Και ποιος μας λέει ότι τα πράγματα έγιναν έτσι;

Σύγκρουση στα Βέρβαινα

ανάμεσα στον Υψηλάντη και στους προκρίτους

Στις 21 Ιουνίου του 1821 ο Υψηλάντης φτάνει με τη συνοδεία του στα Βέρβαινα, στο στρατόπεδο των Ελλήνων που πολιορκούν την Τριπολιτσά. Οι πολιορκητές μαζί με την πρώτη γεύση της ανεξαρτησίας και τη γενική προσδοκία της νίκης έχουν και τις προσωπικές τους επιδιώξεις.

Οι στρατιωτικοί έχουν κερδίσει γόητρο, οι πρόκριτοι ανησυχούν για τη διατήρηση της εξουσίας τους.

Ο Υψηλάντης έρχεται από την αόρατη Αρχή της Φιλικής Εταιρείας, για να διεκδικήσει την εξουσία και ειδικότερα την αρχιστρατηγία για λογαριασμό της. Συμπαθεί τους στρατιωτικούς και αυτό ανησυχεί τους πρόκριτους. Παρακολουθούμε τη συνέχεια μέσα από την αφήγηση των σύγχρονων.

«… Το βράδυ της ίδιας μέρας συνήλθαν τα μέλη της Γερουσίας[1] και ο Υψηλάντης ζήτησε να μάθει με βάση ποιες αρχές και διατάξεις ασκούν την εξουσία… όμως η Γερουσία απέφυγε ν’απαντήσει σαφώς στο ερώτημα»[2].

Μετά την άρνηση των  προκρίτων ν’απαντήσουν ο Υψηλάντης προτείνει:

α. την αντικατάσταση της Γερουσίας, με Βουλή, και

β. ν’αναγνωριστεί από αυτούς ο ίδιος αρχιστράτηγος.

Οι πρόκριτοι αρνούνται επίμονα παρόλες τις συμβιβαστικές προσπάθειες του Μητροπολίτη Γερμανού και του πρόκριτου Χαραλάμπη. Ο Υψηλάντης σχημάτισε τη γνώμη ότι αχρηστεύεται με αυτή την τακτική, περισσότερο όμως ενοχλήθηκε απ΄τα λόγια τους:

«Ή υπογράφει ο Πρίγκηψ τον οργανισμό (δηλαδή όσα εκείνοι είχαν αποφασίσει με την Πράξη των Καλτετζών) ή ας ακολουθήσει όποιος θέλει»[3].

Αναχωρεί λοιπόν ο Υψηλάντης μετά από μια βδομάδα με τον Παπαφλέσσα για την Καλαμάτα. Αμέσως σχεδόν λαός και στρατός ξέσπασαν σε  οχλαγωγικές εκδηλώσεις εναντίον των  προκρίτων. «Θέλομεν τον αφέντη μας! Αυτός ήλθε να σώσει την πατρίδα, και οι κοτσαμπάσηδες θέλησαν να τον διώξουν»[4].

Ο Κολοκοτρώνης διηγείται ως εξής το περιστατικό:

«Ήλθαν και μας πολιόρκησαν εις το κονάκι του Πετρόμπεη, όπου είμεθα όλοι συναγμένοι· ήκουσα το θόρυβο και ηθέλησα να έβγω έξω. Ο Κανέλλος Δεληγιάννης μ’εμπόδιζε, τους είπα· αφήσετε να έβγω έξω, μήπως γένη αρχή και πέση κανένα τουφέκι και τότε μας σκοτώνουν όλους»[5].

Ως εδώ είναι  πιθανό έτσι να έγιναν τα πράγματα, αλλά τη συνέχεια την αφηγούνται οι πηγές διαφορετικά. Ο Κανέλλος Δεληγιάννης μιλάει για βίαιη διάλυση της οχλαγωγίας από τον  Κυριακούλη Μαυρομιχάλη και τους Μανιάτες.

«Τότε φωνάζει ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης με βροντώδη φωνή· Βάρτε τους μπρε με τις μπούκες των τουφεκιών χωρίς πυροβολισμόν κανένα. Ετράπησαν άνευ ουδεμιάς αντιστάσεως εις φυγήν, διελύθησαν και διεσκορπίσθησαν κακήν κακώς»[6]. Με τον Κανελ. Δεληγιάννη σε μερικά σημεία συμφωνεί και ο Αντ. Κοντάκης:

«… Ταύτα βλέπων εξήλθον από την οικίαν και έβαλον τους οπλοφόρους  μου εις παράταξιν εναντίον του λαού μεθ’όσων Σπαρτιατών ευρέθησαν και οπισθοδρόμησαν χωρίς να ημπορέσουν να πλησιάσουν ποσώς»[7].

Από αυτό το απόσπασμα απουσιάζει τ’όνομα του Μαυρομιχάλη. Ο Γενναίος Κολοκοτρώνης, γιος του Θεόδ. Κολοκοτρώνη, ο Φιλήμων και ο Θεόδ. Κολοκοτρώνης μιλούν για «δημηγορία» του Θ[εόδ.] Κολοκοτρώνη μπρος στο πλήθος και για την ειρηνική διάλυσή του. Γράφει ο Θ[εόδ.) Κολοκοτρώνης στα απομνημονεύματά του:

«… εβγήκα έξω… και ευθύς έτρεξαν και με σήκωσαν εις τον αέρα… ανέβηκα επάνω εις μίαν πέτρα και τους μίλησα… τότε τους ησύχασα»[8].

Σε όσα εκθέτουν οι απομνημονευματογράφοι έρχεται να προστεθεί και η μαρτυρία του Σπυρ. Τρικούπη σχετικά με το ρόλο που έπαιξε ο Κολοκοτρώνης.

«… εξήλθε μετά ταύτα και ο παρευρεθείς Κολοκοτρώνης, τους καιησύχασε και τους απέστειλε εις τα ίδια υποσχόμενος την ταχείαν επιστροφήν του Υψηλάντου εις το στρατόπεδον»[9].

Οι πρόκριτοι στην έκθεσή τους προς τους Υδραίους δίνουν τη δική τους εκδοχή:

«Ημείς δε επιστρέψαμεν αμέσως εις το του Πετρόμπεη κονάκι… και είδομεν τους μπερμπάνταις (εννοούν τον λαό) να ορμήσουν κατεπάνω μας με τα άρματα εις τας χείρας· τυχόντες όμως πολλοί ιδικοί μας οπλοφόροι μεθ’ημάς, απήντησεν την ορμήν των και αφού τους εδόθη να καταλάβουν τα δικαιώματά των ησύχασαν και μετανόησαν ζητούντες συγχώρησιν»[10].

Από τα παραθέματα αυτά διαπιστώνουμε ότι όλες οι πηγές (Τρικούπης, απομνημονευμα-τογράφοι) δέχονται το γεγονός. Διαφέρουν στο ποια πρόσωπα ή ομάδες καθησύχασαν το πλήθος. Πώς έγιναν λοιπόν τα γεγονότα; Ποια είναι η αλήθεια; Το πλήθος το απομάκρυναν οι Μανιάτες του Κυρ. Μαυρομιχάλη ή το καθησύχασε και το απομάκρυνε ο Κολοκοτρώνης;

Γιατί ο Κοντάκης, ο Καν. Δεληγιάννης (ισχυροί πρόκριτοι) αποσιωπούν το ρόλο που έπαιξε ο Κοκολτρώνης, ενώ αντίθετα ο Τρικούπης, ιστορικός πιο αξιόπιστος, και άλλοι γράφουν το αντίθετο;

Στα ερωτήματα αυτά θ’απαντήσει ο ιστορικός αφού μελετήσει , συγκρίνει τις πηγές και ερευνήσει τα κίνητρα των δρώντων προσώπων. Μπορεί λ .χ. εδώ να υποθέσει ότι όσου υπέβλεπαν τον Κολοκοτρώνη ή φανερά συγκρούονταν μαζί του προσπαθούν στα κείμενά τους να παρασιωπήσουν ή να διαστρέψουν ό,τι τυχόν  θα πρόβαλε την προσωπικότητά του.

Γ. Γιαννοπουλου-Ξ. Οικονομοπουλου-Θ. Κατσουλακου: Εισαγωγή στις ιστορικές σπουδές. Γ΄Λυκείου, Αθήνα, ΟΕΔΒ 1988, 104-107.

 


[1] Πρόκειται για το Σώμα [Πελοποννησιακή Γερουσία] που είχε συσταθεί με την Πράξη των Καλτετζών από τους προκρίτους στ’ομώνυμο μοναστήρι (τέλη Μαΐου 1821).

[2] Κ. Διαμάντη, Δ. Υψηλάντης, Αθήνα 1966, σ. 139-140).

[3] Φιλήμονος,  Δοκίμιον, τ. 5, σ. 86.

[4] Φιλήμονος,  Δοκίμιον, τ. 5, σ. 89.

[5] Κολοκοτρώνη, Διήγησις, Ι.6.73.

[6] Δεληγιάννη, Απομνημ., 6, 40.

[7] Α. Κοντάκη, Απομνημονεύματα, 1. 6. 73-74.

[8] Κολοκοτρώνη, Διήγ., Ι, 6, 73-74.

[9] Σπυρ. Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως, έκδ. Ι. Ν. Σιδέρη, 1925, Α. 230-231.

[10] Φιλήμονος, Δοκίμιον: Σημειώσεις και έγγραφα, δεύτερη προς Υδραίοις Έκθεσις, σ. 418.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.