Εκλογές στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης

Η Οικονομική Κρίση του 1929 και η Δημοκρατία της Βαϊμάρης

Η Δημοκρατία της Βαϊμάρης καταστράφηκε από το Κραχ της Γουόλ Στριτ τον Οκτώβριο του 1929 και από την μεγάλη Οικονομική Κρίση που επακολούθησε. Το κραχ είχε καταστροφικό αποτέλεσμα στην οικονομία των ΗΠΑ, αλλά επειδή ακριβώς οι ΗΠΑ συνέβαλαν στην συγκρότηση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης με τεράστια δάνεια από το 1924 (Σχέδιο Dawes) και το 1929 (Σχέδιο Young), όσα συνέβησαν στην οικονομία των ΗΠΑ είχαν άμεσο αντίκτυπο στην οικονομία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.

Σύμφωνα με τα δύο σχέδια, αμερικανικό χρήμα έρευσε στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης, με στόχο να ενισχύσει την οικονομία της Γερμανίας που υφίστατο τις συνέπειες της ήττας της στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο – ειδικά μετά από τα φαινόμενα υπερ-πληθωρισμού το 1923. Μετά το κραχ στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, οι Αμερικανοί χρειάζονταν πίσω τα κεφάλαια που είχαν δανείσει στην Γερμανία, για να ενισχύσουν την αποσυντιθέμενη αμεριανική οικονομία.

Ο γερμανός πρωθυπουργός Στρέσεμαν πέθανε το 1929, αλλά ακόμη και λίγο πριν από τον θάνατό του παραδέχτηκε ότι η γερμανική οικονομία ήταν εξαιρετικά ευάλωτη, πολύ περισσότερο από όσο πολλοί θα ήθελαν να δεχτούν.

«Η οικονομική θέση μας είναι ανθηρή μόνον επιφανειακά. Στην πραγματικότητα η Γερμανία χορεύει στην κορυφή ενός ηφαιστείου. Αν ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός διακοπτόταν, τότε ένα μεγάλο μέρος της οικονομίας μας θα κατέρρεε».

Μετά από το Κραχ στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, οι ΗΠΑ έδωσαν στην Γερμανία προθεσμία 90 ημερών για να αρχίσει να αποπληρώνει τα χρέη της. Καμιά άλλη δύναμη δεν είχε τη δυνατότητα να δώσει στην Γερμανία χρηματική ενίσχυση. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία βρίσκονταν σε φάση ανασυγκρότησης: η βιομηχανική και εξαγωγική οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου υπέστη πολύ σημαντικό χτύπημα από το χρηματοπιστωτικό Κραχ στην Νέα Υόρκη, και δεν πρέπει να ξεχνούμε την οικονομική αιμορραγία κατά την διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου· το μεγαλύτερο μέρος των υποδομών κάθε είδους ήταν ακόμη κατεστραμμένο στην Γαλλία, στο έδαφος της οποίας είχαν γίνει μερικές από τις μεγαλύτερες μάχες του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου. Η Ρωσία του Στάλιν βρισκόταν στην απελπιστική κατάσταση, όπου την είχαν οδηγήσει τα πλήγματα που δέχτηκε κατά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, την αστικοδημοκρατική και την σοσιαλιστική επανάσταση, τον εμφύλιο πόλεμο και την ξένη επέμβαση, και είχε ήδη αρχίσει την εφαρμογή των πενταετών σχεδίων οικονομικής ανασυγκρότησης. Γι’ αυτό, η πτωχοποιημένη Γερμανία της Βαϊμάρης μπορούσε να απευθυνθεί για βοήθεια αποκλειστικά και μόνον στις ΗΠΑ, αλλά στους τελευταίους μήνες του 1929 και αυτές οδηγήθηκαν πρακτικά σε χρεωκοπία, και γι’αυτό ήταν αδύνατον να δανείσουν στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης.

Εταιρίες σ’ όλη την Γερμανία – πρωτίστως βέβαια σε βιομηχανικές περιοχές, όπως η Ρουρ – χρεωκόπησαν, και ως αποτέλεσμα της χρεωκοπίας τους οι εργάτες βρέθηκαν κατά εκατομμύρια χωρίς εργασία. Η ανεργία επηρέασε σχεδόν κάθε γερμανική οικογένεια 6 χρόνια μετά από την κορύφωση της τελευταίας οικονομικής κρίσης – δηλαδή, του υπερ-πληθωρισμού – στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης.

Σχεδίαση 1: Η διακύμανση της ανεργίας στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης, 1928-1933

Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι οι άνεργοι ήταν άντρες. Οι περισσότεροι συντηρούσαν οικογένειες, αλλά δεν μπορούσαν να κάνουν τίποτε πια γι’ αυτές: χρειάζονταν χρήματα για τρόφιμα, θέρμανση, ρούχα κλπ. Καθώς δεν έβλεπαν τέλος στα βάσανά τους με την κυβέρνηση της Βαϊμάρης, δεν είναι παράξενο το ότι στράφηκαν σε όσους ευαγγελίζονταν όχι την βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης, αλλά την εκ βάθρων ανατροπή της. Κι αυτό, το ευαγγελίζονταν δύο κόμματα, το Εθνικοσοσιαλιστικό και το Κομμουνιστικό.

Το 1928, το Εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα είχε σχεδόν χρεωκοπήσει, καθώς ξόδευε μεγάλα ποσά για την οργάνωση δαπανηρότατων παρελάσεων, θεαματικών συγκεντρώσεων, κά. Η χρεωκοπία θα έθετε αυτομάτως το κόμμα εκτός πολιτικής σκηνής, αλλά τότε έσωσε τους εθνικοσοσιαλιστές ένας επιχειρηματίας με το όνομα Χούγκενμπουργκ, ιδιοκτήτης εταιρίας μέσων ενημέρωσης, αποπλήρωσε τα χρέη τους.

Στις γενικές εκλογές του 1930, οι εθνικοσοσιαλιστές κέρδισαν 143 έδρες στο Ράιχσταγ – μια τεράστια βελτίωση σε σχέση με τα αποτελέσματα των προηγούμενων εκλογών. Μάλιστα ο Χίτλερ περίμενε μόνον 50 με 60 βουλευτικές έδρες. Όπως δήλωνε κορυφαίος παράγοντας των εθνικοσοσιαλιστών, ο Γκρέγκορ Στράσερ, δήλωσε πως ό,τι ήταν καταστροφή για την Βαϊμάρη ήταν «καλό, πολύ καλό για εμάς!»

Στις γενικές εκλογές του Ιουλίου του 1932, οι εθνικοσοσιαλιστές κέρδισαν 230 έδρες, και έγιναν το μεγαλύτερο κόμμα στο Ράιχσταγ.

Το ίδιο έτος, ο Χίτλερ ήταν αντίπαλος του Στρατάρχη φον Χίντενμπουργκ για την προεδρία της χώρας. Μια τέτοια επιλογή το 1928 θα προκαλούσε γέλια, αλλά στις προεδρικές εκλογές του 1932 ο Χίτλερ συγκέντρωσε 13.400.000 ψήφους έναντι 19.360.000 του Χίντενμπουργκ. Ο Τέλμαν, ηγέτης των κομμουνιστών, συγκέντρωσε 3.700.000. Από κάθε άποψη, όσα επέτυχε ο Χίτλερ σ’ εκείνες τις προεδρικές εκλογές ήταν σπουδαία για τον αρχηγό ενός κόμματος που 4 χρόνια πριν λίγο έλειψε να χρεωκοπήσει – φανερώνουν, επίσης, και τη διάθεση των γερμανών ψηφοφόρων στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1930.

Στις γενικές εκλογές του Νοεμβρίου του 1932, το Εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα έπεσε στις 196 έδρες, αλλά ακόμα κι έτσι παρέμεινε πρώτο κόμμα, και με διαφορά από το επόμενο Σοσιαλδημοκρατικό με 121 έδρες.

Το Κομμουνιστικό κόμμα εξακολούθησε την σταθερή άνοδό του και ανέβηκε από τις 77 έδρες του 1928, στις 89 τον Ιούλιο του 1932, και στις 100 έδρες τον Νοέμβριο του ίδιου έτους.

Σχεδίαση 2: Ψήφοι στα μεγαλύτερα γερμανικά κόμματα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, 1περίοδος μεταξύ 1928 και Νοεμβρίου 1932.

Πώς ανέλαβε την εξουσία ο Χίτλερ;

Μολονότι ο Χίτλερ ήταν η ηγέτης του μεγαλύτερου πολιτικού κόμματος στο Ράιχσταγ, ο Χίντενμπουργκ εξακολουθούσε να τον αντιμετωπίζει περιφρονητικά ως τον «μικρό δεκανέα». Σε συμφωνία προς το Σύνταγμα, ο Χίντενμπουρφκ έδωσε την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον καγκελάριο της δικής του επιλογής, τον Φραντς φον Πάπεν. Στο Ράιχσταγ τον φον Πάπεν υποστήριξε το Κόμμα του Κέντρου, το οποίο στις εκλογές του Ιουλίου του 1932 κέρδισε μόνον 97 έδρες. Ωστόσο, με την στήριξη της του Προέδρου και του Συντάγματος, ο φον Πάπεν μπορούσε να υπερπηδήσει την δυσκολία του με το νομοθετικό σώμα. Τον Σεπτέμβριο του 1932, όμως, το Ράιχσταγ του αρνήθηκε ψήφο εμπιστοσύνης με 513 ψήφους έναντι 32. Έτσι, προκηρύχτηκαν εκλογές για τον Νοέμβριο του 1932, ώστε να υπάρξει αλλαγή συσχετισμών στο Ράιχσταγ, και να δοθεί ψήφος εμπιστοσύνης στον φον Πάπεν. Οι έδρες του Κόμματος του Κέντρου μειώθηκαν σε 70. Ήταν σαφές ότι ο εκλεκτός του Χίντενμπουργκ δεν είχε την υποστήριξη του Ράιχσταγ.

Bundesarchiv Bild 102-00783, Berlin, Hindenbur...

Bundesarchiv Bild 102-00783, Berlin, Hindenburg und Hitler am Volkstrauertag (Photo credit: Wikipedia)

Μετά από την ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων του Νοεμβρίου, ο Χίτλερ ζήτησε και πάλι να του ανατεθεί η εντολή σχηματισμού κυβέρνησηςης. Και πάλι ο Χίντενμπουργκ αρνήθηκε. Αλλά, αυτή την φορά, ο στρατός δια του στρατηγού Κουρτ φον Σλάιχερ, πληροφόρησε τον Χίντενμπουργκ ότι αν ο φον Πάπεν εξακολουθούσε να έχει την εντολή, δεν αποκλειόταν να ξεσπάσει εμφύλιος πόλεμος. Γινόταν, έτσι, σαφές ότι ο στρατός δεν υποστήριζε τον φον Πάπεν. Έτσι, ο Χίντενμπουργκ όρισε καγκελάριο τον φον Σλάιχερ – έναν άνδρα με εμπειρία μεν στα στρατιωτικά όχι και στα πολιτικά πράγματα.

Γιατί το έκανε αυτό ο Χίντενμπουργκ;

Είναι πιθανόν ότι ο Χίντενμπουργκ υπέφερε από κάποιας μορφής άνοια, αλλά είναι εξίσου πιθανόν ότι ενστικτωδώς συμμάχησε με τους στρατιωτικούς, θεωρώντας ότι θα ήταν καλύτερο να συνεργαστεί με έναν στρατηγό παρά με έναν πολιτικό. Και ο Σλάιχερ; Γιατί δέχτηκε ένα αξίωμα για το οποίο δεν ήταν διόλου προετοιμασμένος; Είναι πολύ πιθανόν ότι απλώς υπάκουσε σε εντολή που έλαβε από ανώτερό του αξιωματικό του στρατού ή ότι επιθυμούσε να επωφεληθεί από το χάος στην Γερμανία για να ενισχύσει την εξουσία του στρατού στα πολιτικά πράγματα της χώρας. Πάντως, κατάφερε να μείνει στην θέση του καγκελαρίου μόνον 57 ημέρες. Δεν κέρδισε ψήφο εμπιστοσύνης στο Ράιχσταγ, και ο Χίντενμπουργκ αναγκάστηκε να τον αποσύρει.

Defendants talk to each other and to their law...

Κατηγορούμενοι στην δίκη της Νυρεμβέργης συνομιλούν μεταξύ τους και με δικηγόρους τους σε ένα διάλειμμα, στο Διεθνές Στρατιωτικό Δικαστήριο της Νυρεμβέργης. Από αριστερά προς δεξιά, ο Ρούντολφ Χες, ο Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ, ο Χανς Φρανκ, ο Φραντς φον Πάπεν, ο Βίλχεμ Φρικ και ο Άλμπερτ Σπέερ. Ο στρατηγός Άλφρεντ Γιοντλ πίσω. (Φωτ. από: Wikipedia)

Το μόνο πρόσωπο που απέμενε να πάρει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης ήταν πλέον ο Χίτλερ: είχε την υποστήριξη του Ράχισταγ και το κόμμα του ήταν το δημοφιλέστερο στην Γερμανία. Στις 30 Ιανουαρίου του 1933, ο Χίτλερ επισκέφθηκε τον Χίντενμπουργκ και ορκίστηκε καγκελάριος. Ο Χίντενμπουργκ προσδοκούσε ότι ο αντι-καγκελάριος φον Πάπεν θα ήλεγχε τον Χίτλερ, ως εμπειρότερος πολιτικός ηγέτης. Σε έναν μόλις μήνα, τον Φεβρουάριο του 1933, άνοιγε ο δρόμος για την ανάληψη δικτατορικών εξουσιών από τον Χίτλερ.

Posted on Σάββατο, 12 Μαΐου 2012, in πηγές, σχόλιο, Ιστορία, δεδομένα αριθμητικά and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink. 10 Σχόλια.

  1. Καλησπέρα Δημήτρη ,
    ακόμη καλύτερα τα σχόλια σου τόσο στον Αίαντα όσο και στον Κώστα. Διευρύνουν το θέμα’

    Θυμάμαι τον Βέικο , αλλά δεν τον είχα ποτέ καθηγητή.

    Μου αρέσει!

  2. Δεν είναι τελικά εξαιρετική μόνο η ανάρτησή σου αλλά και η απάντηση στο σχόλιό μου!

    Καλό σου βράδυ και χάρηκα ειλικρινά που τα είπαμε, έστω και μέσα από το άψυχο λευκό υπόβαθρο της οθόνης.

    Μου αρέσει!

  3. Εξαιρετικό άρθρο. Συγκεντρωμένες οι κυριότερες πληροφορίες χωρίς ουσιαστικά να λείπει τίποτα.

    Φαντάζομαι ότι εύκολα μπορεί κάποιος να παραλληλίσει τα γεγονότα του παρελθόντος στη Γερμανία με τα σύγχρονα δικά μας, αλλά νομίζω ότι υπάρχουν πολλές και μεγάλες εγγενείς διαφορές. Σε κάθε περίπτωση πάντως, όταν οι καταστάσεις αποκλίνουν από αυτό που θα μπορούσε κάποιος να αποκαλέσει «συνηθισμένο» ή «οικεί», ο κόσμος τείνει αφενός να παραπλανιέται εύκολα από δημαγωγούς κι αφετέρου να εξιδανικεύει τα άκρα θεωρώντας ότι οι εύκολες και ανέξοδες πολιτικές και οι ρηξικέλευθες αλλά χωρίς περίσκεψη λύσεις είναι πανάκεια.

    Εξαιρετικά ενδιαφέρον ιστολόγιο, στο οποίο με παρέπεμψε η Σοφία πιο πάνω. Σε καληνυχτίζω με την ελπίδα να τα λέμε συχνά.
    Κώστας.

    Μου αρέσει!

    • Γεια σου, Κώστα!
      Αρχίζοντας την απάντησή μου από το τέλος του μηνύματός σου, ευχαριστώ εσένα και την Σοφία για τα καλά λόγια. Δύσκολη η διατήρηση του ιστολογίου, θα το γνωρίζετε και οι δυο σας, καθόσον χρονοβόρα. Από την άλλη, δίνει τη δυνατότητα να επικοινωνείς πότε-πότε με ανθρώπους που θα ήθελαν να αναφερθούν σε παρόμοια προβλήματα, όχι και τόσο υψηλά στην κλίμακα της δημοφιλίας αυτή την περίοδο, και με τους οποίους, κάποτε, σε χωρίζουν χιλιόμετρα. Με αυτή την ειδική έννοια, χαίρομαι που γνωριζόμαστε. Διάβασα δυο-τρεις φορές την εισαγωγική παρατήρησή σου περί ομοιοτήτων και διαφορών, περί αναλογιών εντέλει, ανάμεσα στον δικό μας χρόνο και τον χρόνο της Ιστορίας.
      Στο Πανεπιστήμιο είχα συχνά την ευκαιρία να ακούσω, να διαβάσω και να μιλήσω για τέτοια θέματα Φιλοσοφίας της Ιστορίας. Η Σοφία, με την οποία φοιτήσαμε στο ίδιο Πανεπιστήμιο, θα θυμάται ίσως τον Θεόφιλο Βέικο και το φροντιστήριό του ακριβώς για αυτόν τον κλάδο της Φιλοσοφίας. Μετά και από το τέλος των μεταπτυχιακών μου, φάνηκε πόσο δύσκολο ήταν να εξακολουθήσω να εμβαθύνω σε τέτοια θέματα: οι λόγοι, γνωστοί και διόλου εξαιρετικοί: τα μικροπράγματα της καθημερινής ζωής που απορροφούν δυσανάλογα πολύ χρόνο.
      Έχεις δίκιο, Κώστα, ότι ναι μεν υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ της πραγματικότητας στην χώρα μας και της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, αλλά και μεγάλες εγγενείς, όπως γράφεις διαφορές. Δεν είναι, ωστόσο, πάντα τόσο δελεαστικό να μπορείς να επιδίδεσαι στην συστηματική σύγκριση; Και γονιμοποιεί το πνεύμα και αναδεικνύει μεγάλο μέρος της πραγματικής αξίας της Ιστορίας: την λήψη πληροφορημένων πολιτικών αποφάσεων, όπως θα λέγαμε μεταφέροντας στην γλώσσα μας τον γνωστό όρο των αγγλικών. Πρέπει, βέβαια, να παραδεχτώ ότι, μολονότι βρίσκω δελεαστικό ένα τέτοιο εγχείρημα, εντούτοις δεν είμαι σε θέση να το διεκπεραιώσω: έλλειψη άσκησης στην συστηματική ανάλυση (κάτι σαν απροπόνητος άνθρωπος που θέλει να σημειώσει υψηλές αθλητικές επιδόσεις), και έλλειψη χρόνου επίσης.
      Όταν συνέταξα αυτό το μικρό κείμενο είχα κάπως ενοχληθεί από τις διαρκείς, ελλιπείς και απληροφόρητες αναφορές συστημικών δημοσιογράφων και αστοιχείωτων πολιτικών, στην Δημοκρατία της Βαϊμάρης. Άνθρωποι του άμεσου κοινωνικού περιβάλλοντός μου, εθισμένοι να απολαμβάνουν να επαναλαμβάνουν αχώνευτες πληροφορίες, με ενόχλησαν ακόμη περισσότερο, όταν προσπάθησαν να συζητήσουν για το τι εκτρέφει τα «άκρα του πολιτικού φάσματος» — άλλο ένα αστοιχείωτο ιδεολόγημα. Στο τέλος μιας σχετικής, ατελέσφορης, συζήτησης, επέστρεψα στο σπίτι, κάθισα εμπρός από το πληκτρολόγιο, συνέταξα τα λίγα που γνώριζα, έδωσα και μια ωρίτσα για τα δυο γραφήματα, που με παίδεψαν κάπως είναι αλήθεια, και οπ! νά’το το κείμενο στο wordpress. Μόνον τόσο, μόνον για να μη ξεχάσω και τα λίγα που έμαθα…
      Τα 2-3 μηνύματα που είχατε την καλοσύνη να μου στείλετε, με χαροποίησαν: υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι που δεν έχουν φιλοπαίμον πνεύμα εν ου παικτοίς.

      Μου αρέσει!

  4. Καλησπέρα Δημήτρη,
    πολύ κατατοπιστική και σημαντική η ανάρτησή σου . Οφείλω να ομολογήσω ότι για τη συγκεκριμένη περίοδο δεν γνωρίζω και πολλά εκτός από τα πολύ γενικά.

    Μου αρέσει!

    • Σοφία, καλησπέρα. Καταρχάς, ευχαριστώ που μου έγραψες αυτό το μήνυμα — ξέρω και από αυτοπαρατήρηση πόσο εύκολα κάνω κλικ στον επόμενο σύνδεσμο. Σ’ευχαριστώ, επίσης, που σύστησες το κείμενο και στον Κώστα. Αν μάλιστα λες ότι βρήκες κατατοπιστική την ανάρτηση, ακόμη καλύτερα 🙂

      Μου αρέσει!

  5. Εκτός από το ότι ο Χίντενμπουργκ με την ελαφρά άνοια μου έφερε στον νου ως παράλληλο τον Παπούλια και Κάρολο, το άλλο με την αλματώδη αύξηση της ανεργίας και την καρκινοβατούσα αύξηση της δύναμης του ΚΚΓερμανίας, πώς εξηγείται; Γιατί, όλοι (δεν ξέρω πώς) πιστεύουμε ότι αυτά τα μεγέθη είναι ευθέως ανάλογα. Αλλιώς, την πάτησε ο Τρούμαν με την «ανάσχεση του κομμουνισμού» διά της καταπολέμησης της άκρας φτώχειας με το Σχέδιο Μάρσαλ. Ή, η διαφορά του 1947 από σήμερα είναι ότι τώρα, όπως δεν συνέβαινε το 1947, ο κόσμος δεν αποκλείει την ανάσταση του ναζισμού ως διεξόδου από την καλπάζουσα ανεργία; Αυτό θα επιβεβαιωνόταν και από την δραστική άνοδο του Λεπέν στις εργατουπόλεις της Γαλλίας στο τέλος της δεκαετίας του 1980. Λες να είναι τόσο βραχεία η μνήμη, ώστε να συγκρατεί την κατάρρευση των σοβιετικών καθεστώτων αλλά να λησμονεί την απάτη του ναζισμού;

    Μου αρέσει!

    • Αίαντα, δεν ξέρω αν η καρκινοβατούσα αύξηση του ΚΚΓερμανίας, όπως γράφεις, είναι δυσερμήνευτη. Η εξαθλίωση των εργαζομένων και η κοινωνική περιθωριοποίησή τους δεν νομίζω ότι βοήθησε ποτέ την κοινωνική αυτοσυνειδησία τους, όρος που είναι θαρρώ απαραίτητος, κατά τους μαρξιακούς κοινωνιολόγους και πολιτικούς επιστήμονες, για την στράτευσή τους στην υπόθεση μιας ριζικής αλλαγής της κοινωνίας. Τα δε εκατομμύρια των μικροαστών που βίαια προλεταριοποιήθηκαν, είτε πέρασαν σε μια κατάσταση λούμπεν προλεταριάτου, έτοιμου για μικροεγκλήματα, είτε αισθάνθηκαν ότι ήθελαν τη ζωή τους πάραυτα πίσω, στην κατάσταση του 1917. Συνεπώς, δεν είχαν καμιά διάθεση να χρονίσουν: ήταν έτοιμοι να ακολουθήσουν και τον σατανά, για να ξαναπάρουν πίσω την θέση τους. Μια τέτοια στάση, δεν ήταν οπωσδήποτε φιλική προς το ΚΚΓ, αλλά προς το Εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα: ο Χίτλερ τους υπόσχονταν άμεσες αλλαγές, αρκεί να δείχνονταν αρκετά σκληροί με τους αντιπάλους — και οι πρώτοι αντίπαλοι που υπέδειξε ήταν το κόκκινο πανί του προγενέστεροι πρωσικού μιλιταρισμού: οι Γάλλοι και οι Βέλγοι που ήταν τα τσιράκια των Γάλλων. Από τη μια τα SA μάζευαν όλα τα λούμπεν στοιχεία και απλώς κατηύθυναν την εγκληματικότητά τους κατά των εβραίων μικρεμπόρων, από την άλλη ο ίδιος ο στρατός δέχονταν χωρίς περιστροφές να ξαναβρεθεί στο κέντρο των εξελίξεων εισβάλλοντας αποφασιστικά στην Ρηνανία και στην αποστατιωτικοποιημένη, πλην όμως υπό γαλλική κατοχή, Σάαρ.
      Συνεπώς, ίσως δεν ήταν λανθασμένη η απόφαση Τρούμαν: για την οικοδόμηση μιας μεταπρατικής και εξαρτημένης από τις ΗΠΑ αστικής τάξης, τα ποσά που θα άξιζε να δαπανηθούν με το Σχέδιο Μάρσαλ ήταν μια πολύ καλή βραχυ-μεσοπρόθεσμη πολιτική επένδυση.
      Όσο για την νεοελληνική συλλογική μνήμη μας, ναι: αυτή είναι, κατά τον σχεδιασμό καλών συμπατριωτών μας, αποτελεσματικά βραχεία. Ο ναζισμός συνδέεται κάθε χρόνο με τους απονευρωμένους λόγους για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, όπου περισσεύει ο συνθηματολογικός λόγος ή η πνευματική αφασία. Και στις δύο περιπτώσεις δεν καλούμαστε να ανασύρουμε παρά τα ανδραγαθήματα των Ελλήνων και μόνον κατά των Ιταλών. Για τα άλλα, νέφος πυκνό. Άσε που κανείς δεν ασχολείται να ανιχνεύσει τις συμπεριφορές του ψευδοεπιστημονικού ρατσισμού στην καθημερινή ζωή μας και στις ποικιλόχρωμες εκφάνσεις τους. Τυχαία όλα αυτά;

      ΥΓ. Θυμήθηκα που έλεγες ότι σου αρέσουν ταινίες εποχής. Αν βρεις κατέβασε αυτήν http://www.imdb.com/title/tt0023104/ Λέγεται Kuhle Wampe oder: Wem gehört die Welt? (1932) και είναι η μοναδική που γύρισε ο Μπρεχτ. Η ατμόσφαιρα της ραγδαίας προλεταριοποίησης είναι δοσμένη με μαεστρία. Θα σε εκπλήξει η απάντηση των κομμουνιστών της Γερμανίας…

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

Αρέσει σε %d bloggers: