Σωτηρία των Ελλήνων παρά την θέλησή τους

Οι ενδιαφέρουσες εκλογές του 1936

Στις 26 Ιανουαρίου 1936 τα αποτελέσματα των εκλογών έδωσαν τα ακόλουθα αποτελέσματα:

Αποτελέσματα των εκλογών του Ιανουαρίου 1936. Κατανομή των έγκυρων ψηφοδελτίων -- Κατανομή των 300 βουλευτικών εδρών.

Κανένα κόμμα δεν συγκέντρωνε τον απαιτούμενο αριθμό εδρών για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Μάλιστα, σύντομα έγινε φανερό ότι ούτε κυβέρνηση συνεργασίας ήταν εφικτή, με δεδηλωμένη την υποστήριξη της πλειοψηφίας των βουλευτών. Έτσι, κατέστη αναγκαίο να διερευνηθεί η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας από ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα με την ψήφο ανοχής από κάποια μικρότερη κοινοβουλευτική ομάδα. Σε αυτό το πλαίσιο άρχισαν συνομιλίες μεταξύ του Κόμματος των Φιλελευθέρων και των βουλευτών  του Παλλαϊκού Μετώπου.

Στο μεταξύ καμιά από τις αστικές παρατάξεις, που είχαν σχεδόν ίσο αριθμό εδρών (Βενιζελικοί 141, Αντιβενιζελικοί 143), δε διέθετε πλειοψηφία στη Βουλή και αυτό έδινε μεγαλύτερη βαρύτητα στο ρόλο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Παλλαϊκού Μετώπου στη Βουλή και έξω απ’ αυτήν.

Πραγματικά, η Κοινοβουλευτική Ομάδα του Παλλαϊκού Μετώπου ανέπτυξε σοβαρή δράση εντός και εκτός Κοινοβουλίου, ιδίως για θέματα που αφορούσαν τους εργαζόμενους, τους αγρότες, και τα μεσαία στρώματα. Λίγες μέρες μετά τις εκλογές, στις 19 Φεβρουαρίου 1936 υπογράφτηκε Συμφωνητικό ανάμεσα στο Κόμμα των Φιλελευθέρων και στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του Παλλαϊκού Μετώπου («Σύμφωνο Σοφούλη – Σκλάβαινα»). Η Κοινοβουλευτική Ομάδα του Παλλαϊκού Μετώπου, με βάση το Συμφωνητικό αυτό, αναλάμβανε την υποχρέωση να υποστηρίξει τον υποψήφιο του κόμματος των Φιλελευθέρων στις εκλογές για το αξίωμα του προέδρου της Βουλής, και επιπλέον να δώσει ψήφο ανοχής στην κυβέρνηση, που θα σχηματιζόταν από το κόμμα των Φιλελευθέρων. Το κόμμα των Φιλελευθέρων αναλάμβανε την υποχρέωση να ικανοποιήσει σε καθορισμένες προθεσμίες, τα συγκεκριμένα αιτήματα που περιλαμβάνονταν στο Συμφωνητικό και αφορούσαν την βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων και των αγροτών, την κατοχύρωση και τη διεύρυνση των λαϊκών ελευθεριών, την ομαλή δημοκρατική πορεία. Τέλος, αναλάμβανε την υποχρέωση να προβεί στην «κατάργησιν του Νόμου 4229 (περί ιδιωνύμου αδικήματος) και πασών των τροποποιήσεων αυτού, ως και των επιτροπών ασφαλείας. Την παροχήν αμνηστίας εις πάντας τους πολιτικούς καταδίκους, εξορίστους, καταδικασμένους κλπ. Την καθιέρωσιν ως μόνιμου εκλογικού συστήματος της απλής αναλογικής. Την ελάττωσιν εντός διμήνου της τιμής του άρτου κατά δύο τουλάχιστον δραχμάς, την κατάργησιν της προσωποκρατήσεως διά χρέη προς το δημόσιον διά ποσόν μέχρι 3.000 δραχμών. Πενταετές χρεοστάσιον, άνευ όρων, διά χρέη αγροτών προς ιδιώτας και τράπεζας και την εφαρμογή των κοινωνικών ασφαλίσεων».

Το «Σύμφωνο Σοφούλη – Σκλάβαινα» γέννησε ελπίδες για την καλυτέρευση της θέσης της πλειονότητας των ελλήνων πολιτών, και δημιούργησε καλύτερες προϋποθέσεις για τον αγώνα των δημοκρατικών πολιτών.

Στις 13 Απριλίου 1936 πέθανε από ανακοπή ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Δεμερτζής, ο οποίος, σε συνεννόηση με τον βασιλιά, είχε αναλάβει να παρουσιάσει στη Βουλή κυβέρνηση και να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης. Με μια γρήγορη κίνηση ο Γεώργιος Β΄ ανέθεσε στον Ιωάννη Μεταξά ό,τι είχε προηγουμένως συμφωνήσει με τον Δεμερτζή: τον σχηματισμό κυβέρνησης και την διεκδίκηση ψήφου εμπιστοσύνης χωρίς καμία αναφορά στην αρχή της δεδηλωμένης, που ίσχυε από το 1875. Παρά τις καταγγελίες των βουλευτών του Παλλαϊκού Μετώπου ότι η πράξη του βασιλιά ισοδυναμούσε με κοινοβουλευτικό πραξικόπημα και τις εκκλήσεις τους για ανατροπή της πραξικοπηματικής ενέργειας, 241 συνάδελφοί τους του Λαϊκού Κόμματος και του Κόμματος Φιλελευθέρων (και όχι μόνον) έδωσαν μαζικά ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση που παρουσίασε ο Ιωάννης Μεταξάς, αρχηγός του Κόμματος των Ελευθεροφρόνων, που είχε λάβει μόλις 3,94% και 7 έδρες στις εκλογές του Ιανουαρίου 1936. Πανηγυρικώς διέκοψε τις εργασίες της η Βουλή για τις 30 Σπετεμβρίου. Λόγω θέρους. Αλλά δεν συγκλήθηκε ποτέ.

Ο Ιωάννης Μεταξάς εμπρός από την Παλαιά Βουλή

Ο Ιωάννης Μεταξάς εμπρός από την Παλαιά Βουλή. «Σκαπανείς», ο Κ. Κοτζιάς και ο π. υπουργός Τουρκοβασίλης αποδίδουν τον φασιστικό χαιρετισμό. (φωτ.:Wikipedia).

Ο Μεταξάς επικαλούμενος απειλή κομμουνιστικής επανάστασης διέταξε πυρ κατά των καπνεργατών απεργών της Θεσσαλονίκης στις 9 Μαΐου του 1936. Στις 4 Αυγούστου του ίδιου έτους κατήργησε το Κοινοβούλιο και το Σύνταγμα, και διακήρυξε ότι στο εξής θα ίσχυε το «καθεστώς της 4ης Αυγούστου»– μια μορφή αυταρχικής διακυβέρνησης με κάθε άλλο παρά ευφάνταστο όνομα, πάντως.

Το εκλογικό αποτέλεσμα είχε πλέον αντιμετωπιστεί δραστικά από όσους πρέσβευαν «την σωτηρία της πατρίδος και του λαού» παρά και ενάντια στην εκπεφρασμένη θέληση του ελληνικού λαού…

Posted on Κυριακή, 29 Ιουλίου 2012, in πρωτογενείς, φωτογραφία, Ιστορία, έγγραφο δημόσιο, δευτερογενείς, δεδομένα αριθμητικά and tagged , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink. 8 Σχόλια.

  1. Για δες τι μπορείς να κάνεις… Θα μου πεις, ελπίζω. Εμένα μου κόστισε, πάντως, που τα 2-3 καλά παλαιοβιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης έκλεισαν 😦

    Μου αρέσει!

  2. Χαίρομαι για όσα μου είπες για τον Σκλάβαινα — και δεν ήταν καθόλου λίγα, και δεν ήταν καθόλου το κείμενο της Δομής (αυτό το είχα κ οιτάξει ήδη 🙂 ). Μάλλον ήταν από εκείνους που χάθηκαν πιο νωρίς από όσο έπρεπε. Βρήκα πολύ παραγωγική και την σύνδεση που έκανες με τον Μπελογιάννη (άλλος που τον «έφυγαν» νωρίς!). Τώρα που βρίσκομαι στην Ελλάδα, θα προσπαθήσω να ξετρυπώσω κάτι παραπάνω για τον άνθρωπο, πού ξέρεις σε κάνένα παλιό βιβλιοπωλείο… Εκτός κι αν με προλάβεις…
    🙂

    Μου αρέσει!

  3. Βέβαια, στις 7 Ιουνίου 1936 ο Θ. Σοφούλης, με αφορμή τον διορισμό του Σκυλακάκη, οπαδού της δικτατορίας στο υπουργείο Εσωτερικών, απαντά σε δημοσιογράφους που τον ρωτούν για το ενδεχόμενο επιβολής δικτατορίας από τον Μεταξά: «Ο κ. Πρωθυπουργός δεν σκέπτεται τοιούτον τι. Περί αυτού είμαι πεπεισμένος και ο κόσμος πρέπει να ησυχάση και να μη δίδη πίστιν εις τοιαύτας σκοπίμους διαδόσεις». Εν ολίγοις, υποκριτής ή κατ’επίφασιν ικανός και οπερετικός μου φαίνεται αυτός ο Σοφούλης…
    Φαίνεται επίσης ο ο Δημ. Λαμπράκης έπαιξε σημαντικό παρασκηνιακό ρόλο στην ανάδειξη της λύσης δικτατορίας υπό τον Μεταξά, όπως επίσης φαίνεται ότι δεδομένου πως ο Βενιζέλος από το 1933 φλερτάριζε μεν με την δικτατορία τύπου Μουσολίνι αν και δεν πίστευε ότι ο Πλαστήρας θα τα κατάφερνε, το Κόμμα των Φιλελευθέρων είχε γνώση και επίγνωση του ενδεχομένου δικτατορίας υπό τον Μεταξά. Γι΄αυτό το Κόμμα των Φιλελευθέρων υπερψήφισε την κυβέρνηση (πλην Παπανδρέου), ενώ το Λαϊκό Κόμμα έδωσε ψήφο ανοχής.

    Μου αρέσει!

  4. Φίλε, κομμάτια κι αποσπάσματα, τα είχα διαβάσει κι εγώ, αλλά ο τρόπος που τα παρουσιάζεις, πραγματικά έδωσαν νέο νόημα σε όσα είχα διαβάσει. Έχεις υπόψη σου με ποια πρόφαση οι Φιλελεύθεροι εγκατέλειψαν το Σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα; Επίσης, ξέρεις κάτι παραπάνω για τον Στέλιο Σκλάβαινα; (παρατήρησα βέβαια ότι δεν δίνεις σύνδεσμο, άρα ίσως σου ζητάω πολλά).
    Μια σκέψη που πέρασε κάπως από το μυαλό μου είναι ότι πρέπει να ανησυχούμε πολύ περισσότερο από ότι συνήθως για όσα γίνονται στην χώρα μας 😦 Ας είναι, μπορεί και να βρούμε τρόπο να μη πάθουμε τα ίδια, ακόμη κι αν τα πολιτκά κόμματά μας εκεί φαίνεται να οδηγούν τα πράγματα 😉
    Ευχαριστώ και εκ μέρους των υπολοίπων εδώ, και ελπίζω ότι ιδωθούμε τον Αύγουστο!

    Μου αρέσει!

  5. Μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση πως έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης και οι βουλευτές των φιλελευθέρων σε έναν άνθρωπο που είχε πάρει στις εκλογές μόλις 3,94%. Δεν το ήξερα ούτε το φανταζόμουν. Αυτό που ήξερα και αν μου επιτρέπεις να το προσθέσω στην εξαιρετική σου ανάλυση είναι πως με αφορμή την αποτυχία του κινήματος Βενιζέλου, ένα χρόνο πριν, είχαν ξηλωθεί από το στράτευμα όλοι οι φιλοβενιζελικοί αξιωματικοί. Έτσι είχε εύκολο έργο ο Μεταξάς να κάνει τη δικτατορία.
    Την καλησπέρα μου.

    Μου αρέσει!

    • Καλημέρα!
      Είναι πράγματι εντυπωσιακά τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας στην Βουλή τον Απρίλιο του 1936. Προσωπικότητες, όχι αμελητέες, όπως ο Θεμιστοκλής Σοφούλης, μολονότι δήλωσαν με πάσα σαφήνεια την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τον Μεταξά, εντούτοις του έδωσαν την ψήφο τους. Μόνον ο Γεώργιος Παπανδρέου από το Κόμμα των Φιλελευθέρων καταψήφισε τον Μεταξά, ανεβάζοντας σε 16 τα «κατά» του Παλλαϊκού Μετώπου, το οποίο δήλωσε απερίφραστα ότι θεωρούσε πως ο Μεταξάς σε σύμπνοια με τον Γεώργιο Β΄ θα κήρυττε δικτατορία. Ακόμη 4 βουλευτές απέσχον της ψηφοφορίας, ενώ ο βουλευτής του Λαϊκού Κόμματος Βάσος Στεφανόπουλος έξήγαγε το εύλογο συμπέρασμα:»ἐχρεωκοπήσαμεν ὡς κοινοβουλευτισμός«.
      Πολύ σωστή η επισήμανσή σου, Θωμά, για το αποτυχημένο βενιζελικό πραξικόπημα του προηγούμενου έτους ως ενός από τους λόγους που οδήγησαν στα γεγονότα του ΑπριλίουᾹυγούστου 1936. Εξάλλου, ο ίδιος ο Μεταξάς δηλώνει στα απομνημονεύματά του ότι κατά τις συνεννοήσεις του με τον βασιλιά Γεώργιο Β΄, εκείνος φάνηκε ιδιαιτέρως επίμονος στο θέμα της πλήρους αποπληρωμής των άγγλων ομολογιούχων, που είχαν γίνει ιδιαιτέρως πιεστικοί μετά από το μερικό χρεωστάσιο του 1932. Ίσως μάλιστα, αυτός είναι βασικός λόγος για την επιλογή του ανοιχτά γερμανόφιλου Μεταξά από τον αγγλόφιλο Γεώργιο, σε μια χώρα με παλιά παράδοση διχασμού ως προς την «επιλογή της προστάτιδος δυνάμεως» και σε έναν κόσμο όπου ήταν παρατηρήσιμα τα νέφη που σκίαζαν τις αγγλο-γερμανικές σχέσεις. Επίσης, φαίνεται ότι πράγματι, για πολλούς λόγους, η αποδιάρθρωση πολιτείας από τα πολλαπλά πραξικοπήματα της προηγούμενης δεκαετίας, και της οικονομίας και της κοινωνίας μετά από την δεινή οικονομική κρίση του 1932, τα πράγματα θα ήταν εύκολα για όποιον επιθυμούσε να επιβάλει ένα αυταρχικό καθεστώς, μια δικτατορία. Το επισημαίνει ορθώς, και ανεξάρτητα με την τελική στάση του, και ο ίδιος ο Θεμιστοκλής Σοφούλης στην αγόρευσή του της 29ης Απριλίου 1936: «η καταφρόνισης προς πάσαν ηθικήν αξίαν και προς πάσαν ηθικήν έννοιαν έχει κλονίσει πλεόν τα θεμέλια του κοινωνικού καθεστώτος, ώστε να μη υπολείπεται πλέον είς τους ενδεχόμενους ανατροπείς του κοινωνικού καθεστώτος βαρύ το έργον«.
      Εν κατακλείδι πάντοτε εντυπωσιάζομαι από την βαθιά ταξικότητα των ελληνικών κομμάτων, για τα οποία η «ορθόδοξη» ιστοριογραφία καταθέτει την γνώμη ότι δεν είναι τόσο σαφή στις ταξικές επιλογές τους αλλά μάλλον ομαδοποιήσεις ανθρώπων στην βάση των διαπροσωπικών και πελατειακών σχέσεων, επειδή είναι τόσο ρευστή η ταξική διαφοροποίηση εν γένει στην κοινωνία της νέας Ελλάδας.

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

Αρέσει σε %d bloggers: