Αποναζιστικοποίηση 1

Υπήρξε το γερμανικό ΥΠ.ΕΞ. επί Χίτλερ

όαση αντιναζιστικού πνεύματος;

Μια πολύχρονη επί παραγγελία έρευνα Γερμανών ιστορικών

Eckart Conze, Norbert Frei, Peter Hayes, Moshe Zimmermann: Das Amt und die Vergangenheit Deutsche Diplomaten im Dritten Reich und in der Bundesrepublik, Karl Blessing, 2010.

Πρόκειται για το αποτέλεσμα μιας έρευνας ιστορικών από την Γερμανία και από άλλες χώρες, που διήρκεσε πέντε ολόκληρα χρόνια. Στόχος των ερευνητών ιστορικών υπήρξε η διερεύνηση του μύθου που κυκλοφορούσε στην Γερμανία και αλλού σχετικά με το γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών. Η αστήρικτη – όπως αποδείχτηκε – άποψη ήταν ότι το Υπουργείο Εξωτερικών επί Χίτλερ υπήρξε κάτι σαν όαση αντιναζιστικής δράσης.

Οι Έκαρτ Κόντσε (Eckart Conze), Νόρμπερτ Φράι (Norbert Frei), Πέτερ Χάιες (Peter Hayes), Μόσε Τζίμερμαν (Moshe Zimmerman) παρουσίασαν στην έκθεση των 800 σελίδων, το εύρος της ανάμειξης των Γερμανών διπλωματών στην υπόθεση της γενοκτονίας των Εβραίων. Σε μια συνέντευξή του στο γερμανικό περιοδικό Ντερ Σπίγκελ που έδωσε πριν από την κυκλοφορία της έκθεσης την Πέμπτη, ο Κόντσε περιέγραψε το υπουργείο Εξωτερικών ως «εγκληματική οργάνωση». «Το υπουργείο Εξωτερικών δεν αναμείχθηκε αναγκαστικά ή τυχαία στον εθνικοσοσιαλισμό, ούτε υπήρξε βέβαια ένας θύλακας αντίστασης, όπως ακούγαμε για πολύ καιρό. Αναμείχθηκε με ενεργό τρόπο σε κάθε επιχείρηση δίωξης, απέλασης και εκτέλεσης Εβραίων, και μάλιστα από την αρχή», είπε ο Κόντσε. «Από την πρώτη ημέρα λειτούργησε ως θεσμός του ναζιστικού καθεστώτος και σε όλη τη διάρκεια του καθεστώτος παρέσχε κάθε βοήθεια και υποστήριξη πτος τη βία που εκείνο μετήλθε συστηματικά». «Ακόμη και μετά από το 1945, το υπουργείο Εξωτερικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας (ΟΔΓ) εξακολούθησε να απασχολεί εκατοντάδες διπλωμάτες που είχαν στενή σχέση με τις ναζιστικές αρχές», προσέθεσε, «και, πολύ περισσότερο, παρενέβη για να εμποδίσει την προσαγωγή αυτών των διπλωματών στην δικαιοσύνη, ώστε να λογοδοτήσουν για την ανάμειξή τους στην γενοκτονία».

Η μελέτη αποκαλύπτει πώς ο Βίλι Μπραντ (Willy Brandt), ο φωτισμένος σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος της μεταπολεμικής Γερμανίας, που ακόμη θεωρείται πηγή ελπίδας από την Αριστερά, βοήθησε στην προστασία του Έρνστ Άχενμπαχ (Ernst Achenbach) από κάθε ενδεχόμενη δίωξη από της γαλλικές αρχές. Ο Άχενμπαχ, ένας υψηλόβαθμος διπλωμάτης στο Παρίσι κατά τον πόλεμο, συνέβαλε στον εκτοπισμό χιλιάδων Εβραίων στα στρατόπεδα θανάτου. Αλλά, το 1974, ο Μπραντ εμπόδισε την σύναψη μιας γερμανο-γαλλικής Συνθήκης που θα επέτρεπε στις γαλλικές αρχές να του ασκήσουν δίωξη.

Το «Κεντρικό Γραφείο» της ΟΔΓ και οι Ναζί διπλωμάτες

Στοιχεία άλλων Γερμανών διπλωματών με ναζιστικό μητρώο εστάλησαν σε χώρες της Λατινικής Αμερικής και του αραβικού κόσμου μετά τον πόλεμο, ώστε να εμποδιστεί η αποκάλυψή τους. Η έκθεση αναφέρει ότι πολλοί χρησιμοποίησαν ένα επίσημο σώμα με τον τίτλο «Κεντρικό Γραφείο» που συγκροτήθηκε για την υποστήριξη πρώην φυλακισμένων που θα ειδοποιούσαν φυγάδες ναζί για την αποφυγή εκκρεμών ένταλμα λαών σύλληψης. Ένας από τέτοιους φυγάδες υπήρξε ο Κλάους Μπάρμπι (Klaus Barbie), ο διαβόητος «χασάπης της Λιόν», που παρέμενε ασύλληπτος ως το 1983.

Ακόμη κι οι Γερμανοί εισαγγελείς που συνέβαλαν στην δρομολόγηση της σύλληψης του Άντολφ Άιχμαν (Adolf Eichmann) στην Αργεντινή στις αρχές της δεκαετίας του 1960, αναγκάστηκαν να ζητήσουν την συνδρομή του Ισραήλ για τον εντοπισμό του, καθώς φοβούνταν ότι οι διπλωμάτες της Γερμανίας θα κάλυπταν την διαφυγή του.

Η μελέτη ανατέθηκε από τον Γιόσκα Φίσερ (Joschka Fischer), τον πρώην ΥΠ.ΕΞ. των Πράσινων της Γερμανίας, ο οποίος παραδέχτηκε σε συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε το Σαββατοκύριακο ότι συγκλονίστηκε κυριολεκτικά από τα ευρήματά της. «Αρρωσταίνω στην σκέψη τους», είπε.

Λίγες ημέρες πριν από την κυκλοφορία της μελέτης των Κόντσε, Φράι, Χάγιες και Τσίμερμαν τον Οκτώβριο του 2010, ο Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγιερ (Frank-Walter Steinmeier), που διετέλεσε ΥΠ.ΕΞ. της Γερμανίας ως το 2009, σχολίασε ότι ήταν «απίστευτο» που έπρεπε να περάσουν περισσότερα από 60 χρόνια για την διενέργεια μιας τέτοιας έρευνας.

Μεταξύ των αποκαλύψεων στην μελέτη, όπως αναφέρεται παραπάνω, είναι ένα σημείωμα ταξιδιωτικών εξόδων που υποβλήθηκε από τον Φραντς Ραντεμάχερ (Franz Rademacher), αξιωματούχο του ΥΠ.ΕΞ. για τις Εβραϊκές υποθέσεις, ύστερα από ταξίδι του στην κατεχόμενη Σερβία. Ο Ραντεμάχερ ανενδοίαστα γράφει ότι ο λόγος της επίσκεψής του ήταν η «ρευστοποίηση των Εβραίων του Βελιγραδίου».

Η έρευνα δείχνει ότι διπλωμάτες του γερμανικού ΥΠ.ΕΞ. στο κατεχόμενο Παρίσι και σε ολόκληρη την Ευρώπη έπαιζαν ενεργό ρόλο στην απόφαση για το ποιοι και πόσοι Εβραίοι θα εξορίζονταν και θα στέλνονταν στους θαλάμους αερίων. «Αν η γαλλική Αντίσταση σκότωνε Γερμανούς στρατιώτες, οι Γερμανοί διπλωμάτες ήταν εκείνοι που αμέσως εισηγούνταν κατά πόσον ως τιμωρία θα εκτοπίζονταν χίλιοι ή δύο χιλιάδες Εβραίοι στα στρατόπεδα εξόντωσης», εξήγησε ο κ. Κόντσε.

Το μεταπολεμικό ξέπλυμα του ρόλου του ΥΠ.ΕΞ. υπό τον Χίτλερ οδήγησε πολλούς να υποθέσουν ότι το υπουργείο στελεχωνόταν από αριστοκράτες, οι οποίοι κατ’ιδίαν περιφρονούσαν το ναζιστικό κόμμα και βοήθησαν εν πολλοίς στην αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Φίρερ το 1944. Ωστόσο, καταλήγει η έκθεση, αυτό αληθεύει για μία χούφτα ανθρώπων του ναζιστικού ΥΠ.ΕΞ.

Χωρίς να επικεντρώνεται στα βάσανα των Εβραίων, η έκθεση, αποκαλύπτει ότι οι περισσότεροι διπλωμάτες ήσαν εντελώς αντισημίτες. «Υπήρχε ένας χαρακτηριστικά αριστοκρατικός αντισημιτισμός στους ανώτερους διπλωματικούς κύκλους. Ο ίδιος ο Ερνστ φον Βάιτσεκερ (Ernst von Weizsäcker) έκανε λόγια για ‘εβραϊκή πλημμύρα’», δήλωσε ο Έκαρτ Κόντσε.

Μια μελέτη που παραγγέλθηκε επισήμως

Ο κ. Φίσερ παρήγγειλε την έκθεση το 2005, με αφορμή επικήδειο σε εσωτερική εφημερίδα για το προσωπικό του ΥΠ.ΕΞ. για τον πρώην διπλωμάτη Φραντς Νισλάιν (Franz Nüsslein). Από το κείμενο είχε σκοπίμως παραληφθεί ότι ο νεκρός υπήρξε υπεύθυνος για την εκτέλεση εκατοντάδων αντιπάλων των Ναζί στη κατεχόμενη από τους Γερμανούς Πράγα κατά την διάρκεια του Β´ Παγκόσμιου πολέμου.

Ένιοι εκ των ενόχων που προστάτεψε η ΟΔΓ

Ο Έρνστ φον Βάιτσεκερ (Ernst von Weizsäcker), ο πατέρας του πρώην Προέδρου της ΟΔΓερμανίας Ρίχαρντ φον Βάιτσεκερ (Richard von Weizsäcker) υπηρέτησε ως πρεσβευτής στην Ελβετία στο μέσον της δεκαετίας του 1930, και με αυτή την ιδιότητα οργάνωσε την προσπάθεια αφαίρεσης της γερμανικής ιθαγένειας από τον Γερμανο-Εβραίο διηγηματογράφο Τόμας Μαν (Thomas Mann), επειδή εκείνος ασκούσε κριτική κατά της ναζιστικής Γερμανίας. Το 1949, στο πλαίσιο των Δικών της Νυρεμβέργης, ο Έρνστ φον Βάιτσεκερ κρίθηκε ένοχος για τον εκτοπισμό εκατοντάδων Εβραίων από το Παρίσι στα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου. Καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης, αλλά αποφυλακίστηκε έναν χρόνο αργότερα χάρη σε αμνηστία. Πέθανε το 1951.

Ο Φραντς Ραντεμάχερ, διπλωμάτης του ΥΠ.ΕΞ. της ναζιστικής Γερμανίας υπεύθυνος για τις εβραϊκές υποθέσεις έλαβε μέρος στο Συμπόσιο της Βάνζεε το 1942, όπου ολοκληρώθηκε ο σχεδιασμός της γενοκτονίας. Παραδέχτηκε ότι ένα σημείωμα έγκρισης εξόδων που υπέβαλε στο ΥΠ.ΕΞ. το 1941 αποδείκνυε ότι επισκέφτηκε την κατεχόμενη Σερβία για να εποπτεύσει την «ρευστοποίηση των Εβραίων του Βελιγραδίου». Αναμείχθηκε στον εκτοπισμό χιλιάδων Εβραίων στο Άουσβιτς. Καταδικάστηκε σε φυλάκιση για τον ρόλο του στην γενοκτονία των Εβραίων, αλλά εξέτισε μόνον τρεις μήνες από την ποινή του. Έφυγε για την Συρία στην δεκαετία του 1950, όπου κατηγορήθηκε για κατασκοπία. Επέστρεψε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας το 1966, και πέθανε στην Βόνη το 1973.

Ο Ερνστ Άχενμπαχ, ένας πολιτικός του Κόμματος των Ελεύθερων Δημοκρατών και δικηγόρος στην μεταπολεμική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, υπήρξε διπλωματικός ακόλουθος στην γερμανική πρεσβεία στο κατεχόμενο Παρίσι και έλαβε μέρος στον εκτοπισμό χιλιάδων Εβραίων στα στρατόπεδα θανάτου. Μολονότι καταδικάστηκε ερήμην για τα εγκλήματά του στην μεταπολεμική Γαλλία, επέτυχε να εμποδίσει την σύναψη μιας γαλλο-γερμανικής Συνθήκης, η οποία εφαρμοζόμενη θα μπορούσε να οδηγήσει στην δίωξή του στην ίδια την ΟΔΓ και στην φυλάκισή του. Καγκελάριος ήταν ο Βίλι Μπραντ. Ο Άχενμπαχ πέθανε στο Έσσεν το 1991.

 Πηγές: Σπίγκελ, Γκάρντιαν, Λε Μοντ, Εισαγωγή

Επίμετρο

Τουλάχιστον, στην ενοποιημένη Γερμανία, 60 χρόνια μετά από την ήττα των Ναζί, ο Γιόσκα Φίσερ παρήγγειλε, και η ομάδα των ιστορικών του παρέδωσαν μια ογκώδη μελέτη μόνον για το ΥΠ.ΕΞ. της Γερμανίας επί Χίτλερ…

Άραγε υπάρχει Έλληνας πολιτικός ηγέτης που να έχει παραγγείλει στο παρελθόν ή να προτίθεται να παραγγείλει στο μέλλον μια αντίστοιχη μελέτη για το τι απέγιναν οι Έλληνες συνεργάτες των Γερμανών στην μεταπολεμική και μετεμφυλιοπολεμική Ελλάδα;

Γιατί, βεβαίως, οι εργασίες των ιστορικών, και δη του διαμετρήματος μιας κυρίας Ρεπούση, δεν είναι ούτε πολλές ούτε πλήρεις για τέτοια θέματα (και για πολλά άλλα άλλωστε!).

Posted on Πέμπτη, 30 Αύγουστος 2012, in πρωτογενείς, πηγές, Ιστορία, δευτερογενείς, μελέτη and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink. 5 Σχόλια.

  1. Πάντα την είχα την απορία, αλλά δεν θα τολμούσα ποτέ να διαβάσω ένα βιβλίο 800 σελίδων για να την απαντήσω. Και η απάντηση είναι συγκλονιστική: όχι μόνον δεν έγινε αποναζιστικοποίηση στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (δεν το πιστεύω ούτε για την Λαοκρατική…), αλλά μάλιστα μεσαία και υψηλά στελέχη των Ναζί προστατεύτηκαν ή, αφού εξέτισαν κατ΄όνομα μικρές ποινές, εξακολούθησαν να εργάζονται σε καίριες θέσεις του γερμανικού κράτους. Τρομερό το παράδειγμα με τους Βάιτσεκερ! Κανένα άδικο δεν έχει λοιπόν ο πεθερός μου που θεωρεί ότι οι Ναζί απλώς μασκαρεύτηκαν σε χριστιανοδημοκράτες. Το πλήγμα, βέβαια, γι’αυτόν ήταν μεγάλο, όταν του διάβασα ότι και ο πολύς Βίλι Μπραντ έκανε ελιγμούς για να τους γλιτώσει. Δεν ξέρω αν έκανα καλά που του το είπα, επειδή από το μεσημέρι έχει πέσει σε βαριά περισυλλογή, και λέει ότι έπρεπε να μείνει εκεί και να συμμετέχει δραστήρια στην αποκάλυψή τους — λέμε τώρα!.. Ο ίδιος δεν θα δεχόταν ποτέ ότι και το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα έβαλε στον κόρφο του Ναζί, και όχι δεν συμπάθησε ποτέ τον Γιόσκα Φίσερ. Ο μικρός τον παρηγόρησε ότι αυτοί του κόμματος Die Linke μπορεί να μη κρύψαν Ναζί, …γιατί δεν υπήρχαν παλιότερα… (και δεν είσαι να του κάνεις κανένα διάγραμμα για να τα ξεμπλέξει).
    Αλλά και στην Ελλάδα πολύ κράτησε ο συμβιβασμός με την ιδέα ότι οι συνεργάτες των Γερμανών βρήκαν καταφύγιο στους κόλπους της ΕΡΕ/ΝΔ και της ακροδεξιάς. Φαντάζομαι ότι κάποια στιγμή κάτι θα μας γράψεις, το περιμένω. Δεν θα με εξέπλησσε καθόλου αν βρίσκονταν και στην ΕΚ/ΕΔΗΚ/ΠΑΣΟΚ και σε άλλους χώρους αριστερότερα, ιδίως οι απόγονοί τους (σαν να θυμάμαι μια αριστερή κόρη του Αβέρωφ-Τοσίτσα).
    Και ναι, έχεις απόλυτο δίκιο ότι μια αριστερόστροφη μαντάμ του ΑΠΘ σαν την Ρεπούση, αντί να ασχολείται με τη δικαιολόγηση των κεμαλικών που κατέσφαξαν τους Έλληνες στην Σμύρνη, καλά θα έκανε να στρώσει τον π@π@ της να ερευνήσει τι απέγιναν οι Έλληνες δοσίλογοι. Πρώτα, βέβαια, πρέπει να ξεβρωμίσει το πανεπιστήμιο από τα λαμόγια που έχουν στρογγυλοκαθίσει και προ και μετά την λεγόμενη μεταπολίτευση σε καθηγητικούς θώκους…

    Μου αρέσει!

    • Ζορίστηκα με τις 800 σελίδες στα γερμανικά καλοκαιριάτικα, και ομολογώ δημοσίως και χωρίς αιδώ ότι μερικές σελίδες τις πέρασα ποοολύ γρήγορα. Πάντως και μεθοδολογικά (που με ενδιέφερε) και επί της ουσίας το βιβλίο είναι πολύ καλό και καθόλου ανεκδοτολογικό, όπως άλλα που διάβασα στην ευκολότερη από κάθε άποψη αγγλική, π.χ. του Φρέντερικ Τέιλορ (http://www.guardian.co.uk/books/2011/apr/24/exorcising-hitler-germany-frederick-taylor και (ακόμη καλύτερη κριτική) http://www.nytimes.com/2011/07/31/books/review/exorcising-hitler-by-frederick-taylor-book-review.html).
      Στην Ελλάδα, όπως γράφεις, οι δοσίλογοι βρήκαν καταφύγιο σε ότι οι κομμουνιστές θα ονόμαζαν αστικά κόμματα. Δεν θα με εξέπλησσε αν βρήκαν θέση και στην μετεμφυλιοπολεμική ΕΔΑ. Ευκολότερα ήταν τα πράγματα για τα παιδιά των δοσιλόγων, αλλά πάλι όλοι δεν δικαιούνται να μη επωμίζονται, αν δεν θέλουν, την ιστορία των γονιών τους, π.χ. όπως ο νεαρός κ. Πλεύρης. Μια μικρή και απλή έρευνα στο διαδίκτυο φέρνει στο φως πολλά στοιχεία, που όμως θα χρειαζόταν διασταύρωση προς επιβεβαίωση ή απόριψη, καθώς και αξιολόγηση με πολλή προσοχή., όπως έκαναν οι Γερμανοί ιστορικοί. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχουμε τον μικρότερο αριθμό εκτελέσεων δοσιλόγων, μόλις 6 (έξι), από όλες τις άλλες ευρωπαικές χώρες. Μάλιστα, ο Χάγκεν Φλάισερ που διδάσκει Ιστορία στην Αθήνα, μαρτυρεί ότι δοσίλογους μπορεί να αναγνωρίσει κανείς και στα ονόματα των βουλευτών της Βουλής των Ελλήνων (http://www.youtube.com/watch?v=IR5j6Chrzgs&feature=player_embedded. Προσοχή και στη δήλωση Μητσοκτάκη…).
      Μαίνεται η νέμεσις και η άττη, η κάθαρση όλο αναβάλλεται….
      Θα φροντίσουμε εμείς γι’αυτό;
      Γιατί, όπως γράφεις για την περαιτέρω σύγχυση δουλεύει κι η Ρεπούση και οι ρεπουσιάδες κόρες της στην CEDEFOP…

      Μου αρέσει!

  2. Εξαιρετικό άρθρο, Δημήτρη!Ομολογώ πως δεν ήξερα το «μύθο» περί αντιναζιστικού ΥΠΕΞ…Όσο για την Ελλάδα η επιλεκτική αμνησία και «αμνηστία», νομίζω, πως έχουν ένα μερίδιο ευθύνης (κατ’ εμέ, μεγάλο) και για την άνοδο της ΧΑ.»Θαυμάσαμ廨και τον Βονίτσης προχθές 😦

    Μου αρέσει!

    • Πολύ καλή η αναφορά στην αμνηστεία και στην αμνησία 🙂
      Στη χώρα μας τίποτε από τα «δύσκολα» της Ιστορίας της δεν βγαίνει στο φως, για να προβληματιστούμε, να μάθουμε, να αλλάξουμε — και όχι τυχαία υποθέτω!..
      Θαρρὠ μάλιστα ότι για τους δοσίλογους και τους Ναζί, καταλυτικός ήταν ο ρόλος που έπαιξε ο Εθνάρχης ο Α’ (υπόθεση Μέρτενς)., Κατερίνα.

      Μου αρέσει!

      • Ευχαριστώ για τη συμφωνία μας στην αμνηστεία (αν και το βρήκα και ως «αμνηστία»)και την αμνησία 🙂
        Αυτά τα «δύσκολα» σημεία της Ιστορίας … παραπλάνησαν και παραπλανούν γενιές Ελλήνων 😦
        Κάποτε δεν το αντιλαμβανόμουν απόλυτα ως «όχι τυχαίο» , αλλά τα τελευταία χρόνια με τις εξελίξεις – οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές – να παίζουν καταλυτικό ρόλο, αντιλήφθηκα το μεθοδευμένο σχέδιο …εδώ φτάσαμε στο σημείο να εμφανίζονται σε εκπομπές τηλεοπτικές ο Καρατζαφέρης, παλιότερα, και ο Μιχαλολιάκος πρόσφατα να αμφισβητούν την ίδια την πραγματικότητα των γεγονότων του Πολυτεχνείου και των εγκλημάτων των Ναζί! 😦
        Και όσοι τους θεωρούσαν στα φανερά «γραφικούς», αποδεικνύονται ίσως πως τους πρόσφεραν τις καλύτερες «υπηρεσίες» προώθησής τους!
        Σ’ ευχαριστώ που μου έδωσες το κίνητρο να «φρεσκάρω» τη μνήμη μου για την υπόθεση Μέρτενς (κι απ’ ό,τι βλέπω μας άρεσε το άρθρο) και ίσως το ίδιο το άρθρο δίνει κάποιες απαντήσεις και στη «συζήτησή» σου με τον Αίαντα.Βεβαίως, όπως αναφέρει και ο ίδιος ο δημοσιογράφος :…. Πριν από χρόνια, μια δημοσιογραφική έρευνά μου για την υπόθεση αυτή, χαρακτηρίστηκε ως προσπάθεια αποκαθήλωσης του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Το «έθνος» έπρεπε να παραμείνει η μυθική περιγραφή των σχολικών εγχειριδίων και ο εθνάρχης το σύμβολο μιας ηρωικής και όχι συνεργαζόμενης με τους ναζί, Δεξιάς…».

        http://www.koutipandoras.gr/?p=359

        Σήμερα διάβαζα και το κοινοποίησα στο fb και το twitter για την «ανακίνηση» της διεκδίκησης των αποζημιώσεων από την Πανελλήνια Ένωση Δικηγόρων …για να δούμε..

        http://e-parembasis.blogspot.gr/2012/08/blog-post_6093.html#.UEDCi3UJjAY.facebook

        Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

Αρέσει σε %d bloggers: