Αγγλικά δάνεια (Σ. Χάου)

Στις 7 Φεβρουαρίου 1825 [παλαιό  ημερολόγιο] επικυρώθηκε από την Γ’ Εθνική Συνέλευση των Ελλήνων το αγγλικό δάνειο. Με αφορμή την ίδια ημερομηνία το 2012, διαβάζουμε μερικές σελίδες από τον αγνό φιλέλληνα γιατρό από την Βοστώνη Σάμιουελ Χάου, για τα δύο αγγλικά δάνεια, τα λεγόμενα της Ανεξαρτησίας,  του 1824 και 1825.

Salve nos, Domine, dormientes!

Τίποτε δεν μπορεί να περιγράψει την δίκαιη απορία της Ελλάδας, που διόρισε κυβερνητικό εκπρόσωπο (τον κ. Σπανιολάκη) για να πάει στο Λονδίνο, να δει πού πήγε αυτό το τεράστιο ποσό και αν ήταν δυνατόν να σωθεί κάτι για τις τωρινές ανάγκες της χώρας. Άμα έφτασε αυτός στο Λονδίνο, βρήκε να τρώγονται μεταξύ τους τα εκεί μέλη της Ελληνικής Επιτροπής, οι ομολογιούχοι και οι Έλληνες Αντιπρόσωποι. Στον τύπο δημοσιεύονταν κατηγορίες και αντεγκλήσεις που ξεσκέπαζαν αισχρή παραμέληση του καθήκοντος, καταχρήσεις και ολοφάνερες κλεψιές, σε τέτοιο βαθμό, που φυσικά όπου και να γινόταν θά’ταν αίσχος μα πολύ περισσότερο εδώ, που τα χρήματα αυτά χρειάζονταν για την σωτηρία ολόκληρου του Έθνους. Και όλα αυτά έγιναν από ανθρώπους που στο στόμα τους είχαν συνεχώς τη λέξη ελευθερία, πατριωτισμός, φιλανθρωπία και φιλελληνισμός. Ακόμα το κοινό δεν έχει ιδέα για την αδιάντροπη σπατάλη ενός μεγάλου μέρους του δανείου και για τις απειράριθμες καταχρήσεις που γίνανε. Όσα όμως ειπώθηκαν είναι αρκετά, για να μας διαφωτίσουν και να δείξουν πως η Επιτροπή του Λονδίνου αμέλησε αφάνταστα το καθήκον της και πως πολλά από τα μέλη της κερδοσκοπούσαν σε βάρος της δυστυχίας της Ελλάδας. Αυτοί πάλι έκαναν σφάλματα όπως θα λέγαμε για ανθρώπους με λιγότερη σημασία. Είναι ακόμα γνωστό πως ο Ορλάνδος και ο Λουριώτης αποδείχτηκαν ανόητοι και αφελείς.
Το πρώτο δάνειο για 800.000 λίρες είχαν διαπραγματευτεί με τόκο 59%, το δεύτερο, 2.000.000 λίρες, προς 55,5%.
Το καθαρό ποσό των δύο δανείων έφτανε τα 6.600.000 δολάρια. Τι γίνανε τα υπόλοιπα;Το μόνο που ξέρουμε είναι πως 750.000 δολάρια στάλθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, για ν’αγορασθούν οι φρεγάτες. Τη μία απ’αυτές, που κόστισε 300.000 δολάρια, την έστειλαν στην Ελλάδα. Τα υπόλοιπα, όμως, 450.000 δολάρια τα κατασπατάλησαν προς όφελος Αμερικανών ιδιωτών. Άλλες 800.000 δολάρια χρησίμεψαν για το φτιάξιμο και τον εξοπλισμό έξι ατμοπλοίων, από τα οποία μοναχά ένα έφτασε στην Ελλάδα.
Μόνον αυτά τα ποσά μπορούν να υπολογιστούν. Οι αντιπρόσωποι ζούσαν τη μεγάλη ζωή και δε δίνανε λογαριασμό σε κανέναν. Μερικοί της Επιτροπής του Λονδίνου είχαν κάνει κάποιον έλεγχο για τη χρησιμοποίηση του δανείου, μα δεν είχαν καμιά διάθεση να ικανοποιήσουν την περιέργεια του κοινού. Μα οι ομολογιούχοι και όσοι είχαν ανακατευτεί με το δάνειο διαμαρτύρονταν έντονα και ζητούσαν ν’αποδοθεί λογαριασμός. Γι’αυτό, αναγκάστηκαν στο τέλος να παρουσιάσουν έναν μπαλωμένο λογαριασμό, μ’ένα σωρό αντιφάσεις και χωρίς αποδείξεις.

English: Sameul Gridley Howe.

PoWikipedia

[…]
Στη διανομή του δανείου αυτού η Ελληνική Επιτροπή, επίσημα δεν είχε ανακατευτεί. Το βάρος της ευθύνης πέφτει πάνω στους δυο Έλληνες Αντιπροσώπους. Όλες οι απάτες δεν μπορούν ν’αναφερθούν εδώ, μα μερικές πολύ χτυπητές μπορεί να σημειωθούν. Οι κ.κ. Ρικάρντοι ενήργησαν απλώς σαν έμποροι και υπάρχουν δικαιολογητικά που δείχνουν πως ενεργήσανε σαν τίμιοι έμποροι. Φαίνεται πως πλήρωσαν 10.000 λίρες στον κ. Ήστχοπ και 6.500 στους κ.κ. Λόυντ και Σία. Και είναι βέβαιο πως άφησαν για την Ελληνική Κυβέρνηση 7.500 λίρες για ν’αγοραστούν οι υποτιμημένες ομολογίες προς 14%. Το άλλο κοντύλι, μεσιτεία στον Μπόνφιλ. Φαίνεται πως αυτό ήταν ολωσδιόλου ψεύτικο. Τα κόμματα λέγανε, πως τα λεφτά πληρώθηκαν για χασούρες από κερδοσκοπίες του πρώτου δανείου.
Στο τεράστιο ποσόν των 113.000 λιρών, που διατέθηκε για να εξαγοραστούν οι ομολογίες του πρώτου δανείου, φαίνεται πως καλύφθηκαν πολλές καταχρήσεις. Η μία είναι αυτή της εξαγοράς των ομολογιών κατά τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο σε χρέωση της Κυβερνήσεως με 54% και 56%. Όταν όλο αυτό το διάστημα οι ομολογίες πουλιόνταν στην αγορά με 22%. Την διαφορά την τσέπωναν με πανουργία.
2.695 λίρες χάθηκαν από σφάλμα του Μαυροκορδάτου, κάποιου Έλληνα εμπόρου στο Λονδίνο. Τα βιβλία του κ. Μαυροκορδάτου παρουσιάζουν το δάνειο μόνον με 500 λίρες. Αυτές δικαιολογήθηκαν πως αποτελούσαν χρήματα, που η Ελληνική Κυβέρνηση χρωστούσε στον κ. Μαυροκορδάτο. Μα γιατί δεν διατύπωσαν αξιώσεις τότε που ο κ. Μαυροκορδάτος χρεωκόπησε και η περιουσία του μοιράστηκε στους πιστωτές του.
Μόνο ποσό 1.200 λιρών χρεώθηκε σαν εγγραφή από την Καλκούτα. Μα οι σχεδιαστές αυτού του περίφημου λογαριασμού ήταν πολύ ανόητοι, λες και δεν ήξεραν πως υπάρχουν και άλλοι που ενδιαφέρονται για τις υποθέσεις της Ελλάδας κι ότι θα ψάξουν για τους λογαριασμούς της Επιτροπής στην Καλκούτα και θα δουν πως το έμβασμα ήταν 2.200 λίρες.
Οι αντιπρόσωποι ήταν οι κ.κ. [Ιωάννης] Ορλάνδος, [Ανδρέας] Λουριώτης και [Ιωάννης] Ζαΐμης. Μα ο τελευταίος ήταν ο κύριος (πραγματικός κύριος) και απαλλάσσεται από κάθε ανάμιξη σ’αυτές τις δουλειές, γιατί απουσίαζε.
Γιατί πληρώθηκε το ποσό των 11.200 λιρών για ν’αγοραστούν 21.000 λίρες ομολογίες προς 53%, μια και την ίδια εποχή αυτές οι ομολογίες δεν πιάνανε παραπάνω από 26% στην αγορά; Αυτή είναι επικίνδυνη και δύσκολη ερώτηση. Η απάντηση δόθηκε τόσο δύσκολα, όσο δύσκολα βγαίνει ένα άγριο θηρίο από την κρυψώνα του, γιατί αφορούσε την υπόληψη υψηλών προσώπων. Μα δεν είναι καιρός για σεβασμό. Στο τέλος έγινε γνωστό πως επρόκειτο για το συμφέρον των κ.κ. Μπόουρινγκ και Χιουμ. Ο Τζων Μπόουρινγκ, ποιητής, φιλάνθρωπος και φιλέλληνας, ήταν στην Γραμματεία της Ελληνικής Επιτροπής στο Λονδίνο και σ’αυτή τη δουλειά εργάστηκε πράγματι σκληρά. Η αλήθεια είναι πως έκανε πολλές επιδείξεις με ασήμαντες αγαθοεργίες για την υπόθεση της ελευθερίας και της καταπιεζόμενης ανθρωπότητας. Είχε όμως και κάποιο λόγο για να τα κάνει αυτά. Το λιγότερο έπρεπε να πάρει δημόσιο έπαινο γιατί δεν πληρώθηκε. Ω, όχι! Ήθελε να έχει την ικανοποίηση πως υπηρέτησε την Ελλάδα εθελοντικά. Τη συνείδησή του δεν την βάραινε η σκέψη πως πήρε έστω και ένα δολάριο από την πάσχουσα Ελλάδα. Είχε κιόλας κερδίσει 50.000 δολάρια από τον πόλεμο στην Ελλάδα (αρκετά νόμιμα). Τώρα θέλησε να βγάλει χρήματα κερδοσκοπώντας με τις ελληνικές ομολογίες. Γι΄αυτό τοποθέτησε 25.000 λίρες σε ελληνικά χρεώγραφα, με την ελπίδα πως θ’ανεβούν σύντομα. Δυστυχώς γι’αυτόν μέσα σε λίγες μέρες πέσανε. Ο Μπόουρινγκ πανικοβλήθηκε μη πέσουν περισσότερο. Τρέχει λοιπόν στους Αντιπροσώπους και με παρακάλια και με μαρτυρίες για τις πιστές υπηρεσίες του στην Ελλάδα, για την από μέρους τους σκληρότητα να τον αφήσουν να καταστραφεί και να καταντήσει να ζητιανεύει με τη φαμίλια του μόνο και μόνο από αφοσίωσή του στην Ελλάδα, ζητάει από τους αντιπροσώπους να πάρουν πίσω τις ομολογίες, που τις είχε αγοράσει μόνο και μόνο για να κρατηθεί υψηλή η πίστη του δανείου. Οι αντιπρόσωποι είναι αδύναμοι, αρκετά εγκληματίες και παίρνουν τις πεσμένες ομολογίες από τα χέρια του χρεώνοντάς τις στο άρτιο στην Ελληνική Κυβέρνηση. Ο κ. Μπόουρινγκ αναπνέει, σώθηκε από την καταστροφή και μπορεί τώρα να συνεχίσει τις αφιλοκερδείς υπηρεσίες του στην αγαπημένη του Ελλάδα…
Ας δούμε τώρα τον ονομαστό Σκωτσέζο οικονομολόγο, τον φίλο της ελευθερίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, τον Ιωσήφ Χιουμ (μέλος του Κοινοβουλίου).
Αυτός ο φιλέλληνας είχε κάνει πολύ θόρυβο πως είχε υπηρετήσει τα συμφέροντα της Ελλάδας από την αρχή του αγώνα της. Ήταν πλούσιος, ονομαστός και δραστήριος επιχειρηματίας. Μόνιμο μέλος της Ελληνικής Επιτροπής. Για την αγνότητα των ελατηρίων τέτοιου ανθρώπου δεν μπορούσε να υπάρχει αμφιβολία. Άμα άνοιξαν οι εγγραφές για το ελληνικό δάνειο, ο κ. Χιουμ έγραψε το όνομά του για ομολογίες 10.000 λιρών με 59%, λέγοντας πως θα τις κρατήσει αδιαφορώντας αν έπεφτε ή ανέβαινε η τιμή τους. Σε λίγο οι ομολογίες πέσανε. Ο κ. Χιουμ άρχισε να υπολογίζει τη χασούρα. Ήταν σοβαρή. Οι ομολογίες πέφτανε ραγδαία. Με ποιο πρόσχημα να πουλήσει; Αυτό τον απασχολούσε και και τον δυσκόλευε. Ξαφνικά προφασίζεται πως οι Αντιπρόσωποι τον πρόσβαλαν σε κάποια αποστολή και ανακοινώνει την απόφασή του να πουλήσει. Οι Αντιπρόσωποι ταραγμένοι χρησιμοποιούν κάθε τρόπο για να τον καλμάρουν. Ο κ. Χιουμ είναι αδιάλλακτος. Η τιμιότητά του εθίγη από την είδηση «τα ελληνικά χρεώγραφα πέφτουν», και τον παρακίνησε να ξεπουλήσει με απώλεια 1.600 λιρών, προς μεγάλη ζημία της ελληνικής πίστης στην αγορά. Μα σε λίγο τα ελληνικά χρεώγραφα ανεβαίνουν και φτάνουν στο άρτιο. Αμέσως η ευαισθησία για την τιμιότητά του εξαφανίζεται. Γρήγορα ηρέμησε και σκέφτεται πώς να ξαναπάρει πίσω τις 1.600 λίρες. Πρότεινε να του πληρώσουν το ποσόν αυτό οι Αντιπρόσωποι. Αυτοί μένουν κατάπληκτοι, μα από φόβο μη χάσουν έναν άνθρωπο σαν τον κ. Χιουμ – τον σοβαρό επιχειρηματία της Επιτροπής, που γνωρίζει καλά την πραγματική κατάσταση και τις προσδοκίες της Ελλάδας, και που η δημόσια αποχώρησή του από την υπόθεση θα ζημίωνε πολύ τον αγώνα, ζυγιάζοντάς τα όλα αυτά και ξέροντας πόσο κι αυτοί οι ίδιοι βρίσκονταν έξω από τον σωστό δρόμο, πληρώνουν τον κ. Χιουμ και χρεώνουνε τη χασούρα, που εκείνος έπαθε κερδοσκοπώντας, στα ελληνικά ομόλογα.
Αυτές οι έρευνες θα’πρεπε να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο. Θα’πρεπε να ξεσκεπαστούν κάτι τέτοια γεγονότα, όχι μονάχα στο Λονδίνο αλλά παντού όπου οι Έλληνες ζήτησαν βοήθεια. Μα και αυτά που έχουν ειπωθεί για την φτωχιά Ελλάδα είναι αρκετά για να κοκκινίζει όποιος αποκαλείται φιλέλληνας.
Οι αποκαλύψεις που γίνανε τότε, είχαν ενοχοποιήσει πολλούς, που ως εκείνη τη στιγμή το όνομά τους ήταν καθαρό. Σχεδόν όλα τα μέλη της Ελληνικής Επιτροπής κατηγορούνται για αμέλεια καθήκοντος και για προδοτική άγνοια των στερήσεων και της πραγματικής κατάστασης της Ελλάδας. Όσο για τα είδη που στείλανε στην Ελλάδα, αν εξαιρέσουμε τα τυπογραφικά πιεστήρια, όλα τ’άλλα ήταν άχρηστα. Ο σερ Φράνσις Μπάρντιτ, ο Χομπχάουζ, ο Έλις και άλλα σπουδαία ονόματα είναι ανακατεμένα στις καταχρήσεις. Μα ο Έλις πραγματοποίησε ό,τι είχε αναλάβει. Και ο Μπάρντιτ και ο Χομπχάουζ κατηγορούνται γι’αμέλεια καθήκοντος. Ένας πομπώδης λόγος ή μια πρόποση, ενώ απολαμβάνουν ένα όμορφο δείπνο σε μια ταβέρνα του Λονδίνου προς ευόδωση της ελληνικής υπόθεσης και με έξοδα της Ελλάδας, αυτό ήταν όλο κι όλο που πρόσφεραν.
Πού είναι αυτοί που αρνούνται όχι μόνο βοήθεια, αλλά ακόμα και τη συμπάθειά τους για την Ελλάδα, επειδή οι ναυτικοί της είναι πειρατές, οι έμποροί της απατεώνες και οι στρατιώτες της σκληροί; Πού είναι αυτοί οι κ.κ., που προσπαθούν να αμβλύνουν το πνεύμα της αγάπης προς τον άνθρωπο, που πνέει πάνω σ’αυτή τη γη, λέγοντας πως οι Έλληνες αξίζουν να’ναι σκλάβοι; Ας έρθουν να εξετάσουν την διαγωγή των τίμιων φιλελλήνων, που γι’αυτούς μιλήσαμε προηγουμένως, και ας πουν, αν αυτοί είχαν ανατραφεί μέσα στο σκοτάδι, κάτω από τον βούρδουλα του τυράννου, η διαγωγή τους θα’ταν καλύτερη από των Ελλήνων;

Σάμιουελ Χάου (1801-1876): «Η σπατάλη του ελληνικού δανείου: κερδοσκοπίες και καταχρήσεις», Ιστορική Επιθεώρηση, τεύχος Οκτωβρίου 1971, 73-76.

  1. Μπράβο, Σάμιουελ Χάου! Διάβασα με πολύ ενδιαφέρον το κείμενο που μας δημοσίευσες, φίλε, και μελέτησα όσα γράφονται για τον ίδιον τον Χάου — εντυπωσιακά! Όλα! Τροφή για πολλή σκέψη!
    Πολύ θα ήθελα τα σχόλιά σου, τη σύγκριση με όσα συμβαίνουν στην πολύπαθη χώρα, την αποικία που φαντασιώνεται ότι είναι ισότιμη με τις ιμπεριαλιστικές μητροπόλεις, όπου οι πολιτικοί της μιλούν για «συμμάχους» και «εταίρους» — τίμιους πάντα, και οργισμένους με την ατιμία όχι των ελλήνων πολιτικών ηγετών, αλλά των ελλήνων πολιτών. Ξέρω ότι επίτηδες δεν γράφεις τη γνώμη και το σχολιασμό σου, για ν’αφήσεις τους αναγνώστες του ιστολογίου να σκεφτούν μόνοι τους 😉 Ελπίζω να ιδωθούμε το Πάσχα από κοντά, και τότε θέλω σχόλια για καθένα από αυτά τα φοβερά κείμενα…

    Μου αρέσει!

    • Κρατώ την διατύπωση: «αποικία που φαντασιώνεται ότι είναι ισότιμη με τις ιμπεριαλιστικές μητροπόλεις»: θαυμαστή ακρίβεια, σ’ευχαριστώ, πάντα σκεφτόμουν κάτι σχετικό, αλλά δεν το είχα διατυπώσει σε λόγο. Φαντάζομαι είναι η τρικουπική εκδοχή της Μεγάλης Ιδέας στην εποχή μας, όπως αυτή σφραγίστηκε από τον καθηγητή Κώστα Σημίτη…
      Για να δούμε αν θα βρεθούμε το Πάσχα — κι εγώ θέλω να ακούσω απόψεις γι’αυτά τα κείμενα 😉
      Σοβαρά: μου αρέσει που σας αρέσουν εκεί στην Εσπερία 😉

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

ΙΔΕΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΟΛΛΑ! Educational ideas for teachers!

Ένα blog για εκπαιδευτικούς, εκπαιδευόμενους και όχι μόνο! A blog for teachers!

Αντικλείδι

Θέματα -Πηγές-Σκέψεις-Τεχνικές & εργαλεία για τη διδασκαλία της

XYZ Contagion

Ο κόσμος σε 360 μοίρες. Στιγμές και όψεις της ελληνικής (και όχι μόνο) δημόσιας πραγματικότητας από ένα ιστολόγιο που αγαπάει την έρευνα. Επειδή η αλήθεια είναι μεταδοτική.

Αρέσει σε %d bloggers: