Category Archives: αξία

Ελληνική ταυτότητα;

Υπονομευμένη πανταχόθεν η ελληνική ταυτότητα νομίζω.

Αν η συνείδηση ενός κοινού παρελθόντος είναι συστατικό στοιχείο της εθνικής ταυτότητάς μας, θα συμφωνήσετε ότι αυτή κλονίζεται στις μέρες μας,  περισσότερο από ποτέ. Παραλείπω τα πολλά τεκμήρια, που αφθονούν ιδίως αυτές τις ημέρες του 195ου εορτασμού της Επανάστασης του 1821.

Αν η συναντίληψη για το παρόν είναι ένα ζωντανό συστατικό στοιχείο της ελληνικής ταυτότητάς μας, μπορεί κάποιος να ισχυριστεί βάσιμα ότι υπάρχει μια κυρίαρχη αντίληψη για το παρόν μας; Και εδώ τα τεκμήρια είναι πολλά και προσιτά σε όλους διά της κοινής εμπειρίας μας.

Οι μεγάλοι μάστορες της ποίησης και της μουσικής, που από την δεκαετία του 1930 ως την δεκαετία του 1970 όρισαν εν  πολλοίς με το έργο τους την νεοελληνική συνείδηση, μας έχουν αφήσει προ πολλού, και πόση άλλη άνοιξη να κομίσει ο Μίκης Θεοδωράκης; Εκείνοι (σκέφτομαι τον Σεφέρη, τον Ελύτη, τον Ρίτσο, τον Γκάτσο, τον Θεοδωράκη, τον Χατζηδάκι, τον Χάλαρη) μας πρότειναν κατάλληλα κατεργασμένα και δεμένα διαμάντια της παράδοσης.

Εκείνοι (σκέφτομαι τους ίδιους, και άλλους πολλούς) μας έδιναν στοιχεία ενός οράματος για το μέλλον — ουσιαστικότατου συστατικού για την συγκρότησης μιας ελληνικής ταυτότητας.

Σήμερα μένουμε κάπως μετέωροι και υποχρεωμένοι να μιλούμε διστακτικά για το θέμα της ελληνικής ταυτότητας με την παρέα μας, και όχι διά μακρών.

Και ποια συλλογικότητα αναλαμβάνει το χρέος να ανοίξει το θέμα της ελληνικής ταυτότητας σήμερα; Τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, τα ιδρύματα χορηγών, οι σύλλογοι διανοουμένων, επιστημόνων, καλλιτεχνών;

Salva nos, Domine, vigilantes custodi nos dormientes!

Το κενό υπόσχεται ότι καλύπτει η Huffington Post Greece, που ανέβασε σχετική σελίδα και εγκαινίασε σχετικό hashtag: #modernGreekIdentity.

faitakis_2

Λεπτομέρεια υπαίθριας τοιχογραφίας του Σταύρου Φαϊτάκη στο Μαϊάμι των ΗΠΑ (Wynwood Walls). «Η σωτηρία της ψυχής είναι μεγάλο πράγμα», θα ήθελα θυμηθούμε αντί άλλου σχολίου…

 

Να δηλώνουμε υποτέλεια για να σωθούμε;

Μέρα που είναι κολάστηκα: νεο-φιλελεύθερος συνομιλητής υπερασπιζόμενος την υποτέλεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση υποστήριξε: Αν ζούσε ο Κολοκοτρώνης, θα υπέγραφε όλα τα Μνημόνια που θα χρειαστούν.

Τον ρώτησα: Να δηλώνουμε υποτέλεια για να σωθούμε; Αλλά, απέφυγε να απαντήσει ευθέως, κι έτσι αρχίσαμε μια συζήτηση για την κακή αναλογία…

Γύρισα στο σπίτι, κι έκτοτε διαβάζω τα απομνημονεύματα του Κολοκοκτρώνη και προσπαθώ να καταλάβω πώς υπέγραψε την Πράξη της Υποτέλειας στην Αγγλία, με την οποία οι Έλληνες ζητούσαν την αποκλειστική προστασία της Αγγλίας – η έμφαση είναι στην λέξη «αποκλειστική», που εννοείται ότι απέκλειε την αποδοχή συνδρομής από την Ρωσία, αν υπήρχε τέτοια περίπτωση. Στο όνομα του ρεαλισμού, γράφουν όσοι λίγοι ιστορικοί αναφέρονται στο γεγονός και επιχειρούν να το αποτιμήσουν.

Η αλήθεια είναι ότι έχω την αίσθηση πως η αρχή που ενέπνευσε τους Έλληνες στα πρώτα στάδια της Επανάστασης του 1821, και έλκει την καταγωγή της από τον Ρήγα, δηλαδή «να στηριχτούμε στις δυνάμεις μας» είχε νοθευτεί ήδη από την επιστολή Υψηλάντη, «και θέλετε ιδή μίαν κραταιάν δύναμιν», στο όνομα του διπλωματικού ελιγμού, είχε ήδη υπονομευτεί συστηματικά από τους Φαναριώτες και τους προεστούς που ζητούσαν την βοήθεια των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στο όνομα της ομοδοξίας και της αρχαίας κληρονομιάς, και είχε ανατραπεί από την στιγμή που ο Μοχάμετ Άλι και ο Ιμπραήμ συμμάχησαν με τον σουλτάνο.

Χωρίς καθυστέρηση αντιγράφω (σε πολυτονικό, μη θυμώσει και ο Τερτσέτης):

Ἰδοὺ πῶς ἐστάθηκε ἡ ἀρχὴ τῆς ἀναφορᾶς διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Ἀγγλίας. Μία φορὰ ἔλαβα ἕνα γράμμα ἀπὸ τὸν Ρώμα καὶ μοῦ ἔλεγε, ὅτι ὁμίλησε μὲ τὸν Ἄδαμ. Ὁ Ἄδαμ τοῦ εἶπε: «Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποσπάσωμεν τὸν Κολοκοτρώνην ἀπὸ τὸ ἀρχοντικὸ κόμμα;» Τὸ κόμμα αὐτὸ ἐνομίζετο ἀγγλοδιωκτικὸ καὶ ρωσολάτρικο, καὶ αὐτὸ τὸ διέδιδαν οἱ Μαυροκορδατισταί. Μοῦ ἔγραψε ὁ Ρώμας καὶ μοῦ ἔλεγε τὰ ὅσα τοῦ εἶπε, καὶ νὰ τοῦ γράψω ἰδιοχείρως τὸ φρόνημά μου. Ἐγὼ τοῦ ἀπεκρίθηκα ὅτι: «Δὲν εἶμαι ἀγγλοδιωκτικὸς καὶ ρωσολάτρης, ἀλλὰ εἶμαι φίλος ἐκείνου ὁποὺ θέλει νὰ κάμει τὸ καλὸν τῆς πατρίδος μου, καὶ γίνου ἐγγυητὴς εἰς τὴν ἐξοχότητά του τὸν Ἄδαμ, καὶ ὁ Ἄδαμ ἂς γίνει εἰς τὴν αὐλήν του διὰ τὰ φρονήματά μου». Ὁ Ἄδαμ ἔστειλεν εἴδησιν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, καὶ μὲ μερικὸν καιρὸν ἔκραξε τὸν Ρώμα, ἐκλείσθηκε δύο ἡμέρες, ἔκαμε τὸ σχέδιο τῶν ἀναφορῶν, καὶ τὴν ἔστειλε τὴν μίαν νὰ τὴν ὑπογράψω ἐγώ, καὶ τὴν ἄλλην ὁ Μιαούλης· τὴν ὑπογράψαμεν· Ἐννοεῖτο τὸ Ἔθνος συνασμένον εἰς Συνέλευσιν, καὶ ἔτζι τὸ Βουλευτικό, τὸ Ἐκτελεστικὸ ὑπόγραψαν ὡς ἄτομα, ὄχι ὡς διοίκησις. Ἔλεγε ὅτι τὸν παρόντα νόμον νὰ ἐκτελέσουν οἱ πρόεδροι τῆς ξηρᾶς καὶ τῆς θαλάσσης. Ὑπογράφθηκα Πρόεδρος τῶν ἑνωμένων ἐπαρχιῶν τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος καὶ ἀρχιστράτηγος τῆς Ἑλλάδος· Μιαούλης, πρόεδρος τῶν νήσων, καὶ ναύαρχος τῶν κατὰ θάλασσαν Ἑλληνικῶν δυνάμεων. Αὐτὴν τὴν πρᾶξιν τῆς ἀναφορᾶς διὰ τὴν Λόνδρα, τὴν ἐπικύρωσε τὸ Ἔθνος εἰς τὴν Συνέλευσιν τῆς Ἐπιδαύρου καὶ τῆς Τροιζῆνος.

Γεώργιος Τερτσέτης: Διηγήσεις ἀγωνιστῶν του Εἰκοσιένα.

Μου φαίνεται ότι μόνον η κακόβουλη και ηθελημένη στρέβλωση μπορεί να επιχειρήσει την αναλογία ανάμεσα στην κατάσταση του 1823 και στην κατάσταση του 2010.

Ακόμη κι αν μια τέτοια αναλογία ήταν επιτυχημένη: Φαναριώτες και προεστοί ετοίμασαν μαζί με έλληνες μεταπράτες της αγγλικής Ζακύνθου, οι αδελφοί Βιδάλη, εκτός της επαναστατημένης χώρας και ενάντια σ’ αυτήν και τους πολεμιστές της, την διαβόητη Πράξη της Υποτέλειας, όπως μεταφράζουμε τον τίτλο «Act of Submission» που έλαβε, όταν αρχειοθετήθηκε στο αγγλικό Υπουργείο Εξωτερικών. Την διακίνησαν εκβιαστικά και εξω-διαδικαστικά. Στα χέρια του Κολοκοτρώνη έφτασε, όταν πολλοί εξ αυτών είχαν βάλει την υπογραφή τους.

Νεο-φιλελεύθερε συνομιλητή, μου φαίνεται ότι μόνον η επιδίωξη κακόβουλης στρέβλωσης ή η προκλητική αμάθεια μπορεί να επιχειρήσει την αναλογία ανάμεσα στην κατάσταση του 1825 και στην κατάσταση του 2010. Η καταλυτικότερη είναι ότι το 1825 δεν είχαν αλλά επιδίωκαν να αποκτήσουν κράτος, ενώ το 2010 είχαμε κράτος 185 ετών.

Τελεία και παύλα.-

 

Η όπερα της πεντάρας (1928)

Σενάριο Μπέρτολτ Μπρεχτ, μουσική Κουρτ Βάιλ, σκηνοθεσία Γκέοργκ Βίλχελμ Παμπστ.

«ο Μπρεχτ μας δείχνει πόσο κοντά βρίσκεται η ανηθικότητα των κοινών ζητιάνων με την επίσημη ανηθικότητα» Βάλτερ Μπένγιαμιν

Η Όπερα της πεντάρας ανέβηκε για πρώτη φορά στο Βερολίνο την 31η Οκτωβρίου του 1928, περίπου ένα έτος πριν από το Κραχ στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης (1929), και έναν χρόνο πριν ο ακροδεξιός βαρώνος του Τύπου Άλφρεντ Χούγκενμπεργ (Alfred Hugenberg) με την συνεργασία του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (Ναζί) του Χίτλερ οδηγήσει την Δημοκρατία της Βαϊμάρης σε δημοψήφισμα την 22α Δεκεμβρίου 1929, στο οποίο απορρίφθηκε με 94,5% (όμως μόνον από το 13,5% των συμμετασχόντων ψηφοφόρων, εξ ου και η ακύρωσή του) το Σχέδιο Γιανγκ που θα ελάφρυνε το εξωτερικό χρέος της Γερμανίας.

Το έργο γυρίστηκε σε ταινία με σκηνοθεσία του Παμπστ (G.W. Pabst) το 1931. Μια αυθεντική κόπια υπέστη πλήρη συντήρηση το 1954 από την Decca Broadway και ψηφιοποιημένη κυκλοφόρησε σε CD. Αυτή την έκδοση επανεπεξεργάστηκε η εταιρεία Criterion, γνωστή για την επανέκδοση κλασικών κινηματογραφικών ταινιών. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν διαθέσιμοι στο διαδίκτυο ελληνικοί υπότιτλοι, αλλά, με αγγλικούς υπότιτλους η ταινία είναι διαθέσιμη στο YouTube (βλ. παρακ.).

Στο ανακαινισμένο θέατρο του Μπρεχτ, το Μπερλίνερ Ανσάμπλ (Berliner Ensemble) το θεατρικό έργο παίζεται από το 2007. Το 2016 θα ανεβεί για λίγες παραστάσεις στην Αθήνα. ->

interwarΜε πολλούς τρόπους η Όπερα της πεντάρας ανατέμνει την φύση του κοινωνικού, οικονομικού και πολιτικού συστήματος του Μεσοπολέμου, που έναν χρόνο μετά από την κυκλοφορία της ταινίας απογυμνώθηκε από κάθε σαγήνη με το Κραχ  και την άνοδο των αυταρχικών μορφών διακυβέρνησης ως επακόλουθο της διεθνούς οικονομικής ύφεσης, της κοινωνικής απελπισίας και του πανικού των στυλοβατών του κατεστημένου συστήματος.

Πολεμικές οφειλές της Γερμανίας στην Ελλάδα 2

13 Μαἴου 2013: Πρόσφατη αρουσίαση του θέματος και σχόλιο στο  BBC — για ό,τι αξίζει.

«Ο αποκλεισμός σώζει ζωές». «Καμιά ασυλία για τα εγκλήματα πολέμου». Από συγκέντρωση για την στήριξη του δικαστικού αγώνα των Διστομιτών κατά της Γερμανίας στην Ιταλία. (Βλ. και σχετική είδηση στο BBC, 13-9-2011)

28 Οκωβρίου 1941

Η πρώτη εκδήλωση τιμής στο ΟΧΙ του ελληνικού λαού έγινε την νύχτα της 27ης Οκτωβρίου 1941 η δυτική πλαγιά του Υμηττού, αυτή που βλέπει προς την Αθήνα, φωτίστηκε:

28 Οκτωβρίου 1940

ΕΑΜ

Η δεύτερη εκδήλωση ήταν για την επομένη, ανήμερα της πρώτης επετείου, και αυστηρότατα προγραμματισμένη:

  • στις 10:15 με 10:30, προσυγκεντρώσεις στις γειτονιές. Ένας ομιλητής εκφωνεί συντομότατο πανηγυρικό
  • στις 11:00, οι προσυγκεντρώσεις συγκλίνουν στην πλατεία Συντάγματος

Οι προσυγκεντρώσεις θα έπρεπε να κινηθούν είτε γρήγορα, σχεδόν τρέχοντας, είτε να χωριστούν σε δήθεν παρέες, για να αποφύγουν να δώσουν χρόνο στους Ιταλούς καραμπινιέρους που εκελούν αστυνομικά καθήκοντα, να τους απαγορεύσουν την συγκέντρωση.

Όσοι βρέθηκαν στο Σύνταγμα εκτιμούσαν ότι οι συγκεντρωμένοι εμπρός από το Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, όπου κατέθεσαν λουλούδια και μικρά στεφάνια, έφτασαν στην καλύτερη στιγμή τις 5.000. «Στην καλύτερη στιγμή», επειδή οι έφιπποι Ιταλοί καραμπινιέροι επιτέθηκαν στο πλήθος. Κατά μια ελληνική συνήθεια οι συγκεντρωμένοι, και άλλο που έφταναν ακόμη από τις γειτονιές της Αθήνας, άρχιζαν να τρέχουν φωνάζοντας ¨Αέρα» και κοροϊδεύοντας τους Ιταλούς, αλλά δεν διαλύονταν: κρύβονταν σε παράπλευρες οδούς και ξανάβγαιναν στην πλατεία μόλις οι Ιταλοί έστρεφαν σε άλλο σημείο την προσοχή τους. Αυτός ο ιδιότυπος κλεφτοπόλεμος που κράτησε πολλές ώρες, έδειξε στους μεν κατακτητές ότι η Κατοχή δεν θα ήταν εύκολη, και σε πολλούς Αθηναίους και άλλους Έλληνες εμφύσσε πνεύμα αντίστασης.

Η τρίτη εκδήλωση, σχεδόν σύγχρονη με την συγκέντρωση του Συντάγματος, έγινε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αντί του προγραμματισμένου μαθήματός τους στην Φιλοσοφία του Δικαίου, εκφώνησε έναν σύντοο πανηγυρικό και κάλεσε τους φοιτητές να τιμούν κάθε 28η Οκτωβρίου το ΟΧΙ των Ελλήνων του 1940. Η πράξη του του κόστισε την απόλυσή του, περίπου ως το 1943.

Αλλά και η αυτοεξόριστη ελληνική κυβέρνηση υπό τον Εμμανουήλ Τσουδερό, έστειλε από την Αίγυπτο μήνυμα εμψύχωσης προς τον ελληνικό λαό.

Είθε να μη ξεθωριάζουν τέτοιες στιγμές στην μνήμη μας.

Φως στο μυστήριο του εβραϊκού χρυσού

Το ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων για τις λεηλασίες κατά την ναζιστική κατοχή της Ελλάδος: Η περίπτωση του νομισματικού χρυσού των ΕβραίωνΣτον αναπληρωτή καθηγητή Ιστορίας Κωνστανίνο Μαγκλιβέρα ανέθεσε, όχι κάποια αρχή της ελληνικής πολιτείας δυστυχώς, αλλά το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδας, την διερεύνηση της πληροφορίας ότι η ισραηλιτκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης πλήρωσε ως λύτρα στον τότε Γερμανό διοικητή της πόλης, τον περιβόητο Μαξ Μέρτεν χιλιάδες χρυσές λίρες. Η έρευνα του Κωνσταντίνου Μαγκλιβέρα άρχισε το 1997, τυπώθηκε κατ’αρχάς στα ελληνικά και αργότερα (25 Ιανουαρίου 2010) και στα ελληνικά. Μια σύντομη αναφορά γίνεται στα ΝΕΑ της 20ής Ιανουαρίου 2010: «Φως στο μυστήριο του εβραϊκού χρυσού» (βλ. και ανακοίνωση ΑΠΕ).

Η αξία των λύτρων, όπως εκτιμάται από τις δηλώσεις των επιζησάντων (μόνον 1.100 επέστρεψαν μετά από τον πόλεμο) και των συγγενών τους, ανέρχεται σε 1.700.000 χρυσές αγγλικές λίρες.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει, θαρρώ, ο τρόπος που ο Μαξ Μέρτεν και οι υπόλοιποι των αρχών Κατοχής  όχι απλώς πλούτιζαν τον εαυτό τους και την Ράιχσμπανκ, αλλά και διέφθειραν την κοινωνία στην κατακτημένη χώρα. Παραθέτω:

«Οι Γερμανοί έβγαζαν διαταγή και υποχρέωναν τα κατακτημένα κράτη να ψηφίζουν αντίστοιχο νόμο. Την ακίνητη περιουσία των Εβραίων την εκχωρούσαν στα κράτη, καθιστώντας τα κατά κάποιο τρόπο συνενόχους. Βόλευε τους πάντες», λέει ο Κώστας Μαγκλιβέρας. «Το ίδιο έγινε και εδώ. Διορίστηκαν μεσεγγυούχοι που διαχειρίζονταν τα ακίνητα, που μετά τον πόλεμο ζητήθηκε να λογοδοτήσουν επί ποινή φυλάκισης. Η λογοδοσία, όμως, απέτυχε. Δεν μεταβιβάστηκαν μόνο σπίτια, αλλά και επιχειρήσεις, κινηματογράφοι, βιομηχανίες. Έγινε όργιο με την περιουσία των Εβραίων. Κάποια στιγμή πρέπει να γίνει εργασία για τον τρόπο που έδρασε το Γ΄ Ράιχ στην Ελλάδα, πώς κατέστρεψε ένα κράτος και οικονομικά και ηθικά. Την ηθική διάβρωση μέσω του χαφιεδισμού και της χρυσοφιλίας τη ζούμε μέχρι σήμερα. Αλλά ακόμη και η πείνα ήρθε βάσει σχεδίου».

Κωνσταντίνος Μαγκλιβέρας: Το ζήτημα των πολεμικών επανορθώσεων για τις λεηλασίες κατά τη Ναζιστική Κατοχή της Ελλάδος. Η περίπτωση του νομισματικού χρυσού των Εβραίων, Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος, 2009.

Η ελληνική πολιτεία όφειλε και οφείλει να διεκδικήσει ό,τι είναι νόμιμο και έχει διεκδικηθεί από θύματα της γερμανικής ναζιστικής θηριωδίας είτε τα θύματα είναι Έλληνες χριστιανοί (π.χ. Χορτιάτης, Κάνδανος, Καλάβρυτα, Δίστομο) είτε είναι Έλληνες εβραίοι (της Θεσσαλονίκης, των Ιωαννίνων, της Αθήνας, κλπ.)

Τέτοιο είναι το καθήκον όχι απλώς για την υλική αποκατάσταση των θυμάτων και των συγγενών τους ούτε μόνον για την ικανοποίηση του αισθήματος δικαίου, αλλά πρωτίστως και κυρίως για την επαναφορά στην μνήμη των πολιτών της Ελλάδας, της Γερμανίας και του κόσμου όλου, προς παραδειγματισμό διά της αποτροπής.

Βέβαια, η ογκώδης έρευνα των Γερμανών ιστορικών (βλ. προηγούμενο σημείωμα) κατά παραγγελία του τότε ΥΠ.ΕΞ. της Γερμανίας Γιόσκα Φίσερ και μόνον για τους χιτλερικούς διπλωματικούς υπαλλήλους στην τότε Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ενδέχεται να ξεπερνά σε μεθοδολογική ποιότητα την έρευνα του Έλληνα ομολόγου τους, αλλά τίποτε δεν μειώνει τον έπαινο προς τον Κώστα Μαγκλιβέρα: εργάστηκε με μικρότερους πόρους (οικονομικούς, ανθρώπινους και αρχειακούς) σε ένα περιβάλλον που αν δεν ήταν περισσότερο τουλάχιστον ήταν εξίσου εχθρικό με αυτό της Γερμανίας. Και δεν εννοώ μόνον την παρέμβαση του Υπουργού Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Σημίτη για το πάγωμα της εφαρμογής ελληνικού δικαστηρίου για την συντηρητική κατάσχεση της ακίνητης γερμανικής περιουσίας στην Ελλάδα ως το ύψος των οφειλόμενων αποζημιώσεων στους κατοίκους του Διστόμου. Εννοώ και την μακρά πολιτική παράδοση που δημιούργησε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, όταν απήλλαξε τον Μαξιμίλιαν Μέρτεν, αρχηγό των κατοχικών δυνάμεων στην Θεσσαλονίκη (1941-1944) και τους Έλληνες συνεργάτες του, προτού καλά-καλά αρχίσει η εκδίκαση στο αρμόδιο ελληνικό δικαστήριο («Περί αναστολής διώξεων εγκληματιών πολέμου», 1959). Τότε ειπώθηκε ότι η απόφαση του Κ. Καραμανλή ελήφθη κατόπιν συνεννοήσεως με τον Γερμανό καγκελάριο, με δύο ανταλλάγματα, το ένα πιο οδυνηρό από το άλλο: πολιτική στήριξη της ελληνικής από την δυτικογερμανική κυβέρνηση (σε τι ακριβώς είναι μια μεγάλη ιστορία), και την απορρόφηση Ελλήνων μεταναστών, που είτε δεν είχαν δουλειά είτε τελούσαν υπό δίωξη για τα πολιτικά τους φρονήματα.

Με αίμα Ελλήνων χριστιανών και εβραίων μοιάζει να είναι πληρωμένη η συγκάλυψη των ευθυνών των ναζί και των συνεργατών τους στην γερμανοκρατούμενη Ελλάδα. Άλλωστε δεν είμαστε η χώρα με τον μικρότερο αριθμό εκτελέσεων (6) ναζιστών σε όλη την Ευρώπη;

Για την Ιστορία, λοιπόν, και όχι μόνον, η υπόθεση πρέπει να μείνει ανοιχτή. Και, απ’ ότι φαίνεται η Πανελλήνια Ένωση Δικηγόρων για τις Γερμανικές αποζημιώσεις ξεκινά συλλογή στοιχείων, αρχικώς από την Πάτρα, και την ευρύτερη περιοχή της Αχαΐας. Ας είναι αυτή η αρχή. Ας περιμένουν λίγο ακόμη η Θεσσαλονίκη και τα Γιάννενα.

Ευτυχώς στην Ελλάδα δεν υπάρχουν μόνον σταρ της Ιστορίας και των ΜΜΕ του τύπου της Μαρίας Ρεπούση, ή της συνεργάτιδός της Χριστίνας Κουλούρη, αλλά και νομικοί ως ιστορικοί ερευνητές σαν τον Κωνσταντίνο Μαγκλιβέρα.

Δεν μπορεί, θα υπάρχουν και άλλοι σαν αυτόν! Ας καταπιαστούν με την σύγχρονη ελληνική Ιστορία — το έχουμε ανάγκη, αν είναι να κάνουμε μια καλύτερη νέα αρχή ως κοινωνία και ως πολιτεία.

Ποιοι φέρουν την ευθύνη για την Ιστορία;

Ποιες είναι οι ρίζες της Πρωτομαγιάς;

Ρόζα Λούξεμπουργκ: Αποκάλυψη της τυραννίας, 1894Image

 

«Η ιδέα για τον εορτασμό μια προλεταριακής αργίας ως μέσο για την ικανοποίηση του αιτήματος για οκτάωρη εργασία ανά ημέρα γεννήθηκε στην Αυστραλία. Το 1856 οι εργαζόμενοι εκεί αποφάσισαν να διακόψουν κάθε δουλειά, και αντί να προσέλθουν στην δουλειά τους οργάνωσαν διαδηλώσεις, συγκεντρώσεις και εορτασμούς με αίτημα την ημέρα των οκτώ εργάσιμων ωρών. Η μέρα των εορτασμών ήταν η 21η Απριλίου. Στην αρχή, οι εργαζόμενοι στην Αυστραλία δεν σκόπευαν να επαναλάβουν τις ίδιες εκδηλώσει και μετά το 1857. Ωστόσο, οι πανηγυρικές και εορταστικές εκδηλώσεις έκαναν μεγάλη εντύπωση στους εργαζόμενους στην Αυστραλία, τους έδωσαν πνοή και έμπνευση για νέες μορφές αγώνα. Έτσι, αποφασίστηκε ο εορτασμός να οργανώνεται κάθε χρόνο.

 

Κάτι τέτοιο έδωσε στους εργαζόμενους μεγαλύτερο θάρρος και πίστη στις δυνάμεις τους, από ότι μια απεργία. Τι θα έδινε πράγματι περισσότερο θάρρος σ’ όσους δούλευαν σαν σύγχρονοι δούλοι στα εργοστάσια; Έτσι μια συντριπτική πλειονότητα των εργαζόμενων στην Αυστραλία δέχτηκε την ιδέα μιας ετήσιας προλεταριακής γιορτής, όπου εκτός από το να περάσουν καλά, οι εργάτες θα προσπαθούσαν να αναδιοργανωθούν και να συνεχίσουν με νέο κέφι τους αγώνες τους. Από την Αυστραλία η ιδέα διαδόθηκε σε πολλές χώρες, και γρήγορα κατάκτησε τις ψυχές των προλεταρίων σε όλον τον κόσμο.

 

Οι πρώτοι που ακολούθησαν το παράδειγμα των αυστραλών εργαζομένων ήταν οι Αμερικανοί. Το 1866 αποφάσισα ότι η Πρωτομαγιά θα ήταν η μέρα για μια πανεθνική, ίσως και για μια παγκόσμια, απεργία. Εκείνη την ημέρα 200.000 εργάτες εγκατέλειψαν τις δουλειές τους και ζήτησαν ημέρα 8 εργάσιμων ωρών. Αργότερα, αστυνομία και νομική επίθεση κατά των εργατών, τους εμπόδισε για πολλά χρόνια να επαναλάβουν μια […] εκδήλωση με τόση συμμετοχή. Η νομική επίθεση κατά των εργατών τους εμπόδισε να επαναλάβουν συγκεντρώσεις μεγάλης κλίμακας για πολλά χρόνια. Πάντως, το 1888 ανανέωσαν την απόφασή τους και όρισαν ως επόμενη ημέρα εορτασμών την 1η Μαΐου του 1890.

 

Στο μεταξύ το εργατικό κίνημα στην Ευρώπη είχε δυναμώσει και είχε αρχίσει να κινείται ζωηρά. Η δυναμικότερη έκφραση αυτού του κινήματος έλαβε την μορφή της Διεθνούς Διάσκεψης Εργατών το 1889. Εκεί, οι 400 εκλεγμένοι σύνεδροι ψήφισαν ότι η ημερήσια οκτάωρη εργασία πρέπει να είναι το πρώτο αίτημα. Τότε λοιπόν ο εκπρόσωπος των γαλλικών συνδικάτων, ο εργάτης Lavigne από το Μπορντώ, υπέβαλε την πρόταση αυτό το αίτημα [για οκτάωρη εργασία ημερησίως] να διατυπωθεί σε όλες τις χώρες του κόσμου και να υποστηριχθεί με διακοπή εργασίας. Ο εκπρόσωπος των αμερικανών εργατών επέστησε την προσοχή των συνέδρων στην απόφαση των συντρόφων του να απεργήσουν την 1η Μαΐου 1890, και η Διεθνής υιοθέτησε την 1η Μαΐου ως ημέρα για τον παγκόσμιο προλεταριακό εορτασμό.

 

Σ’αυτή την περίπτωση, όπως και 30 χρόνια προηγουμένως στην Αυστραλία, οι εργάτες σκέφτηκαν πραγματικά την ημερομηνία αυτή ως κινητοποίηση για μία και μόνη φορά. . TΗ Διεθνής αποφάσισε ότι οι εργάτες όλων των χωρών θα διαδήλωναν από κοινού την 1η Μαΐου 1890 υπέρ της οκτάωρης ημερήσιας εργασίας. Κανείς δεν ανέφερε για επανάληψη της εορταστικής κινητοποίησης για τα επόμενα χρόνια. Φυσικά, κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει την αστραπιαία ταχύτητα με την οποία η ιδέα αυτή υλοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία, και πως γρήγορα θα την υιοθετούσαν οι εργαζόμενοι ανά τον κόσμο. Ωστόσο, αρκούσε να εορταστεί μία φορά η Πρωτομαγιά, για να αντιληφθούν και να αισθανθούν όλοι ότι η Πρωτομαγιά έπρεπε να γίνει ένας ετήσιος και πάγιος θεσμός […].

 

Την Πρωτομαγιά προβλήθηκε το αίτημα για οκτάωρη ημερήσια εργασία. Αλλά, ακόμη κι όταν αυτός ο στόχος επιτεύχθηκε, η Πρωτομαγιά δεν εγκαταλείφθηκε. Όσο ο αγώνας των εργατών ενάντια στην αστική τάξη και την ηγεμονεύουσα τάξη συνεχίζεται, όσο δεν ικανοποιούνται όλα τα αιτήματα, τόσο η Πρωτομαγιά θα είναι αφορμή για την ετήσια έκφραση αυτών των αιτημάτων. Και, όταν χαράξουν καλύτερες μέρες, όταν η παγκόσμια εργατική τάξη θα έχει κερδίσει την απελευθέρωσή της, ακόμη και τότε η ανθρωπότητα ενδέχεται να εορτάζει την Πρωτομαγιά προς τιμήν των δύσκολων αγώνων και τις πολλές δοκιμασίες του παρελθόντος».

 

________________________________

Rosa Luxemburg: Ausgewählten politischen Schriften, Frankfurt am Main, 1968.

Αγαπώ την Ιστορία!

Την αγαπώ την καλή, την σοφή γιαγιά μου. Που πολλά είδε, και πολλά έμαθε για τους ανθρώπους. Η γιαγιά μου έχει μια ζηλευτή ικανότητα: ξέρει τι να διαλέξει να διηγηθεί. Γιατί παρατηρεί τους άλλους πάνω από τα γυαλιά της, όπως πλέκει ή διαβάζει, Μια δυο ματιές μας ρίχνει, κι αμέσως νιώθει τι μας βασανίζει. Χαμογελάει αμυδρά, κι ύστερα γυρίζει στο πλεκτό ή στο βιβλίο της. Δεν μας μιλάει, δεν ρωτάει όπως η μάννα μου «τι έχεις;». Η γιαγιά μου έχει μάθει στη ζωή της να μη προσφέρει τη γνώμη της, αν δεν της το ζητήσουμε. Όχι ότι το κάνει, επειδή φοβάται τις αντιδράσεις μας ή επειδή είναι ντροπαλή και συγκρατημένη ως γυναίκα του παλιού καιρού. Αλλά, επειδή ξέρει: ό,τι κι αν επιχειρήσει να πει, θα είναι άσκοπο και μάταιο, αν εμείς δεν θέλουμε να την ακούσουμε. Αν δεν έχουμε την υπομονή να την ακούσουμε. Αν δεν έχουμε τη διάθεση να σεβαστούμε αυτό που μας λέει, και να το σκεφτούμε, να δούμε αν και πώς μπορεί να μας βοηθήσει η ιστορία που μας διηγήθηκε.  Αν όμως την ρωτήσουμε, πάντα είναι πρόθυμη ν’αφήσει στην άκρη το πλεκτό ή το βιβλίο της. Βγάζει τα γυαλιά της, τα βάζει προσεκτικά στη θήκη τους, ψήνει ένα καφεδάκι, κι επιστρέφει στη θέση της. Πάντα λέει μια μικρή ιστορία. Που όμως σημαίνει πολλά, για όποιον από εμάς θέλει να την σκεφτεί. Κάποτε είπα στη γιαγιά μου ανυπόμονο: «Και τι σχέση έχουν αυτά που μου λες, βρε γιαγιά, με το πρόβλημα που έχω;» «Α, συγγνώμη, παιδί μου! Σε παρεξήγησα, νόμισα ότι είχες τον χρόνο να τα σκεφτείς. Συγγνώμη, λάθος μου! Να σου φέρω ένα γλυκάκι;»
Σιγά-σιγά έμαθα να εκτιμώ όσα μας λέει, όταν της το ζητήσουμε. Σιγά-σιγά έμαθα να σκέφτομαι τι σχέση έχουν όσα μου λέει με όσα με απασχολούν.

Έτσι δεν είναι και η Ιστορία; Μια σοφή και υπομονετική γιαγιά, που περιμένει να την ρωτήσουμε, και να σκεφτούμε όσα θα μας πει;

Την γιαγιά μου θα ήθελα να την αγαπούν, να την σέβονται και να την φροντίζουν όλα τα παιδιά και τα εγγόνια της. Και να’χουν την υπομονή να την ακούν. Μόνον σε καλό θα μας έβγαινε ολωνών μας!

Πώς το έλεγε ο Ζοζέφ Ρου για την αξία της Ιστορίας;

«Η Ιστορία, αν κατανοηθεί σε βάθος, προσφέρει κάτι από την εμπειρία που ένας άνθρωπος θα αποκτούσε αν ήταν σύγχρονος όλων των εποχών και ο συμπολίτης όλων των λαών«!

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Το μοναδικό '0% Lies & Errors Free' website. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

Αρέσει σε %d bloggers: