορρόφηση Ελλήνων μεταναστών, που είτε δεν είχαν δουλειά είτε τελούσαν υπό δίωξη για τα πολιτικά τους φρονήματα.

Με αίμα Ελλήνων χριστιανών και εβραίων μοιάζει να είναι πληρωμένη η συγκάλυψη των ευθυνών των ναζί και των συνεργατών τους στην γερμανοκρατούμενη Ελλάδα. Άλλωστε δεν είμαστε η χώρα με τον μικρότερο αριθμό εκτελέσεων (6) ναζιστών σε όλη την Ευρώπη;

Για την Ιστορία, λοιπόν, και όχι μόνον, η υπόθεση πρέπει να μείνει ανοιχτή. Και, απ’ ότι φαίνεται η Πανελλήνια Ένωση Δικηγόρων για τις Γερμανικές αποζημιώσεις ξεκινά συλλογή στοιχείων, αρχικώς από την Πάτρα, και την ευρύτερη περιοχή της Αχαΐας. Ας είναι αυτή η αρχή. Ας περιμένουν λίγο ακόμη η Θεσσαλονίκη και τα Γιάννενα.

Ευτυχώς στην Ελλάδα δεν υπάρχουν μόνον σταρ της Ιστορίας και των ΜΜΕ του τύπου της Μαρίας Ρεπούση, ή της συνεργάτιδός της Χριστίνας Κουλούρη, αλλά και νομικοί ως ιστορικοί ερευνητές σαν τον Κωνσταντίνο Μαγκλιβέρα.

Δεν μπορεί, θα υπάρχουν και άλλοι σαν αυτόν! Ας καταπιαστούν με την σύγχρονη ελληνική Ιστορία — το έχουμε ανάγκη, αν είναι να κάνουμε μια καλύτερη νέα αρχή ως κοινωνία και ως πολιτεία.

Σωτηρία των Ελλήνων παρά την θέλησή τους

Οι ενδιαφέρουσες εκλογές του 1936

Στις 26 Ιανουαρίου 1936 τα αποτελέσματα των εκλογών έδωσαν τα ακόλουθα αποτελέσματα:

Αποτελέσματα των εκλογών του Ιανουαρίου 1936. Κατανομή των έγκυρων ψηφοδελτίων -- Κατανομή των 300 βουλευτικών εδρών.

Κανένα κόμμα δεν συγκέντρωνε τον απαιτούμενο αριθμό εδρών για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Μάλιστα, σύντομα έγινε φανερό ότι ούτε κυβέρνηση συνεργασίας ήταν εφικτή, με δεδηλωμένη την υποστήριξη της πλειοψηφίας των βουλευτών. Έτσι, κατέστη αναγκαίο να διερευνηθεί η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας από ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα με την ψήφο ανοχής από κάποια μικρότερη κοινοβουλευτική ομάδα. Σε αυτό το πλαίσιο άρχισαν συνομιλίες μεταξύ του Κόμματος των Φιλελευθέρων και των βουλευτών  του Παλλαϊκού Μετώπου.

Στο μεταξύ καμιά από τις αστικές παρατάξεις, που είχαν σχεδόν ίσο αριθμό εδρών (Βενιζελικοί 141, Αντιβενιζελικοί 143), δε διέθετε πλειοψηφία στη Βουλή και αυτό έδινε μεγαλύτερη βαρύτητα στο ρόλο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Παλλαϊκού Μετώπου στη Βουλή και έξω απ’ αυτήν.

Πραγματικά, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του Παλλαϊκού Μετώπου ανέπτυξε σοβαρή δράση εντός και εκτός Κοινοβουλίου, ιδίως για θέματα που αφορούσαν τους εργαζόμενους, τους αγρότες, και τα μεσαία στρώματα. Λίγες μέρες μετά τις εκλογές, στις 19 Φεβρουαρίου 1936 υπογράφτηκε Συμφωνητικό ανάμεσα στο Κόμμα των Φιλελευθέρων και στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του Παλλαϊκού Μετώπου («Σύμφωνο Σοφούλη – Σκλάβαινα»). Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του Παλλαϊκού Μετώπου, με βάση το Συμφωνητικό αυτό, αναλάμβανε την υποχρέωση να υποστηρίξει τον υποψήφιο του κόμματος των Φιλελευθέρων στις εκλογές για το αξίωμα του προέδρου της Βουλής, και επιπλέον να δώσει ψήφο ανοχής στην κυβέρνηση, που θα σχηματιζόταν από το κόμμα των Φιλελευθέρων. Το κόμμα των Φιλελευθέρων αναλάμβανε την υποχρέωση να ικανοποιήσει σε καθορισμένες προθεσμίες, τα συγκεκριμένα αιτήματα που περιλαμβάνονταν στο Συμφωνητικό και αφορούσαν την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων και των αγροτών, την κατοχύρωση και τη διεύρυνση των λαϊκών ελευθεριών, την ομαλή δημοκρατική πορεία. Τέλος, αναλάμβανε την υποχρέωση να προβεί στην «κατάργησιν του Νόμου 4229 (περί ιδιωνύμου αδικήματος) και πασών των τροποποιήσεων αυτού, ως και των επιτροπών ασφαλείας. Την παροχήν αμνηστίας εις πάντας τους πολιτικούς καταδίκους, εξορίστους, καταδικασμένους κλπ. Την καθιέρωσιν ως μόνιμου εκλογικού συστήματος της απλής αναλογικής. Την ελάττωσιν εντός διμήνου της τιμής του άρτου κατά δύο τουλάχιστον δραχμάς, την κατάργησιν της προσωποκρατήσεως διά χρέη προς το δημόσιον διά ποσόν μέχρι 3.000 δραχμών. Πενταετές χρεοστάσιον, άνευ όρων, διά χρέη αγροτών προς ιδιώτας και τράπεζας και την εφαρμογή των κοινωνικών ασφαλίσεων».

Το «Σύμφωνο Σοφούλη – Σκλάβαινα» γέννησε ελπίδες για την καλυτέρευση της θέσης της πλειονότητας των ελλήνων πολιτών, και δημιούργησε καλύτερες προϋποθέσεις για τον αγώνα των δημοκρατικών πολιτών.

Στις 13 Απριλίου 1936 πέθανε από ανακοπή ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Δεμερτζής, ο οποίος, σε συνεννόηση με τον βασιλιά, είχε αναλάβει να παρουσιάσει στη Βουλή κυβέρνηση και να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης. Με μια γρήγορη κίνηση ο Γεώργιος Β΄ ανέθεσε στον Ιωάννη Μεταξά ό,τι είχε προηγουμένως συμφωνήσει με τον Δεμερτζή: τον σχηματισμό κυβέρνησης και την διεκδίκηση ψήφου εμπιστοσύνης χωρίς καμία αναφορά στην αρχή της δεδηλωμένης, που ίσχυε από το 1875. Παρά τις καταγγελίες των βουλευτών του Παλλαϊκού Μετώπου ότι η πράξη του βασιλιά ισοδυναμούσε με κοινοβουλευτικό πραξικόπημα και τις εκκλήσεις τους για ανατροπή της πραξικοπηματικής ενέργειας, 241 συνάδελφοί τους του Λαϊκού Κόμματος και του Κόμματος Φιλελευθέρων (και όχι μόνον) έδωσαν μαζικά ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση που παρουσίασε ο Ιωάννης Μεταξάς, αρχηγός του Κόμματος των Ελευθεροφρόνων, που είχε λάβει μόλις 3,94% και 7 έδρες στις εκλογές του Ιανουαρίου 1936. Πανηγυρικώς διέκοψε τις εργασίες της η Βουλή για τις 30 Σπετεμβρίου. Λόγω θέρους. Αλλά δεν συγκλήθηκε ποτέ.

Ο Ιωάννης Μεταξάς εμπρός από την Παλαιά Βουλή

Ο Ιωάννης Μεταξάς εμπρός από την Παλαιά Βουλή. «Σκαπανείς», ο Κ. Κοτζιάς και ο π. υπουργός Τουρκοβασίλης αποδίδουν τον φασιστικό χαιρετισμό. (φωτ.:Wikipedia).

Ο Μεταξάς επικαλούμενος απειλή κομμουνιστικής επανάστασης διέταξε πυρ κατά των καπνεργατών απεργών της Θεσσαλονίκης στις 9 Μαΐου του 1936. Στις 4 Αυγούστου του ίδιου έτους κατήργησε το Κοινοβούλιο και το Σύνταγμα, και διακήρυξε ότι στο εξής θα ίσχυε το «καθεστώς της 4ης Αυγούστου»– μια μορφή αυταρχικής διακυβέρνησης με κάθε άλλο παρά ευφάνταστο όνομα, πάντως.

Το εκλογικό αποτέλεσμα είχε πλέον αντιμετωπιστεί δραστικά από όσους πρέσβευαν «την σωτηρία της πατρίδος και του λαού» παρά και ενάντια στην εκπεφρασμένη θέληση του ελληνικού λαού…

Δημοφιλία Ναζί μεταξύ των Γερμανών του 1952

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ιουλίου του 1952, ένα 25%  των Γερμανών ακόμη σκεφτόταν με θετικό τρόπο τον Χίτλερ, και μόνον το 47% δήλωνε ότι δεν εενέκρινε την πολιτική του! Στο απόσπασμα που ακολουθεί έχουμε τις αντιδράσεις του Ντένιτζ και του Σπέερ μερικούς μήνες αργότερα, όταν, φυλακισμένοι στο Σπαντάου με απόφαση του Στρατοδικείου της Νυερμβέργης, πληροφορούνται τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης που αφορά έμμεσα το μέλλον τους.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ιουλίου του 1952, ένα 25% των Γερμανών ακόμη σκεφτόταν με θετικό τρόπο τον Χίτλερ, και μόνον το 47% δήλωνε ότι δεν εενέκρινε την πολιτική του! Στο απόσπασμα που ακολουθεί έχουμε τις αντιδράσεις του Ντένιτζ και του Σπέερ μερικούς μήνες αργότερα, όταν, φυλακισμένοι στο Σπαντάου με απόφαση του Στρατοδικείου της Νυερμβέργης, πληροφορούνται τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης που αφορά έμμεσα το μέλλον τους.

11 Απριλίου 1953. Από ένα λαθραίο σημείωμα του γαμπρού του ο Ντένιτζ (Doenitz) έμαθε τα αποτελέσματα μιας δημοσκόπησης [του Ιουλίου του 1952] . . . Ο ίδιος βρίσκεται στην κεφαλή του καταλόγου με πρώην εξέχουσες προσωπικότητες [δηλ. παλαιών ηγετών των Ναζί], για τους οποίους οι Γερμανοί έχουν ακόμη καλή γνώμη. Ο Ντένιτζ έχει 46%·  ακολουθείται κατά πόδας από τον Σαχτ (Schacht) με 42%, ο Γκέρινγκ (Goering) με 37%, εγώ με 30%, και ο Χίτλερ με 24%. Ο Σίραχ (Schirach) και ο Χες (Hess) υστερούν με 22%. To 7% έχουν κακή γνώμη για τον Ντένιτζ, 9%  για ‘μένα, 10% για τον Σαχτ, 29% για τον Σίραχ και τον Χες, 36% για τον Γκέρινγκ και 47% για τον Χίτλερ. «Αφού ο γερμανικός λαός με αγαπά στα τρίσβαθα της καρδιάς του, σύντομα θα βγω έξω», παρατήρησε ικανοποιημένος ο Ντένιτζ, έτσι όπως στεκόταν δίπλα μου και έπλενε τα χέρια του. Μολαταύτα, το γράμμα δεν έδωσε καμιάν ευχαρίστηση στον Ντένιτζ, επειδή ο γαμπρός του ασυγχώρητος διέδωσε ότι [ο πεθερός του] είναι τώρα τόσο δημοφιλής όσο υπήρξε και ο Ρόμελ (Rommel). Σε έναν τόνο οξείας απέχθειας, ο Ντένιτζ σχολίασε ότι ο Ρόμελ δεν τίποτε παραπάνω από έναν ήρωα κατασκευασμένο από την προπαγάνδα, λόγω του ότι είχε λάβει μέρος στην συνωμοσία της 20ής Ιουλίου. Ύστερα ο Ντένιτζ απομακρύνθηκε αγέρωχος.

Albert Speer: Spandau. The Secret Diaries (1976)

Για τους λόγους που οι γερμανοί πολίτες ψήφισαν μαζικά τον Χίτλερ το 1933, επιχείρησα μια αναφορά. Τώρα, το γιατί ο γερμανικός λαός συνέχισε να υποστηρίζει τον Χίτλερ κατά τη διάρκεια του πολέμου υπάρχουν μια σειρά απαντήσεις: η πολιτική των Συμμάχων (ΗΠΑ, Αγγλία, ΕΣΣΔ, Γαλλία) για «άνευ όρων παράδοση» δεν άφηνε πολλά περιθώρια στους Γερμανούς. Από την άλλη, ο Χίτλερ πίστευε ακράδαντα ότι οι Σύμμαχοι, αν νικούσαν, θα έκαναν στην Γερμανία ό,τι ο ίδιος θα έκανε στους Συμμάχους αν τους νικούσε: θα την εξαφάνιζαν από προσώπου γης για πολλές δεκαετίες. Η ναζιστική προπαγάνδα αξιοποίησε για τους σκοπούς της το αίτημα των Συμμάχων για «άνευ όρων παράδοση». Το ίδιο έκανε και μεταδίδοντας ειδήσεις περί σφαγών, λεηλασιών και βιασμών στο τμήμα της Γερμανίας που είχε καταληφθεί από τον Ερυθρό Στρατό της ΕΣΣΔ. Έτσι, οι Γερμανοί εξακολούθησαν να στηρίζουν τους Ναζί και τον Χίτλερ μέχρι την τελική πτώση του Βερολίνου στις 8/9 Μαΐου 1945.

ΥΓ. Α, και μη το ξεχάσω: μη πει κανείς ότι οι Έλληνες μαθητές δεν ξέρουν τίποτε από Ιστορία, γιατί δείτε τι ξέρουν οι Γερμανοί συνομήλικοί τους — λίγο λιγότερα κι από τους ανθρώπους του 1952:

Εκλογές στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης

Η Οικονομική Κρίση του 1929 και η Δημοκρατία της Βαϊμάρης

Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης καταστράφηκε από το Κραχ της Γουόλ Στριτ τον Οκτώβριο του 1929 και από την μεγάλη Οικονομική Κρίση που επακολούθησε. Το κραχ είχε καταστροφικό αποτέλεσμα στην οικονομία των ΗΠΑ, αλλά επειδή ακριβώς οι ΗΠΑ συνέβαλαν στην συγκρότηση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης με τεράστια δάνεια από το 1924 (Σχέδιο Dawes) και το 1929 (Σχέδιο Young), όσα συνέβησαν στην οικονομία των ΗΠΑ είχαν άμεσο αντίκτυπο στην οικονομία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.

Σύμφωνα με τα δύο σχέδια, αμερικανικό χρήμα έρευσε στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης, με στόχο να ενισχύσει την οικονομία της Γερμανίας που υφίστατο τις συνέπειες της ήττας της στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο – ειδικά μετά από τα φαινόμενα υπερ-πληθωρισμού το 1923. Μετά το κραχ στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, οι Αμερικανοί χρειάζονταν πίσω τα κεφάλαια που είχαν δανείσει στην Γερμανία, για να ενισχύσουν την αποσυντιθέμενη αμεριανική οικονομία.

Ο γερμανός πρωθυπουργός Στρέσεμαν πέθανε το 1929, αλλά ακόμη και λίγο πριν από τον θάνατό του παραδέχτηκε ότι η γερμανική οικονομία ήταν εξαιρετικά ευάλωτη, πολύ περισσότερο από όσο πολλοί θα ήθελαν να δεχτούν.

«Η οικονομική θέση μας είναι ανθηρή μόνον επιφανειακά. Στην πραγματικότητα η Γερμανία χορεύει στην κορυφή ενός ηφαιστείου. Αν ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός διακοπτόταν, τότε ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας μας θα κατέρρεε».

Μετά από το Κραχ στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, οι ΗΠΑ έδωσαν στην Γερμανία προθεσμία 90 ημερών για να αρχίσει να αποπληρώνει τα χρέη της. Καμιά άλλη δύναμη δεν είχε τη δυνατότητα να δώσει στην Γερμανία χρηματική ενίσχυση. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία βρίσκονταν σε φάση ανασυγκρότησης: η βιομηχανική και εξαγωγική οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου υπέστη πολύ σημαντικό χτύπημα από το χρηματοπιστωτικό Κραχ στην Νέα Υόρκη, και δεν πρέπει να ξεχνούμε την οικονομική αιμορραγία κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου· το μεγαλύτερο μέρος των υποδομών κάθε είδους ήταν ακόμη κατεστραμμένο στην Γαλλία, στο έδαφος της οποίας είχαν γίνει μερικές από τις μεγαλύτερες μάχες του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου. Η Ρωσία του Στάλιν βρισκόταν στην απελπιστική κατάσταση, όπου την είχαν οδηγήσει τα πλήγματα που δέχτηκε κατά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, την αστικοδημοκρατική και την σοσιαλιστική επανάσταση, τον εμφύλιο πόλεμο και την ξένη επέμβαση, και είχε ήδη αρχίσει την εφαρμογή των πενταετών σχεδίων οικονομικής ανασυγκρότησης. Γι’ αυτό, η πτωχοποιημένη Γερμανία της Βαϊμάρης μπορούσε να απευθυνθεί για βοήθεια αποκλειστικά και μόνον στις ΗΠΑ, αλλά στους τελευταίους μήνες του 1929 και αυτές οδηγήθηκαν πρακτικά σε χρεωκοπία, και γι’αυτό ήταν αδύνατον να δανείσουν στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης.

Εταιρίες σ’ όλη την Γερμανία – πρωτίστως βέβαια σε βιομηχανικές περιοχές, όπως η Ρουρ – χρεωκόπησαν, και ως αποτέλεσμα της χρεωκοπίας τους οι εργάτες βρέθηκαν κατά εκατομμύρια χωρίς εργασία. Η ανεργία επηρέασε σχεδόν κάθε γερμανική οικογένεια 6 χρόνια μετά από την κορύφωση της τελευταίας οικονομικής κρίσης – δηλαδή, του υπερ-πληθωρισμού – στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης.

Σχεδίαση 1: Η διακύμανση της ανεργίας στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης, 1928-1933

Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι οι άνεργοι ήταν άντρες. Οι περισσότεροι συντηρούσαν οικογένειες, αλλά δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε πια γι’ αυτές: χρειάζονταν χρήματα για τρόφιμα, θέρμανση, ρούχα κλπ. Καθώς δεν έβλεπαν τέλος στα βάσανά τους με την κυβέρνηση της Βαϊμάρης, δεν είναι παράξενο το ότι στράφηκαν σε όσους ευαγγελίζονταν όχι την βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης, αλλά την εκ βάθρων ανατροπή της. Κι αυτό, το ευαγγελίζονταν δύο κόμματα, το Εθνικοσοσιαλιστικό και το Κομμουνιστικό.

Το 1928, το Εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα είχε σχεδόν χρεωκοπήσει, καθώς ξόδευε μεγάλα ποσά για την οργάνωση δαπανηρότατων παρελάσεων, θεαματικών συγκεντρώσεων, κά. Η χρεωκοπία θα έθετε αυτομάτως το κόμμα εκτός πολιτικής σκηνής, αλλά τότε έσωσε τους εθνικοσοσιαλιστές ένας επιχειρηματίας με το όνομα Χούγκενμπουργκ, ιδιοκτήτης εταιρίας μέσων ενημέρωσης, αποπλήρωσε τα χρέη τους.

Στις γενικές εκλογές του 1930, οι εθνικοσοσιαλιστές κέρδισαν 143 έδρες στο Ράιχσταγ – μια τεράστια βελτίωση σε σχέση με τα αποτελέσματα των προηγούμενων εκλογών. Μάλιστα ο Χίτλερ περίμενε μόνον 50 με 60 βουλευτικές έδρες. Όπως δήλωνε κορυφαίος παράγοντας των εθνικοσοσιαλιστών, ο Γκρέγκορ Στράσερ, δήλωσε πως ό,τι ήταν καταστροφή για την Βαϊμάρη ήταν «καλό, πολύ καλό για εμάς!»

Στις γενικές εκλογές του Ιουλίου του 1932, οι εθνικοσοσιαλιστές κέρδισαν 230 έδρες, και έγιναν το μεγαλύτερο κόμμα στο Ράιχσταγ.

Το ίδιο έτος, ο Χίτλερ ήταν αντίπαλος του Στρατάρχη φον Χίντενμπουργκ για την προεδρία της χώρας. Μια τέτοια επιλογή το 1928 θα προκαλούσε γέλια, αλλά στις προεδρικές εκλογές του 1932 ο Χίτλερ συγκέντρωσε 13.400.000 ψήφους έναντι 19.360.000 του Χίντενμπουργκ. Ο Τέλμαν, ηγέτης των κομμουνιστών, συγκέντρωσε 3.700.000. Από κάθε άποψη, όσα επέτυχε ο Χίτλερ σ’ εκείνες τις προεδρικές εκλογές ήταν σπουδαία για τον αρχηγό ενός κόμματος που 4 χρόνια πριν λίγο έλειψε να χρεωκοπήσει – φανερώνουν, επίσης, και τη διάθεση των γερμανών ψηφοφόρων στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1930.

Στις γενικές εκλογές του Νοεμβρίου του 1932, το Εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα έπεσε στις 196 έδρες, αλλά ακόμα κι έτσι παρέμεινε πρώτο κόμμα, και με διαφορά από το επόμενο Σοσιαλδημοκρατικό με 121 έδρες.

Το Κομμουνιστικό κόμμα εξακολούθησε την σταθερή άνοδό του και ανέβηκε από τις 77 έδρες του 1928, στις 89 τον Ιούλιο του 1932, και στις 100 έδρες τον Νοέμβριο του ίδιου έτους.

Σχεδίαση 2: Ψήφοι στα μεγαλύτερα γερμανικά κόμματα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, 1περίοδος μεταξύ 1928 και Νοεμβρίου 1932.

Πώς ανέλαβε την εξουσία ο Χίτλερ;

Μολονότι ο Χίτλερ ήταν η ηγέτης του μεγαλύτερου πολιτικού κόμματος στο Ράιχσταγ, ο Χίντενμπουργκ εξακολουθούσε να τον αντιμετωπίζει περιφρονητικά ως τον «μικρό δεκανέα». Σε συμφωνία προς το Σύνταγμα, ο Χίντενμπουρφκ έδωσε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον καγκελάριο της δικής του επιλογής, τον Φραντς φον Πάπεν. Στο Ράιχσταγ τον φον Πάπεν υποστήριξε το Κόμμα του Κέντρου, το οποίο στις εκλογές του Ιουλίου του 1932 κέρδισε μόνον 97 έδρες. Ωστόσο, με την στήριξη της του Προέδρου και του Συντάγματος, ο φον Πάπεν μπορούσε να υπερπηδήσει την δυσκολία του με το νομοθετικό σώμα. Τον Σεπτέμβριο του 1932, όμως, το Ράιχσταγ του αρνήθηκε ψήφο εμπιστοσύνης με 513 ψήφους έναντι 32. Έτσι, προκηρύχτηκαν εκλογές για τον Νοέμβριο του 1932, ώστε να υπάρξει αλλαγή συσχετισμών στο Ράιχσταγ, και να δοθεί ψήφος εμπιστοσύνης στον φον Πάπεν. Οι έδρες του Κόμματος του Κέντρου μειώθηκαν σε 70. Ήταν σαφές ότι ο εκλεκτός του Χίντενμπουργκ δεν είχε την υποστήριξη του Ράιχσταγ.

Bundesarchiv Bild 102-00783, Berlin, Hindenbur...

Bundesarchiv Bild 102-00783, Berlin, Hindenburg und Hitler am Volkstrauertag (Photo credit: Wikipedia)

Μετά από την ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων του Νοεμβρίου, ο Χίτλερ ζήτησε και πάλι να του ανατεθεί η εντολή σχηματισμού κυβέρνησηςης. Και πάλι ο Χίντενμπουργκ αρνήθηκε. Αλλά, αυτή την φορά, ο στρατός δια του στρατηγού Κουρτ φον Σλάιχερ, πληροφόρησε τον Χίντενμπουργκ ότι αν ο φον Πάπεν εξακολουθούσε να έχει την εντολή, δεν αποκλειόταν να ξεσπάσει εμφύλιος πόλεμος. Γινόταν, έτσι, σαφές ότι ο στρατός δεν υποστήριζε τον φον Πάπεν. Έτσι, ο Χίντενμπουργκ όρισε καγκελάριο τον φον Σλάιχερ – έναν άνδρα με εμπειρία μεν στα στρατιωτικά όχι και στα πολιτικά πράγματα.

Γιατί το έκανε αυτό ο Χίντενμπουργκ;

Είναι πιθανόν ότι ο Χίντενμπουργκ υπέφερε από κάποιας μορφής άνοια, αλλά είναι εξίσου πιθανόν ότι ενστικτωδώς συμμάχησε με τους στρατιωτικούς, θεωρώντας ότι θα ήταν καλύτερο να συνεργαστεί με έναν στρατηγό παρά με έναν πολιτικό. Και ο Σλάιχερ; Γιατί δέχτηκε ένα αξίωμα για το οποίο δεν ήταν διόλου προετοιμασμένος; Είναι πολύ πιθανόν ότι απλώς υπάκουσε σε εντολή που έλαβε από ανώτερό του αξιωματικό του στρατού ή ότι επιθυμούσε να επωφεληθεί από το χάος στην Γερμανία για να ενισχύσει την εξουσία του στρατού στα πολιτικά πράγματα της χώρας. Πάντως, κατάφερε να μείνει στην θέση του καγκελαρίου μόνον 57 ημέρες. Δεν κέρδισε ψήφο εμπιστοσύνης στο Ράιχσταγ, και ο Χίντενμπουργκ αναγκάστηκε να τον αποσύρει.

Defendants talk to each other and to their law...

Κατηγορούμενοι στην δίκη της Νυρεμβέργης συνομιλούν μεταξύ τους και με δικηγόρους τους σε ένα διάλειμμα, στο Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο της Νυρεμβέργης. Από αριστερά προς δεξιά, ο Ρούντολφ Χες, ο Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ, ο Χανς Φρανκ, ο Φραντς φον Πάπεν, ο Βίλχεμ Φρικ και ο Άλμπερτ Σπέερ. Ο στρατηγός Άλφρεντ Γιοντλ πίσω. (Φωτ. από: Wikipedia)

Το μόνο πρόσωπο που απέμενε να πάρει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης ήταν πλέον ο Χίτλερ: είχε την υποστήριξη του Ράχισταγ και το κόμμα του ήταν το δημοφιλέστερο στην Γερμανία. Στις 30 Ιανουαρίου του 1933, ο Χίτλερ επισκέφθηκε τον Χίντενμπουργκ και ορκίστηκε καγκελάριος. Ο Χίντενμπουργκ προσδοκούσε ότι ο αντι-καγκελάριος φον Πάπεν θα ήλεγχε τον Χίτλερ, ως εμπειρότερος πολιτικός ηγέτης. Σε έναν μόλις μήνα, τον Φεβρουάριο του 1933, άνοιγε ο δρόμος για την ανάληψη δικτατορικών εξουσιών από τον Χίτλερ.

Να υπογράψουμε, για να κερδίσουμε χρόνο;

Français : Investissements onshore et offshore...

Français : Investissements onshore et offshore des fonds spéculatifs de 2000 à 2007 English: Hedge funds and tax haven from 2000 to 2007 (Photo credit: Wikipedia)

Όπως όλοι, προσπαθώ να ενημερωθώ, να μάθω όλα εκείνα που δεν ανήκουν στη γενική παιδεία μου: πώς λειτουργεί το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τι πληρώνω όταν καταβάλλω τους φόρους μου, τι ακριβώς λέει ο Κανονισμός της Βουλής, τι σημαίνει δανειακή σύμβαση, hedge funds, επιλεκτική χρεοκοπία, χρεοκοπία, τι σημαίνει η συμμετοχή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο ευρώ, στην ευρωζώνη, τι σημαίνει εταίροι, και άλλα πολλά, ως ουκ έστι αριθμός,

Και νιώθω άσχημα. Κυρίως, που νόμιζα ότι δεν ήμουν και ο πλέον αμόρφωτος άνθρωπος στην Ελλάδα. Αλλά ήμουν, ναι! Νόμιζα ότι ήμουν δεόντως ενεργός πολίτης: συμμετοχή σε σωματεία, συλλόγους, εθελοντικές δράσεις, ενήμερος για τις κυριότερες εσωτερικές και διεθνείς ειδήσεις. Νόμιζα.

Εδώ και ενάμισι χρόνο ζω την ολοένα και πιο ριζική πολιτισμική επανάσταση. Ακόμα κι όσα γνώριζα,

Ο έντονος ανταγωνισμός των «Μεγάλων Δυνάμεων» για την επικυριαρχία στο ελληνικό κράτος

π.χ. την Ιστορία του τόπου μου, φωτίζονται από νέες πηγές φωτός, απρόσμενες.Είναι καιρός, π.χ., που γυρίζει στον νου μου ένα επεισόδιο της νεότερης Ιστορίας μας. Στον 6ο και οδυνηρό χρόνο της Επανάστασης. Αλλά, σημαντικές λεπτομέρειες μου ξέφευγαν, αν και ήμουν βέβαιος ότι υπήρχε συγκλονιστική αναλογία με όσα ζούμε. Σήμερα, αξιώθηκα να ξεσκονίσω τα παλιά βιβλία μου. Τα κακώς λησμονημένα. Για την Επανάσταση. Για την οδυνηρή θεμελίωση του νεοελληνικού κράτους.

Σταχυολογώ την επιστολή που κατέθεσε ο Υψηλάντης στο προεδρείο της Γ’ Εθνοσυνέλευσης στις 12 Απριλίου 1826.

Τα σχόλια δικά σας. Μη τα προκαταλάβω!

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Το μοναδικό '0% Lies & Errors Free' website. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

Αρέσει σε %d bloggers: