Αντισοσιαλιστικός νόμος στην Γερμανία (1878)

Ο νόμος προτάθηκε από τον καγκελάριο Ότο φον Μπίσμαρκ στις 16 Σεπτεμβρίου 1878, και υπερψηφίστηκε ύστερα από ολιγοήμερη συζήτηση.

Otto von Bismarck

Ο Όττο φον Μπίσμαρκ (1815-1898) υπήρξε καγκελάριος της ενιαίας Γερμανίας από το 1871 ως το 1890

Ο Γουλιέμος Α΄ (1861-1888) υπήρξε αυτοκράτορας της ενιαίας Γερμανίας από το 1871 ως το 1888

Ο Γουλιέμος Α΄ (1861-1888) υπήρξε αυτοκράτορας της ενιαίας Γερμανίας από το 1871 ως το 1888

Εμείς, ο Γουλιέλμος, Γερμανός αυτοκράτορας και Βασιλιάς της Πρωσίας ελέω Θεού, θεσπίζουμε στο όνομα του Ράιχ, με την συναίνεση της Μπούντεσρατ και του Ράιχσταγ, τα ακόλουθα:

1. Ενώσεις που προάγουν σοσιαλδημοκρατικούς, σοσιαλιστικούς ή κομμουνιστικούς στόχους και συνεπώς απειλούν να ανατρέψουν την ισχύουσα κρατική και κοινωνική δομή, απαγορεύονται.

Το αυτό ισχύει για ενώσεις στις οποίες προάγονται οι σοσιαλδημοκρατικοί, σοσιαλιστικοί ή κομμουνιστικοί στόχοι για την ανατροπή της ισχύουσας κρατικής ή κοινωνικής δομής κατά τρόπο ο οποίος απειλεί την ειρήνη και την αρμονία μεταξύ του πληθυσμού. Ο αυτός νόμος περί ενώσεων ισχύει και σε συμμαχίες οιουδήποτε τύπου […]

9. Συναθροίσεις στις οποίες εκδηλώνονται σοσιαλδημοκρατικές, σοσιαλιστικές ή κομμουνιστικές τάσεις, με στόχο την καταστροφή της ισχύουσας τάξης στο Κράτος ή στην κοινωνία, πρέπει να διαλύονται. Συναθροίσεις οι οποίες ενδέχεται να επιβεβαιώσουν την υπόθεση ότι έχουν τέτοιους στόχους πρέπει να απαγορεύονται. Δημόσιοι εορτασμοί και πομπές τίθενται υπό τους αυτούς περιορισμούς […]

11. Όλα τα έντυπα στα οποία εμφανίζονται σοσιαλδημοκρατικές, σοσιαλιστικές ή κομμουνιστικές τάσεις […] πρέπει να απαγορεύονται. Στην περίπτωση των λογοτεχνικών περιοδικών, η απαγόρευση μπορεί να επεκταθεί σε οποιοδήποτε περαιτέρω τεύχος, εφόσον έστω και ένα τεύχος έχει απαγορευτεί σε εφαρμογή του παρόντος νόμου […]

16. Η συλλογή συνδρομών για την προώθησε σοσιαλδημοκρατικών, σοσιαλιστικών ή κομμουνιστικών δραστηριοτήτων […] καθώς και η παρακίνηση για την καταβολή τέτοιων συνδρομών, πρέπει να απαγορεύονται από την αστυνομία […] Τα χρήματα απαγορευμένων συνδρομών που κατάσχονται [από την αστυνομία], ή το αντίστοιχο τέτοιων [συνδρομών], πρέπει να περιέρχεται στο ταμείο περίθαλψης φτωχών της συνοικίας. […]

28. Για περιφέρειες και περιοχές στις οποίες, εξαιτίας των προαναφερθέντων ταραχών, ετέθη σε κίνδυνο η δημόσια ασφάλεια, είναι δυνατόν να τεθούν σε ισχύ τα ακόλουθα μέτρα, επί ένα έτος το πολύ, με ενέργειες της κεντρικής αστυνομίας του εν λόγω Κράτους, με έγκριση της Μπούντεσρατ.

  1. Οι δημόσιες συναθροίσεις μπορούν να λάβουν χώρα μόνον κατόπιν αδείας από την αστυνομία· τέτοια απαγόρευση δεν επεκτείνεται σε συναθροίσεις με αφορμή εκλογή για το Ράιχσταγ ή την Δίαιτα.
  2. Η κατοίκηση σε αυτές τις περιφέρειες ή περιοχές μπορεί να απαγορευτεί για κάθε πρόσωπο το οποίο [η αστυνομία] έχει φόβους ότι θα θέσει σε κίνδυνο την δημόσια ασφάλεια ή τάξη […]

Vernon Lidtke: The Outlawed Party: Social Democracy in Germany, 1878-1890, Princeton University Press, 1966.

Υπέρ του αντισοσιαλιστικού νόμου

Ο συντηρητικός ηγέτης Ότο φον Χέλντορφ-Μπέντρα υπεραμύνεται της αντισοσιαλιστικής νομοθεσίας του Μπίσμαρκ (16 Σεπτεμβρίου 1878).

Εικόνα 3: Ο Γιούλιους Μπράατζ φωτογράφισε μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας του Γερμανικού Συντηρητικού Κόμματος στο φουαγιέ του Ράιχσταγ. Από αριστερά προς τα δεξιά: Ότο φον Σεινεβιτζ, Χέλμουτ φον Μόλτκε, κόμης Κόνραντ φον Κλάιστ-Σμέντσιν, Ότο φον Χέλντορφ-Μπέντρα και Καρλ Άκερμαν

Ο Γιούλιους Μπράατζ φωτογράφισε μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας του Γερμανικού Συντηρητικού Κόμματος στο φουαγιέ του Ράιχσταγ. Από αριστερά προς τα δεξιά: Ότο φον Σεινεβιτζ, Χέλμουτ φον Μόλτκε, κόμης Κόνραντ φον Κλάιστ-Σμέντσιν, Ότο φον Χέλντορφ-Μπέντρα και Καρλ Άκερμαν

Ο Γιούλιους Μπράατζ φωτογράφισε μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας του Γερμανικού Συντηρητικού Κόμματος στο φουαγιέ του Ράιχσταγ. Από αριστερά προς τα δεξιά: Ότο φον Σεινεβιτζ, Χέλμουτ φον Μόλτκε, κόμης Κόνραντ φον Κλάιστ-Σμέντσιν, Ότο φον Χέλντορφ-Μπέντρα και Καρλ Άκερμαν

 

Σε αντίθεση με τους Εθνικο-φιλελεύθερους, που εξέφρασαν επιφυλάξεις για τον αντι-σοσιαλιστικό νόμο του Μπίσμαρκ, οι Συντηρητικοί υποστήριξαν με θέρμη την νομοθεσία αυτή. Σε μια αναμέτρηση στις 16 Σεπτεμβρίου 1878, ο ηγέτης της κοινοβουλευτικής ομάδας του Συντηρητικού Κόμματος στο Ράιχσταγ, Ότο φον Χέλντορφ-Μπέντρα (1833-1908), αξιοποιεί την ρητορική δεινότητά του για να κάνει την διάκριση μεταξύ της νόμιμης ανησυχίας των εργατών – αναφέρεται σε αυτές με την φράση «το λεγόμενο κοινωνικό ζήτημα – και τις αρχές του ταξικού μίσους που κατά την άποψή αποτελεί την βάση της σοσιαλδημοκρατίας, την οποία ταυτίζει με την Κομμουνιστική Διεθνή. Ο Χέλεντορφ αναπτύσσει πρακτικά επιχειρήματα και επικαλείται ηθικές αρχές επιχειρώντας να υπερασπίσει την κατασταλτική νομοθεσία του Μπίσμαρκ, που θεσπίστηκε το 1878 και διατηρήθηκε αναλλοίωτη ως το 1890.

Ο χαρακτήρας των Γερμανών περικλείει ένα είδος βαθιά ριζωμένου ανθρωπισμού, ένα ανώτερο είδος ιδεαλισμού∙ αλλά, την ίδια στιγμή, ίσως υπάρχει επίσης μια τάση να λησμονούνται πρακτικά ζητήματα. Αυτό και μόνον εξηγεί πώς φιλάνθρωπες προσπάθειες για την βελτίωση της κατάστασεις της εργατικής τάξεις, πώς όλες οι προσπάθειες για την επίλυση του λεγόμενου κοινωνικού ζητήματος – για το οποίο όλοι ενδιαφερόμαστε – μπορεί να συγχέεται διαρκώς με την Γερμανική Σοσιαλδημοκρατία, με την Κομμουνιστική Διεθνή∙ αλλά, πρόκειται για εντελώς διάφορα πράγματα. Σας ρωτώ, προσπαθείτε να μου πείτε ότι αυτή η αναταραχή που γεννήθηκε και ενθαρρύνθηκε στην Γερμανία από ανθρώπους που πέρασαν την ζωή τους δουλεύοντας με ζέση για το καλό της ποιότητας της ζωής του λαού; Όχι! Πρέπει να πω με όση σαφήνεια μπορώ ότι η κοιτίδα της Σοσιαλδημοκρατίας βρίσκεται στην ανικανοποίητη φιλοδοξία και στο μίσος των δημαγωγών. (φωνές: Απολύτως!) Μεταξύ των παρατηρήσεων του προηγούμενου ομιλητή*, μία βεβαίως άγγιξε βαθιά εμένα και τους φίλους μου: ότι, εντέλει, η υπέρβαση της Σοσιαλδημοκρατίας θα γίνει δυνατή μόνον με στην βάση της θρησκείας. Αλλά, θα ήθελα επίσης να πω ότι αυτή ήταν η μόνη πραγματική διατύπωση που μπορώ να ενστερνιστώ. Ακριβώς όπως ο προηγούμενος ομιλητής, είμαι πεπεισμένος ότι μόνον η θρησκευτική θεώρηση της απασχόλησης και της εργασίας, μόνον ένα χριστιανικό είδος ανθρωπιάς, μπορεί να υπερβεί την Σοσιαλδημοκρατία∙ αλλά, το να συναγάγουμε από αυτό το συμπέρασμα ότι ένας προληπτικός νόμος όπως αυτός που επιθυμούμε να περάσουμε θα είναι αναποτελεσματικός και αδύνατος, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι ορθό. Τα παιδαγωγικά μέτρα μπορούν να γίνουν αποτελεσματικά μόνον αν η αποσαθρωτική αναταραχή εξαλειφθεί εκ των προτέρων, και αυτός είναι ο έσχατος και ολοκληρωμένος, ακριβώς ορισμένος στόχος αυτού του νόμου. Ασφαλώς, Κύριοι, πρέπει να αντιληφθούμε ότι η εξάλειψη αυτού του εκφυλισμού προϋποθέτει έναν αριθμό μέτρων σε άλλες περιοχές∙ μεγάλα καθήκοντα βρίσκονται ακόμη εμπρός μας: Ας μου επιτραπεί να σας υπενθυμίσω μόνον τα ζητήματα που αφορούν την περίπολο ηθών, τα μπαρ, τα σκανδαλώδη θέατρα, και τον σκανδαλοθηρικό τύπο που τόσο δηλητηριάζουν τον νου του λαού∙ αυτά είναι πράγματα που απαιτούν ταυτόχρονο χειρισμό. Επιπλέον, δεν πρέπει να υποβαθμίσουμε το γεγονός ότι το ταξικό μίσος επί του οποίου οικοδομεί εν πολλοίς τις ελπίδες της η Σοσιαλδημοκρατία, ότι όλη η εχθρική τοποθέτηση των κοινωνικών τάξεων που έλαβε χώρα στο έθνος μας, έχει επίσης ένα υλικό υπόβαθρο και υλικές αιτίες. Ποιος μπορεί να αρνηθεί ότι επί μακρόν το πνεύμα μας είχε αιχμαλωτιστεί από μια μονόπλευρη θεώρηση, μια μονόπλευρη προτίμηση για τον ατομισμό τόσο στην πνευματική όσο και στην υλική σφαίρα;Δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει ότι έφτασε ο καιρός που, σε αντίθεση με την μονομέρεια εκείνης της θεώρησης, αναδύεται και πάλι η ανάγκη να διεκδικήσουμε με τον κατάλληλο τρόπο τα συμφέροντα του συνόλου. Υπάρχει μια πολύ βαθιά ριζωμένη σύνδεση ανάμεσα στην φορολογική και εμπορική πολιτική μας και όλο αυτό το ζήτημα. Θα ήμαστε σε θέση να εξαλείψουμε την δυσαρέσκεια αποκαθιστώντας υγιείς οικονομικές συνθήκες. (Φωνές στα δεξιά: Μπράβο!) Και περισσότερο από αυτό, Κύριοι, πρέπει να καλλιεργήσουμε πρωτίστως την περιοχή που ονομάζω κοινωνική πολιτική. Ακούσατε να αναφέρεται στις αναμετρήσεις για τον νόμο περί ελευθερίας τυης απασχόλησης, οι ομιλητές το έκαναν επανειλημμένα σαφές: Το μεγάλο καθήκον της εποχής μας περιλαμβάνει την ίδρυση μιας εκ νέου ορθολογικής οργάνωσης της εργασίας, την οργάνωση της εργασίας για τα δύο τρίτα των γερμανών επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται στις μικρές επιχειρήσεις, τις οποίες γνωρίζει καλύτερα το μεγάλο πλήθος των επιχειρηματιών.

Hans Fenske, Im Bismarckschen Reich 1871-1890. Darmstadt, 1978.

Κατά του αντισοσιαλιστικού νόμου

Ο σοσιαλδημοκράτης Αύγουστος Μπέμπελ (16 Σεπτεμβρίου 1878)

August Bebel

Στην έκκληση του συντηρητικού ηγέτη Ότο φον Χέλντορφ-Μπέντρα για υπερψήφιση της αντισοσιαλιστικής νομοθεσίας του Μπίσμαρκ αντιλέγει ο σοσιαλιστής ηγέτης Αύγουστος Μπέμπελ (1840-1913), και καταγγέλλει τη δίωξη των σοσιαλιστών ως «απολίτιστη». Διαμαρτύρεται ότι οι κατηγορίες για ανάμειξη των σοσιαλιστών σε απόπειρες δολοφονίας του αυτοκράτορα Γουλιέλμου Α΄ είναι ολοφάνερα ψευδείς∙ και με ακρίβεια προβλέπει ότι η διώξεις θα ενισχύσουν εντέλει τους σοσιαλιστές: «Σε μερικά χρόνια θα ήμαστε ακόμη πιο ισχυροί απ’ό,τι στο παρελθόν».

Είναι [ . . . ] σημαντικό, τέλος, να καταδείξουμε – όχι μόνον στο Ράιχσταγ αλλά σ’ολόκληρο το γερμανικό έθνος, ακόμη κι απέναντι σ’ολόκληρο τον πολιτισμένο κόσμο, που έδειξε μεγάλο ενδιαφέρον για τα γεγονότα ως αυτή την ημέρα – ποια αλήθεια υπάρχει σε όλες τις κατηγορίες που εκτοξεύτηκαν εδώ και εβδομάδες, εδώ και μήνες. Έχουμε καταδιωχτεί με έναν τρόπο που θυμίζει τις σκοτεινότερες περιόδους του Μεσαίωνα. Ακριβώς όπως οι πιστοί διαφορετικών δογμάτων – Εβραίοι, Ουγενόροι και Προτεστάντες – καταδιώκονταν στον Μεσαίωνα, έτσι και σήμερα μια γενική καμπάνια μίσους, στην οποία έχουν βρει θέση σχεδόν όλα τα πολιτικά κόμματα, έχει εξαπολυθεί στο τελευταίο τέταρτο του 19ου αι. κατά των Σοσιαλδημοκρατών, τους οποίους αντιμετωπίζουν σαν οπαδούς μιας διαφορετικής πολιτικής πίστης. Άνθρωποι με σοσιαλδημοκρατικές πεποιθήσεις απολύθηκαν και στερήθηκαν τον επιούσιο, καθυβρίστηκαν και χτυπήθηκαν, τους αποστέρησαν κάθε δικαίωμα και την αξιοπρέπειά τους. Προφανώς όλα αυτά έγιναν για να προκαλέσουν αναταραχή∙ ο στόχος ήταν να μας προκαλέσουν να υιοθετήσουμε ακραία μέτρα και να ενδώσουμε σε κάποια μορφή βίας. Προφανώς για κάποιους ανθρώπους δεν ήταν αρκετές οι απόπειρες δολοφονίας. Αναμφίβολα, ορισμένοι κύκλοι θα επιχαίρονταν αν αυτή η κακόβουλη αναταραχή μας είχε δελεάσει να υιοθετήσουμε βίαιες πρακτικές, δίνοντάς τους έτσι περισσότερες αφορμές για να εξαπολύσουν εναντίον μας ακόμη πιο βίαια μέτρα καταστολής. Πιθανώς, ποτέ στο παρελθόν δεν βρέθηκε σε τόσο δύσκολη θέση όσο το δικό μας, και πιθανώς ποτέ στο παρελθόν ένα κόμμα δεν έδειξε με σαφέστερο τρόπο ότι επιθυμεί να αναπτυχθεί ήσυχα και ειρηνικά, ή ότι δεν επιθυμεί να απαντήσει σε προβοκάτσιες και να μη παρασυρθεί σε γλιστερά μονοπάτια. Πιστεύω ότι η Σοσιαλδημοκρατία όλα αυτά τα κατέστησε ολοφάνερα για οποιονδήποτε, τόσο στους μήνες της διαρκούς δημαγωγίας όσο και στην διάρκεια της τελευταίας εκλογικής αναμέτρησης. Αλλά επαναλαμβάνω: Απαιτούμε επιτέλους να τεθεί τέρμα σε αυτές τις αβάσιμες υποψίες και σε αυτές τις κακόβουλες αναταραχές, να έρθουν επιτέλους τα πρωτόκολλα* στο φως της ημέρας, και να γίνουν διαθέσιμα τυπωμένα σε όλο το Ράιχσταγ και ειδικά στην επιτροπή που είναι υπεύθυνη για την σύνταξη αυτής της πρότασης νόμου.

Το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας του Μπέμπελ αφορά την σχέση μεταξύ του Μπίσμαρκ και του Φερδινάνδου Λασάλ το έτος 1863. Κατόπιν ο ομιλητής εξετάζει τα αποτελέσματα του νόμου και παρατηρεί μεταξύ άλλων:

Επιπροσθέτως, το αποτέλεσμα θα είναι ότι όλη η δημόσια και ιδιωτική ζωή μας θα διαλυθεί ή θα δηλητηριαστεί, ότι ακόμα και οι πιο ήρεμοι και φιλήσυχοι πολίτες θα δυσαρεστούνταν με αυτές τις περιστάσεις. Δεν αμφιβάλλουμε ότι όλα αυτά θα είναι το μόνο αναπόφευκτο αποτέλεσμα του νόμου και ότι η Σοσιαλδημοκρατία μόνον οφελημένη θα βγει από αυτά – αυτή είναι η γνώμη μας. (Φωνές από τα έδρανα.) Κύριοι, ίσως επιχειρείτε να πείτε: «Λοιπόν, γιατί τότε δεν ψηφίζετε τον νόμο;» (Φωνή: Ναι, πράγματι! Στα δεξιά). Κύριοι, αν υιοθετούσαμε μια τέτοια αδικία, σαν αυτή που ετοιμάζετε εδώ μέσα, ίσως να το κάναμε. Μπορώ μετά βεβαιότητας να σας δηλώσω ότι άκουσα ορισμένους πολύ ικανούς συντρόφους να λένε, «Ελπίζω να περάσει ο νόμος:» δεν θα μπορούσατε να εξυπηρετήσετε καλύτερα την υπόθεσή μας περνώντας τον νόμο, επειδή χιλιάδες και χιλιάδες που δεν έχουν γίνει ακόμη Σοσιαλδημοκράτες, θα γίνουν μετά βεβαιότητας τώρα. Σε μερικά χρόνια, θα ήμαστε ισχυρότεροι από ποτέ. (Φωνές: Βέβαια!)

Hans Fenske: Im Bismarckschen Reich 1871. Darmstadt, 1978.

* Ο Μπέμπελ αναφέρεται εδώ στον δόκτορα Καρλ Νόμπιλινγκ, τον δεύτερο από τους δύο παρολίγον δολοφόνους του Κάιζερ Γουλιέλμου Α΄, που πυροβόλησε και τραυμάτισε τον μονάρχη στις 2 Ιουνίου 1878 προτού στρέψει το όπλο εναντίουν του εαυτού του. Μολονότι τα πραγματικά κίνητρα του Νόμπιλινγκ δεν επιβεβαιώθηκαν ποτέ, οι υπερασπιστές του αντισοσιαλιστικού νόμου αναφέρονταν σε τεκμήρια – που δεν παρουσίασαν ποτέ – για την σχέση του με το SPD – σσ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.