Ψωμί ή δημοκρατία;

Μια σκέψη για το δίλημμα που θέτουν πολλοί ντόπιοι και ξένοι πολιτικοί ηγέτες στους πολίτες της Ελλάδας του 2012…

Φιντέλ Κάστρο: από λόγο στο Σέντραλ Παρκ της Ν. Υόρκης, 24 Απριλίου 1959.

Η επανάστασή μας εφαρμόζει την αρχή της δημοκρατίας, αλλά μιας ανθρωπιστικής δημοκρατίας. Ανθρωπισμός σημαίνει ότι, για να ικανοποιιήσουμε τις υλικές ανάγκες του ανθρώπου, δεν πρέπει να θυσιάσουμε τις πιο μύχιες επιθυμίες του ανθρώπου που είναι οι ελευθερίες του (χειροκροτήματα). Και ότι οι πιο ουσιαστικές ελευθερίες του ανθρώπου δεν σημαίνουν τίποτε, αν οι υλικές ανάγκες του ανθρώπου δεν ικανοποιούνται επίσης. Ανθρωπισμός σημαίνει κοινωνική δικαιοσύνη με ελευθερία και ανθρώπινα δικαιώματα. Ανθρωπισμός σημαίνει αυτό που εννοούμε με την δημοκρατία, αλλά όχι μια θεωρητική δημοκρατία, μια πραγματική δημοκρατία, δηλαδή ανθρώπινα δικαιώματα με ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου, αφού επάνω στην πείνα και στην μιζέρια θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια ολιγαρχία αλλά όχι μια πραγματική δημοκρατία (χειροκροτήματα)­· επάνω στην πείνα και στην μιζέρια θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια τυραννία αλλά όχι μια πραγματική δημοκρατία.

Ο Κάστρο στις ΗΠΑ

Απρίλιος 1959: Ο ηγέτης της Κούβας επισκέπτεται την Ουάσιγκτον λίγους μήνες μετά την επανάσταση του Ιανουαρίου. Τον συνοδεύει ο ειδικός πράκτορας Leo Crampsey του Office of Security (SY) (αριστερά).
(εικόνα από την αγγλόφωνη Wikipedia)

Είμαστε δημοκράτες με την πλήρη σημασία του όρου, πραγματικοί δημοκράτες, δημοκράτες που υπερασπίζονται το δίκαιο του ανθρώπου στην εργασία (χειροκροτήματα), δημοκράτες που ζητούν το δικαίωμα του ανθρώπου στο ψωμί (χειροκροτήματα), ειλικρινείς δημοκράτες, γιατί η δημοκρατία που κάνει λόγο για θεωρητικά δικαιώματα και λησμονεί τις ανάγκες του ανθρώπου δεν είναι ειλικρινής δημοκρατία, δεν είναι πραγματική δημοκρατία. Ούτε ψωμί χωρίς δημοκρατία ούτε δημοκρατία χωρίς ψωμί (χειροκροτήματα), ούτε δικτατορίες προσώπων ούτε δικτατορίες τάξεων ούτε δικτατορίες ομάδων ούτε δικτατορίες κάστας ούτε ολιγαρχίες τάξεων. Κυβέρνηση του λαού χωρίς δικτατορία, χωρίς ολιγαρχία. Ελευθερία και ψωμί, ψωμί χωρίς τρομοκρατία (χειροκροτήματα), αυτό θα πει ανθρωπισμός!

  1. Αξιόλογο το κείμενο, δεν θα το αρνηθώ, και ακόμη πιο αξιόλογο το «κίνημα της πατάτας». Μήπως δεν ήταν αξιολογότατο το συνεταιριστικό κίνημα των αγροτών, που ανδρώθηκε στην «Μεταπολίτευση» και απέκτησε και νομοθετική έκφραση από το 1981 και εξής. Πού κατέληξε, όμως; Στον εκφυλισμό του τον σημερινό, οπότε οι αγρότες πρέπει και αυτό ακόμα να παρακάμψουν αναπτύσσοντας το «κίνημα της πατάτας», αφού έχει αλωθεί από κρατικοδίαιτους μεσάζοντες μεταμορφωμένους σε συνεταιριστές επανεκλεγόμενους επί 30ετία;
    Γι’ αυτό και το συμπέρασμα που βγάζω είναι ότι χωρίς ένα μορφωτικό κίνημα, τα επιμέρους κινήματα αυτο-οργάνωσης (αγανακτισμένοι, πατατοπαραγωγοί, κλπ.), ενδεχομένως θα καταλήξουμε να επαναλαμβάνουμε μέχρις εξαντλήσεως τους κύκλους αυτοοργάνωση-επικράτηση-αλλοτρίωση-υποταγή-αγανάκτηση…
    Μέρος μιας απόπειρας να σπάσει ο φαύλος κύκλος είναι η επίγνωση της Ιστορίας και της θέσης μας στην κοινωνία. Με αυτή τη σειρά. Αλλιώς, η επίγνωση της θέσης μας στην κοινωνία εύκολα για όσους επιθυμούν και γνωρίζουν πώς να χειραγωγούν (και από αυτή την χειραγώγηση αντλούν την ύπαρξή τους). Και μια τέτοια χειραγώγηση οδηγεί σε φαντασιωμένες και φαντασιακές, δηλαδή ψευδείς, παραστάσεις για την θέση μας στην κοινωνία και στον κόσμο. Δει δη Ιστορίας, συνεπώς!
    Τώρα ποια είναι η Ιστορία, και ποιος την αφηγείται, και γιατί, είναι άλλο μεγάλο και ενδιαφέρον ζήτημα.

    Μου αρέσει!

    • Πέρα από την απόλυτη συμφωνία μου μαζί σου, μεγάλη αλήθεια και η άποψη για τον εκφυλισμό των συνεταιρισμών και το χρησιμοποίησα κι εγώ.
      Και το σημαντικότερο…η επίγνωση της Ιστορίας και της θέσης μας στην κοινωνία.Μπορώ να δείξω μια υπερβολική διάθεση για δράση, άραγε; 🙂

      Μου αρέσει!

  2. Ας μου επιτρέψεις να «μεταφέρω» εδώ ένα κείμενο σχετικό με το σχόλιό μου, ελπίζοντας να είναι σχετικό:
    AρχικήΕΛΛΑΔΑΚΟΙΝΩΝΙΑ»Κίνημα της πατάτας»: Όταν η φτήνεια δεν τρώει τον παρά
    «Κίνημα της πατάτας»: Όταν η φτήνεια δεν τρώει τον παρά

    Ημερομηνία δημοσίευσης: 11/03/2012
    Ένα νέο «αλφάβητο» εκκολάπτεται αθόρυβα στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας κλονίζοντας δομές, θεσμούς και μηχανισμούς του συστήματος. Νέες πρωτοβουλίες, αιτήματα και εμπειρίες δοκιμάζουν τις αντοχές του “παλιού” και συνάμα δοκιμάζονται μέσα στο κοινωνικό καζάνι, που, αναζητώντας αποσυμπίεση και διέξοδο, βράζει στην κυριολεξία.

    Το “κίνημα της πατάτας” είναι η πιο πρόσφατη εκδοχή – “σύνοψη” αυτού του κινήματος. Είναι ασύλληπτο το πώς μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε περιφερειακά από την εθελοντική ομάδα της Πιερίας εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα σε κάθε σημείο της χώρας, αγκαλιάζοντας παραγωγούς και καταναλωτές οι οποίοι συζητούν και κυρίως ενεργούν αυτόνομα για την απευθείας διάθεση των προϊόντων τους, χωρίς παρεμβολή κερδοσκόπων και μεσαζόντων.

    Ο κόσμος ωριμάζει, αποκτά νέα συνείδηση, αλλά και επίγνωση ότι απέναντί του έχει ένα πανίσχυρο σύστημα που προσπαθεί μέσα από την προπαγάνδα των καθεστωτικών μέσων επικοινωνίας να αφομοιώσει, να αφοπλίσει ή να λοιδορήσει όλους όσοι κινούνται δυναμικά στην αντίθετη τροχιά.

    Υπ’ αυτήν την έννοια είναι άγνωστη το πόσο θα διαρκέσει το “κίνημα της πατάτας” και το συνακόλουθο αίτημα για φθηνά, αδιαμεσολάβητα προϊόντα. Δεν έχει όμως τόση σημασία η διάρκεια, όσο η συνέχεια, η μετεξέλιξη και μετουσίωσή του σε κάτι πιο καθολικό και πολιτικό. Προς το παρόν ας αρκεστούμε στο ισχυρό του μήνυμα, στο μεγάλο “όχι” στο καθεστώς της υποτέλειας και της συντριβής της ελληνικής κοινωνίας, στα κόμματα και τα συμφέροντα που το επιβάλλουν.

    Σ.Μ.

    Μου αρέσει!

  3. Για άλλη μια φορά, χάρη στα σχόλια και των δύο, εξελίχθηκαν οι γνώσεις μου.
    Όσο για το δίλημμα, ψωμί ή ελευθερία, έχω την εντύπωση πως, ίσως υπό την πίεση των ίδιων των πολιτών με τις δικές τους πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των καθημερινών τους αναγκών, αναδεικνύεται σε σημαντικό ζήτημα.Το πρόβλημα είναι πως ο έντονος σκεπτικισμός (αν όχι, και αποστασιοποίηση), αντί να βοηθά στην ανάπτυξη και εξέλιξη μορφών δράσεων, αντίθετα τις «καθηλώνει» …. και πολύ φοβάμαι …. ότι θα δούμε να μας προλαβαίνει η εξαθλίωση, και θα είναι τραγικά αργά για ανασκοπήσεις και αυτοκριτικές!-(

    Μου αρέσει!

    • Αν και κολακευτικό το σχόλιο, μη υποτιμάς τις γνώσεις σου, βρε Κατερίνα 🙂
      Συμφωνώ απολύτως με την παρατήρησή σου ότι μέσα από την δράση για την επιβίωση θα ανακαλύψουμε και τη δράση για την ελευθερία, θα παραδεχτείς όμως ότι αυτός είναι ο μακρύτερος δρόμος σε μια χώρα σαν τη δική μας και για έναν λαό όπως ο δικός μας, που με κριτήριο την ιστορία του (αν την γνώριζε) δεν θα έπρεπε να βρίσκεται στη θέση όπου βρίσκεται.

      Μου αρέσει!

      • Ανάγκη από κολακείες δεν έχετε…και για τις γνώσεις μου, ξέρω αν τις υποτιμώ ή όχι 🙂 Μετά από τόσα χρόνια, αυτές τις σημαντικές πληροφορίες, πρώτη φορά τις παίρνω! 😦
        Όσο για τον μακρύ δρόμο για τη συνειδητοποίηση και τη γνώση, μακάρι να μην είχες δίκιο…αλλά το βλέπουμε καθημερινά ακόμα κι εκεί που δεν το περιμένουμε 😦
        Αυτό, όμως, δεν πρέπει να μας κάνει πιο επίμονους (δεν θα έλεγα και «πιο υπομονετικούς», γιατί από υπομονή «παραχορτάσαμε») 🙂

        Μου αρέσει!

      • Να ένα πιθανό δίλημμα: επιμονή ή υπομονή; Το δεύτερο συνθετικό σημαίνει ότι έχουμε δρόμο, ε;

        Μου αρέσει!

      • Δίλημμα ή συνδυασμός;Ο μακρύς δρόμος πιστεύω πως απαιτεί συνδυασμό!

        Μου αρέσει!

  4. Μου φτιάχνεις τη μέρα πάλι, φίλε!
    Άριστη επιλογή, άριστη τοποθέτηση του νεαρού Φιντέλ — μια ερώτηση μόνο: αυτό το «ούτε δικτατορίες τάξεων» τον διαφοροποιεί από τον λενινισμό, και αμυδρά θυμάμαι ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας δεν συντάχθηκε με το κίνημα των καστριστών, ή τα μπερδεύω;
    Πάντως, διατηρεί ακέραια την αλήθεια και ειλικρινά πιστεύω ότι είναι μια θέση που απαντάει στη χυδαιότητα των Σαμαρο-Παπανδριο-Καρατζαφερο-Μπακογιαννο-Παπαδήμων!

    Μου αρέσει!

    • Χαίρομαι που σου αρέσει το κείμενο, Αίαντα, και πραγματικά θαρρώ ότι έτσι αντιμετωπίζουμε ένας-ένας οι σημερινοί πολίτες το δίλημμα στην καθημερινή ζωή μας: ψωμί ή ελευθερία. Και πολύ απορώ που δεν είναι ένα από τα κεντρικά ζητήματα στην πολιτική συζήτηση…

      Νομίζω κι εγώ ότι πολύ καλά θυμάσαι τα περί καστριστών και ΚΚ Κούβας: ο Κάστρο δεν ήταν διόλου μέλος του, αλλά μάλλον ανήκε στην μακρά παράδοση των λαϊκών επαναστατών της λατινοαμερικανικής παράδοσης. Νομίζω, αν θυμάμαι καλά κι εγώ, ότι από την πλευρά της η σοβιετική ηγεσία πρώτη φορά ενδιαφέρθηκε για τον Κάστρο μετά από εισήγηση του απεσταλμένου της Μικογιάν το 1960, η δε κουβανική επαναστατική ηγεσία επιδίωξε την στήριξή της από την σοβιετική λόγω του αμερικανικού εμπάργκο, το οποίο οδήγησε σε ανταλλαγή κουβανικής ζάχαρης με σοβιετικό πετρέλαιο. Και βέβαια η απόπειρα αμερικανοκίνητης απόβασης στον Κόλπο των Χοίρων σφράγισε, το 1961, την σοβιετο-κουβανική συμμαχία.
      Λέγεται ότι, πριν από την επίσκεψη του Μικογιάν στην Κούβα, ο Χρουστσώφ είχε ρωτήσει το ΚΚ Κούβας ποια είναι η θέση του για τον Κάστρο, τον οποίο αρνήθηκε να συναντήσει ο Αϊζενχάουερ στην Ουάσιγκτον, οι Κουβανοί κομμουνιστές απάντησαν ότι ο Κάστρο είναι εκπρόσωπος της μεγαλο-αστικής τάξης και συνεργάζεται με τις ΗΠΑ.

      Ανεξάρτητα από όλα αυτά πάντως, εκτιμώ τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσει το δίλημμα ψωμί ή ελευθερία, και μάλιστα ενώπιον ακροατηρίου στις ΗΠΑ.

      Μου αρέσει!

  5. Πολύ καλό …και καθόλου αλληγορικό, δυστυχώς ή ευτυχώς, Δημήτρη!

    Μου αρέσει!

    • Νομίζω ότι είναι ένα ερώτημα που μας απασχολεί ντε φάκτο όλους, αν και αρνούμαστε να το συζητήσουμε, επειδή θα προτιμούσαμε να μη το αντιμετωπίζαμε (αληθής και φαντασιωμένη ταυτότητα, ήταν πάντα αδύναμο σημείο στην νεότερη Ελλάδα), Κατερίνα.

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

Αρέσει σε %d bloggers: